World Cup 2026 - Kỷ nguyên bóng đá siêu thực
Năm 2024, Holywood đã khởi động kế hoạch đầu tư hơn 400 triệu USD để phát triển dự án sản xuất phim công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Năm 2025, lần đầu tiên có một bài hát hoàn toàn do AI sản xuất đã đứng đầu Bảng xếp hạng âm nhạc đồng quê Mỹ. Và khi World Cup 2026 diễn ra tại Mỹ, công nghệ hứa hẹn sẽ đưa bóng đá lên một tầm cao mới, một trò chơi đỉnh cao, đắt giá như trong game. Và từ đây, một trận đấu bóng đá sẽ không bao giờ còn như trước nữa…
Bùng nổ công nghệ tại World Cup 2026
Mới 2 năm trước, thể thao thế giới chứng kiến một sự đột phá khủng khiếp về công nghệ tại Olympic Paris. Nó đến từ một bộ đếm thời gian khổng lồ. Hệ thống này được tập đoàn Omega phát triển trong suốt 100 năm, một thế hệ hình ảnh hoàn thiện với chức năng Scan'O'Vision Ultimate. Đó là công nghệ hình ảnh với độ phân giải chưa từng có trong bất kỳ hệ thống hình ảnh nào trên trái đất, với khả năng cung cấp 40.000 ảnh mỗi giây ở cự ly chỉ 5 mm. Vì vậy, nó chính xác đến từng micromet. Những tưởng công nghệ tiên tiến hơn nữa sẽ phải chờ nhiều năm mới có thể vượt qua, nhưng ngay tại World Cup 2026, bóng đá sẽ tạo ra một điều phi thường nữa.
Bóng đá phức tạp hơn nhiều một hệ thống máy đo thời gian. Và khi công nghệ mới được áp dụng, nó cần phải đảm bảo mọi thứ phải được giữ nguyên trạng tinh thần căn bản của bóng đá. Với tư cách là đối tác của FIFA, Lenovo sẽ giới thiệu 2 cuộc cách mạng quan trọng nhất, sử dụng AI tác động mạnh lên các trận đấu, nhưng không xâm phạm đến diễn biến trận đấu.
Sản phẩm đầu tiên được Lenovo đưa ra là FIFA AI Pro. Đây là một nền tảng phân tích chiến thuật, cho phép các nhà phân tích thu thập số liệu thông kê, biểu đồ, video, mô phỏng không gian 3 chiều về những gì diễn ra trên sân. Khi đăng nhập vào hệ thống này, các huấn luyện viên (HLV) sẽ đưa ra các câu hỏi đơn giản được AI diễn giải và xử lý dựa trên dữ liệu thu thập trước đó. Chỉ cần đưa ra một câu hỏi, hệ thống sẽ gửi lại hàng nghìn số liệu, thống kê, nội dung đa phương tiện, cho phép chuyên gia phân tích tìm hiểu sâu hơn về một hoặc nhiều khía cạnh chiến thuật của một đội, một cá nhân cầu thủ.
Alvaro Perez Rivero - giám đốc sản phẩm cao cấp thuộc Nhóm dịch vụ và giải pháp tại Lenovo - giải thích: “Chúng tôi tạo ra một kho lưu trữ tập trung từ dữ liệu của FIFA, có thể truy cập được cho tất cả các đội tham gia World Cup. Trí tuệ nhân tạo sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân tích trận đấu. Bắt đầu bằng các lệnh và yêu cầu hội thoại, các HLV nhận được phản hồi, được sắp xếp theo các chủ đề, video nổi bật và hình ảnh 3D thể hiện hành động từ các góc độ khác nhau. Nền tảng này hỗ trợ đội ngũ kỹ thuật hay HLV gần như trong thời gian thực, giai đoạn chiếm rất nhiều thời gian để phân tích trận đấu từ góc độ chiến thuật và thống kê”.
Cơ chế của hệ thống này tóm tắt như sau: một chuyên gia phân tích của bất kỳ ĐTQG nào tham dự World Cup đều có thể hỏi nền tảng, ví dụ: “Chiến thuật tấn công nguy hiểm thường xuất hiện nhất của đối thủ sắp tới là gì?” FIFA AI Pro sẽ phản hồi, hiển thị dưới dạng dữ liệu, biểu đồ, video, hình ảnh 3D, chẳng khác gì hệ thống phân tích trong trò chơi điện tử Football Manager.
Tại World Cup 2026, không phải đội bóng nào cũng có đội ngũ chuyên gia phân tích, HLV hùng hậu, và cũng không phải đội bóng nào, chuyên gia nào cũng có cơ hội tiếp cận công nghệ cao. Thông qua FIFA AI Pro, mọi đội tuyển cùng có quyền truy cập, cùng lượng thông tin và phạm vi diễn giải. Tuy nhiên, quyết định chiến thuật cuối cùng vẫn thuộc về HLV hay khả năng phân tích của các chuyên gia, FIFA AI Pro sẽ như một trợ lý ảo, giải mã sự phức tạp dữ liệu trận đấu trong thời gian thực, cung cấp gợi ý những giải pháp tại chỗ.
