Vì sao nhiều nam giới phải sinh thiết tuyến tiền liệt ‘oan’?

Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những bệnh ung thư thường gặp nhất ở nam giới lớn tuổi. Điểm đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng trong giai đoạn đầu, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Trong nhiều năm, xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) và thăm khám trực tràng bằng ngón tay (DRE) được xem là "cửa ngõ" trong sàng lọc bệnh. Tuy nhiên, hai phương pháp này không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác nguy cơ ung thư.

mpMRI trở thành "người gác cổng" trước khi sinh thiết

Theo TS.BS Nguyễn Tế Kha, Trưởng khoa Phẫu thuật ung bướu tiết niệu, Bệnh viện Bình Dân PSA có thể tăng do nhiều nguyên nhân như phì đại lành tính tuyến tiền liệt, viêm tuyến tiền liệt, nhiễm khuẩn tiết niệu, xuất tinh hoặc thậm chí sau khi vận động mạnh. Chính vì vậy, không ít người sau khi thấy chỉ số PSA bất thường đã phải trải qua sinh thiết nhưng kết quả hoàn toàn không phát hiện ung thư.

"PSA là xét nghiệm có giá trị trong sàng lọc nhưng không phải là dấu ấn đặc hiệu tuyệt đối của ung thư tuyến tiền liệt. Nếu chỉ dựa vào PSA để quyết định sinh thiết, nguy cơ thực hiện những thủ thuật không cần thiết sẽ tăng lên. Xu hướng hiện nay là đánh giá toàn diện nguy cơ trước khi đưa ra chỉ định”, bác sĩ Kha nhấn mạnh.

Quan điểm này cũng phản ánh sự thay đổi của nhiều hướng dẫn điều trị quốc tế, khi chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt đang chuyển từ cách tiếp cận đại trà sang cá thể hóa theo từng người bệnh.

Một trong những bước tiến quan trọng nhất của chuyên ngành tiết niệu trong những năm gần đây là sự xuất hiện của chụp cộng hưởng từ đa thông số (mpMRI).

Không giống các phương pháp chẩn đoán truyền thống, mpMRI cho phép đánh giá toàn diện cấu trúc tuyến tiền liệt, phát hiện chính xác vị trí nghi ngờ ung thư và phân loại nguy cơ thông qua thang điểm PI-RADS.

Đặc biệt, nhiều nghiên cứu cho thấy việc thực hiện mpMRI trước khi sinh thiết có thể giúp một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân tránh được các cuộc sinh thiết không cần thiết mà vẫn không làm giảm khả năng phát hiện những trường hợp ung thư có ý nghĩa lâm sàng.

TS.BS Nguyễn Tế Kha cho biết, hiện nay mpMRI đã trở thành công cụ gần như không thể thiếu trong quy trình chẩn đoán hiện đại.

"Chúng tôi không còn tiếp cận theo hướng PSA tăng là sinh thiết ngay. mpMRI giúp xác định rõ bệnh nhân nào thực sự có nguy cơ cao, từ đó lựa chọn đúng người cần sinh thiết. Điều này vừa giúp giảm xâm lấn, vừa tiết kiệm chi phí và hạn chế tâm lý lo lắng cho người bệnh."

MRI Fusion giúp chẩn đoán chính xác hơn thay vì "lấy mẫu ngẫu nhiên"

Nếu trước đây sinh thiết tuyến tiền liệt chủ yếu được thực hiện theo phương pháp lấy nhiều mẫu mô ngẫu nhiên trong toàn bộ tuyến tiền liệt thì hiện nay, kỹ thuật MRI Fusion đã tạo nên bước ngoặt.

Bằng việc chồng ghép hình ảnh cộng hưởng từ với siêu âm thời gian thực, bác sĩ có thể đưa kim sinh thiết đến đúng vùng nghi ngờ thay vì "dò tìm" như trước.

Điều này giúp nâng cao đáng kể khả năng phát hiện ung thư tuyến tiền liệt có ý nghĩa lâm sàng, đồng thời hạn chế bỏ sót các khối u nguy hiểm nằm ở vị trí khó tiếp cận.

Theo TS.BS Nguyễn Tế Kha, MRI Fusion không nhằm thay thế hoàn toàn sinh thiết hệ thống mà giúp tối ưu hiệu quả chẩn đoán.

"Ở những bệnh nhân có tổn thương nghi ngờ trên mpMRI, việc kết hợp sinh thiết mục tiêu với sinh thiết hệ thống vẫn là chiến lược mang lại tỷ lệ phát hiện ung thư có ý nghĩa lâm sàng cao nhất. Mục tiêu không phải lấy nhiều mẫu hơn mà là lấy đúng vị trí cần thiết."

Ông cho biết, nhiều nghiên cứu cũng đang hướng tới chiến lược sinh thiết quanh vùng tổn thương trên MRI nhằm giảm số lượng mẫu mô phải lấy nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả chẩn đoán.

Kỷ nguyên mới trong chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt

Không chỉ đổi mới về công nghệ định vị, đường tiếp cận trong sinh thiết tuyến tiền liệt cũng đang có sự thay đổi đáng kể.

Nếu trước đây đa số bệnh nhân được sinh thiết qua trực tràng thì hiện nay, sinh thiết qua tầng sinh môn đang ngày càng được ưu tiên nhờ nhiều lợi ích về an toàn.

Phương pháp này giúp tiếp cận tốt hơn các khối u nằm ở mặt trước tuyến tiền liệt, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn, sốt sau thủ thuật và chảy máu trực tràng.

Theo TS.BS Nguyễn Tế Kha, sự thay đổi này phản ánh xu hướng điều trị hiện đại, trong đó mục tiêu không chỉ là phát hiện đúng bệnh mà còn phải giảm tối đa những rủi ro cho người bệnh.

"Công nghệ hiện đại cho phép chúng ta vừa nâng cao độ chính xác chẩn đoán, vừa hạn chế biến chứng sau sinh thiết. Đây là nền tảng của y học chính xác, nơi mỗi quyết định đều hướng tới lợi ích lâu dài cho bệnh nhân."

Các chuyên gia nhận định, chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt hiện nay không còn phụ thuộc vào một chỉ số PSA đơn lẻ mà là sự kết hợp giữa PSA, thăm khám trực tràng, mpMRI, hệ thống PI-RADS và sinh thiết MRI Fusion.

Việc phối hợp nhiều công cụ hiện đại giúp bác sĩ đánh giá chính xác nguy cơ của từng bệnh nhân, phát hiện sớm các khối u cần điều trị, đồng thời tránh những can thiệp quá mức đối với các tổn thương nguy cơ thấp.

TS.BS Nguyễn Tế Kha nhấn mạnh rằng mục tiêu cuối cùng của y học hiện đại không chỉ là phát hiện ung thư sớm mà còn phải lựa chọn đúng người bệnh cần điều trị, đúng thời điểm và đúng phương pháp.

Sự phát triển của công nghệ hình ảnh cùng các kỹ thuật sinh thiết thế hệ mới đang mở ra một kỷ nguyên chẩn đoán chính xác hơn, an toàn hơn và cá thể hóa hơn. Với nam giới trên 50 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ cao, việc khám chuyên khoa định kỳ và tiếp cận các phương pháp chẩn đoán hiện đại sẽ góp phần nâng cao cơ hội điều trị thành công, đồng thời tránh những cuộc sinh thiết "oan" không đáng có.

Hồ Quang