Cơ sở dữ liệu KOL quốc gia: Giá trị thật nằm sau những con số

Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Khoa học và Công nghệ) vừa chính thức đưa vào vận hành Cổng thông tin và Cơ sở dữ liệu KOL tại địa chỉ kol.gov.vn. Đây là nền tảng đầu tiên tại Việt Nam được xây dựng nhằm tập hợp, xác thực và quản lý thông tin của đội ngũ KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung và các mạng lưới quản lý đa kênh (MCN) hoạt động trên môi trường số.

Bên cạnh việc cung cấp dữ liệu về mức độ ảnh hưởng của các tài khoản trên mạng xã hội, nền tảng còn hướng tới xây dựng cơ chế xác thực danh tính, cấp chứng nhận tín nhiệm cho những tài khoản lan tỏa giá trị tích cực, tuân thủ pháp luật và minh bạch trong hoạt động quảng cáo. Sự xuất hiện của hệ thống này được xem là một bước đi mới trong bối cảnh nền kinh tế sáng tạo nội dung đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam.

Từ dữ liệu đến hạ tầng niềm tin của nền kinh tế sáng tạo nội dung

Đánh giá về sự ra đời của Cổng thông tin và Cơ sở dữ liệu KOL quốc gia, ông Nguyễn Đình Thành - Chuyên gia Truyền thông Văn hoá, cho rằng đây là bước đi cần thiết khi thị trường sáng tạo nội dung đã vượt qua giai đoạn phát triển tự phát ban đầu.

Theo ông Thành, trước đây, bất kỳ ai có khả năng tạo ra nội dung hấp dẫn đều có thể nhanh chóng trở thành người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Điều này góp phần tạo nên sự sôi động của thị trường nhưng cũng kéo theo không ít hệ lụy như quảng cáo thiếu minh bạch, thông tin chưa được kiểm chứng hoặc việc sử dụng sức ảnh hưởng cá nhân để quảng bá những sản phẩm không tương xứng với chất lượng thực tế.

“Thị trường đang bước từ giai đoạn lấy lượng người theo dõi làm thước đo chính sang giai đoạn coi trọng tính khả tín. Tôi không nhìn Cổng thông tin và Cơ sở dữ liệu KOL quốc gia đơn thuần là một công cụ quản lý hành chính. Quan trọng hơn, đây là một phần của hạ tầng niềm tin trong nền kinh tế số”, ông Thành nhận định.

Theo chuyên gia này, sự phát triển của influencer marketing trong những năm gần đây cũng cho thấy cách đánh giá người có ảnh hưởng đang thay đổi đáng kể. Nếu trước đây nhãn hàng thường ưu tiên những gương mặt nổi tiếng hoặc các tài khoản sở hữu lượng theo dõi lớn, thì hiện nay mức độ phù hợp với thương hiệu, chất lượng cộng đồng và độ tin cậy ngày càng được quan tâm nhiều hơn.

Ông Thành cho rằng lượng người theo dõi vẫn là một chỉ số đáng tham khảo nhưng không còn là thước đo đủ để đánh giá giá trị của một KOL. “Follower chỉ là phần nổi của tảng băng. Điều quyết định giá trị thật nằm ở phần chìm như uy tín, lịch sử phát ngôn, sự nhất quán trong hành vi, chất lượng cộng đồng và khả năng tạo ảnh hưởng có trách nhiệm”, ông nói.

Từ góc độ doanh nghiệp, chuyên gia truyền thông này cho biết không ít nhãn hàng từng gặp rủi ro khi lựa chọn KOL chỉ dựa trên các chỉ số bề mặt. Có những chiến dịch đạt hàng triệu lượt xem nhưng không mang lại hiệu quả chuyển đổi, thậm chí khiến thương hiệu đối mặt với khủng hoảng truyền thông khi người đại diện vướng tranh cãi về phát ngôn hoặc hành vi trên mạng xã hội.

