Nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ: Vì sao nắng nóng thực tế khốc liệt hơn dự báo?
Những ngày qua, một đợt nắng nóng gay gắt trên diện rộng đang càn quét các tỉnh thành thuộc khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ.
Nắng nóng nhiều nơi vượt 40 độ C
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, nền nhiệt liên tục leo dốc và dự kiến sẽ đạt đỉnh trong vòng 24 đến 48h tới. Một số điểm nắng nóng tại miền Trung có thể ghi nhận mức nhiệt lịch sử vượt ngưỡng 40 độ C.
Trong ngày 21/6, một vùng áp thấp nóng phía Tây kết hợp với hiệu ứng gió phơn (gió Lào) hoạt động mạnh đã khiến toàn bộ khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ, thành phố Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk chìm trong không khí ngột ngạt.
Ghi nhận vào lúc 13 giờ, nhiệt độ phổ biến tại các khu vực này dao động từ 35 - 37 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 37 độ C. Tại các đô thị lớn như Hà Nội, hiện tượng "đảo nhiệt đô thị" kết hợp với mật độ giao thông cao càng làm tăng cảm giác oi bức, ngột ngạt ngay từ đỉnh trưa.
Tuy nhiên, tâm điểm của đợt nắng nóng lần này lại nằm ở dải đất miền Trung, kéo dài từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Đây là khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ nhất của gió phơn khô nóng. Lúc 13h ngày 21/6, các trạm khí tượng đã ghi nhận những số liệu đáng báo động:
Trạm Tĩnh Gia (Thanh Hóa) đạt 38,9 độ C; Vinh (Nghệ An) chạm mốc 38,8 độ C; Hương Khê (Hà Tĩnh) giữ mức 38,7 độ C; và Đông Hà (Quảng Trị) không hề kém cạnh với 38,6 độ C.
Đây là những con số được đo đạc trong điều kiện tiêu chuẩn khí tượng, đồng nghĩa với việc áp lực nhiệt mà người dân phải hứng chịu ngoài môi trường thực tế còn khủng khiếp hơn rất nhiều.
Cơ quan khí tượng nhận định, trong hai ngày 22 - 23/6, hình thái thời tiết này sẽ còn tiếp tục gia tăng cường độ, phạm vi nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt mở rộng đáng kể.
Vùng núi và trung du (ngoại trừ Lai Châu và Điện Biên): Xuất hiện nắng nóng diện rộng, có nơi gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35 - 37 độ C, cục bộ có nơi trên 37 độ C.
Đồng bằng Bắc Bộ (bao gồm thủ đô Hà Nội): Thời tiết chuyển từ nắng nóng sang nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ cao nhất phổ biến trong khoảng 36 - 38 độ C, một số trạm khí tượng có thể ghi nhận mức nhiệt trên 39 độ C.
Từ Thanh Hóa đến Quảng Trị: Đây tiếp tục là "chảo lửa" của cả nước với mức nhiệt cực kỳ nguy hiểm. Thời tiết đạt ngưỡng nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt, nhiệt độ phổ biến từ 38 - 40 độ C, thậm chí nhiều điểm đo ngoài trời hoặc vùng núi phía Tây có thể vượt ngưỡng 40 độ C.
Từ Thừa Thiên Huế đến Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk: Nền nhiệt duy trì ở mức rất cao, phổ biến từ 36 - 38 độ C, có nơi vượt 39 độ C.
Đợt nắng nóng ở khu vực Bắc Bộ có khả năng kéo dài đến hết ngày 25/6. Trong khi đó, tại Trung Bộ (từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng) và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk, tình trạng khô hạn, nắng nóng cực đoan dự kiến sẽ còn tiếp diễn trong nhiều ngày tới và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt. Cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng hiện được đặt ở Cấp 1.
Vì sao nắng nóng thực tế khốc liệt hơn dự báo?
Một lưu ý quan trọng từ các chuyên gia khí tượng: Nhiệt độ dự báo trong các bản tin thời tiết là nhiệt độ được đo trong lều khí tượng (tiêu chuẩn chuẩn quốc tế, có mái che và không tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời hay bề mặt giữ nhiệt).
Trong thực tế, nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời phụ thuộc rất lớn vào các điều kiện mặt đệm:
Hiệu ứng bê tông và đường nhựa: Tại các đô thị, mặt đường nhựa và các tòa nhà bê tông hấp thụ nhiệt lượng khổng lồ từ mặt trời suốt cả ngày và tỏa ngược lại môi trường.
Độ ẩm giảm sâu: Khi độ ẩm không khí xuống thấp (dưới 45 - 50%), kết hợp gió phơn thổi mạnh sẽ tạo ra hiệu ứng "lò sấy", khiến mồ hôi bay hơi nhanh nhưng cơ thể lại mất nước nhanh hơn, tạo cảm giác rát da.
Do đó, nhiệt độ thực tế khi di chuyển trên đường nhựa vào khung giờ từ 11h đến 15h có thể chênh lệch cao hơn từ 2 - 4 độ C, thậm chí từ 5 - 6 độ C so với số liệu dự báo trên bản tin.
Khi nền nhiệt chạm ngưỡng 38 - 40 độ C, nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát (điều hòa, quạt công suất lớn) tại khu vực dân cư tăng đột biến. Điều này dẫn đến nguy cơ quá tải cục bộ hệ thống lưới điện, dễ gây ra sự cố chập cháy, hỏa hoạn.
Người dân cần sử dụng điện tiết kiệm, ngắt các thiết bị không cần thiết, và tuyệt đối không để các vật liệu dễ cháy gần nguồn điện hoặc khu vực bếp nấu.
Sự kết hợp giữa nhiệt độ cao, độ ẩm không khí giảm thấp và gió phơn khô khốc khiến thảm thực vật tại các cánh rừng khu vực miền Trung bị khô héo, rất dễ bắt lửa. Các địa phương cần nâng cao cảnh giác, nghiêm cấm người dân đốt nương rẫy, sử dụng lửa trong rừng hoặc ven bìa rừng trong những ngày này.