Theo ông Thành, việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung và xác thực danh tính có thể góp phần giải quyết bài toán minh bạch của thị trường. Khi có dữ liệu đáng tin cậy, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để đánh giá đối tác trước khi hợp tác, trong khi các nhà sáng tạo nội dung cũng có cơ hội xây dựng hồ sơ nghề nghiệp rõ ràng và chuyên nghiệp hơn.

“Dữ liệu giúp thị trường biết người đang phát ra thông tin là ai, đã hoạt động như thế nào, có lịch sử hợp tác ra sao và mức độ ảnh hưởng tới cộng đồng như thế nào. Có dữ liệu là điều kiện đầu tiên để thị trường trưởng thành hơn”, ông Thành nhận định.

Bên cạnh cơ sở dữ liệu, việc xây dựng bộ quy chuẩn cộng đồng dành cho KOL cũng được ông đánh giá là một tín hiệu tích cực. Theo ông, khi hoạt động sáng tạo nội dung ngày càng trở thành một nghề chuyên nghiệp, các tiêu chuẩn về đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tính minh bạch cũng cần được đặt ra rõ ràng hơn.

Người làm nội dung không chỉ cạnh tranh bằng độ nổi tiếng

Từ góc nhìn của người trực tiếp hoạt động trên môi trường số, Hoàng Gia Tư, nhà sáng tạo nội dung sở hữu nhiều nền tảng mạng xã hội với hàng triệu người theo dõi, cho rằng thị trường đang dần thay đổi cách đánh giá giá trị của creator.

Hiện Gia Tư sở hữu kênh TikTok với khoảng 2,7 triệu người theo dõi, fanpage Facebook gần 436.000 người theo dõi cùng nhiều nền tảng mạng xã hội khác. Năm 2025, anh từng được TikTok vinh danh với giải thưởng “Emerging Live Creator - Nhà sáng tạo livestream thương mại điện tử tiềm năng”.

Theo Gia Tư, trong quá trình làm việc với các nhãn hàng, những câu hỏi anh nhận được hiện nay không còn dừng ở số lượng người theo dõi hay lượt xem. “Các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến mức độ phù hợp của tệp khán giả, lịch sử hoạt động, khả năng chuyển đổi và mức độ tin cậy của cộng đồng. Có những creator sở hữu lượng người theo dõi rất lớn nhưng hiệu quả hợp tác chưa chắc cao bằng những người có cộng đồng nhỏ hơn nhưng gắn kết và có độ tin cậy tốt”, anh chia sẻ.

Nhà sáng tạo nội dung này cho rằng trong môi trường số, một video có thể nhanh chóng đạt hàng triệu lượt xem nhờ thuật toán hoặc xu hướng, nhưng niềm tin của công chúng chỉ được xây dựng thông qua thời gian, chất lượng nội dung và cách ứng xử của người làm nghề.

“Tôi cho rằng điều tích cực nhất không nằm ở việc ai đứng đầu bảng xếp hạng hay sở hữu nhiều người theo dõi nhất, mà là việc thị trường bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến tính minh bạch và trách nhiệm của người làm nội dung. Đó cũng là động lực để các creator đầu tư nghiêm túc hơn cho thương hiệu cá nhân nếu muốn phát triển bền vững”, Gia Tư nói.

Theo ông Nguyễn Đình Thành, trong kỷ nguyên số, sự nổi tiếng có thể đến rất nhanh nhưng uy tín luôn cần thời gian để xây dựng. Đó cũng là yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài của một người có ảnh hưởng. “Trong kỷ nguyên số, ai cũng có thể có một cái loa. Nhưng không phải ai cũng xứng đáng có một cộng đồng lắng nghe mình. Muốn trở thành KOL bền vững, trước hết phải trở thành một người đáng tin”, ông Thành nhấn mạnh.

Sự ra đời của Cổng thông tin và Cơ sở dữ liệu KOL quốc gia cho thấy thị trường người có ảnh hưởng tại Việt Nam đang từng bước hướng tới một giai đoạn phát triển chuyên nghiệp hơn, nơi giá trị của một KOL không chỉ được đo bằng độ phủ hay số lượng người theo dõi, mà còn bằng mức độ tin cậy và trách nhiệm mà họ tạo dựng với cộng đồng.

Đức Anh