Sản phẩm tiếp theo, Lenovo đưa hình ảnh, và công nghệ bắt việt vị bán tự động lên một tầm cao mới, biến trận đấu chẳng khác gì một cuộc chơi đồ hoạ trong game. Toàn bộ hệ thống hình ảnh hỗ trợ trọng tài sẽ dùng kỹ thuật 3D, hình ảnh chân thực đánh giá các tình huống gây tranh cãi, thay vì những hình người chung chung màu xám xịt, vô danh như hiện tại.
Hãy tưởng tượng chúng ta đang chơi trận bóng điện tử, những mô phỏng ngày càng chính xác, giống với người thật, thì ở đây cũng vậy. Trước khi World Cup diễn ra, Lenovo sẽ dùng công nghệ chụp ảnh quang học 3D quét toàn bộ cơ thể các cầu thủ, sau đó dùng dữ liệu này tái tạo mô hình 3D, dùng cho VAR và phát hiện việt vị bán tự động.
Trí tuệ nhân tạo sẽ đóng vai trò quan trọng khi nó phân tích dưới mô hình cơ bản gọi là SUWA, từng chi tiết cánh tay, chân, đầu và các bộ phận khác trên cơ thể... Từ quá trình quét, truy xuất ra 3D cho phép thay đổi hình đại diện như màu áo, số áo, giày. Quá trình ấy rất phức tạp, nên để tạo ra mô hình cho 1 cầu thủ mất khoảng 3 giờ. Với 1.200 cầu thủ với độ chính xác cao, hãy thử tưởng tượng khối lượng công việc sẽ lớn thế nào. Điều đó được đảm bảo bởi AI.
Việc quét hình ảnh cầu thủ sẽ được thực hiện bằng 28 thiết bị đầu cuối, được thiết lập ngay tại nơi các đội tuyển đóng quân, bắt đầu từ đầu tháng 6 và hoàn tất trước trận khai mạc 1 ngày. Có vẻ như đây chỉ là việc mang tính “trang trí” cho hình ảnh truyền hình, nhưng thực tế có tác động cực lớn. Ví dụ ở tình huống việt vị bán tự động, việc tái tạo hình ảnh kỹ thuật số cầu thủ dựa trên hình ảnh chụp 3D, sẽ giữ nguyên chính xác các số đo, kể cả cơ bắp đặc trưng của cầu thủ, giúp trọng tài và VAR xác định chính xác hơn. Như Lamine Yamal sẽ cao đúng 1m79, Haaland vai rộng hơn người thường, Mbappe có cỡ giày rộng, chiều dài chân vượt trội. Điều đó rất quan trọng khi công nghệ việt vị bán tự động có thể xác định chính xác đến từng milimet, loại bỏ tuyệt đối mọi nghi ngờ.
Công nghệ là vô tận
Tại EURO 2024, UEFA cũng từng áp dụng một công nghệ không tưởng trong trái bóng thi đấu. Một hệ thống chip vi mạch xử lý rung động cực nhạy, có thể gửi về hàng nghìn tín hiệu rung động siêu nhỏ trong thời gian tức thì. Thậm chí, chip trong trái bóng còn có thể xác định bóng chạm vào ai trước, chạm vào bộ phận nào của cơ thể. Nó chi tiết và tức thì đến mức, đạo diễn hình có thể đưa đồ hoạ rung động lên màn hình cho khán giả xem, ngay trong tình huống quay chậm. Chỉ 2 năm sau, khi mọi thứ tưởng đã hoàn hảo đến từng chi tiết, thì lại tiếp tục có công nghệ mới. Ngay cả camera gắn trên người trọng tài cũng được áp dụng công nghệ xử lý AI chống rung. Những hình ảnh trên người trọng tài truyền về sẽ không còn rung lắc dữ dội nữa, mà nét căng, triệt tiêu sự rung lắc, ổn định với những trải nghiệm khác biệt.
Nhưng ảnh hưởng công nghệ chưa dừng lại ở đó, việc tổ chức, sắp xếp và xử lý cấu trúc sự kiện World Cup cũng được nhờ cậy AI. Đầu não là hệ điều hành thông minh, kiểm soát hoàn toàn hệ thống thi đấu, kiểm soát hậu cần, khán giả… khi World Cup 2026 có quy mô quá lớn ở 3 quốc gia (Mỹ, Canada, Mexico) với nhiều múi giờ thi đấu.
Đó là sự tiến hoá tất yếu của bóng đá, tất cả chỉ để nó công bằng, minh bạch hơn và… đẹp hơn từ mọi chi tiết. Và từ đây, bóng đá sẽ bước vào tương lai với thứ bóng đá siêu thực!
Nhà báo, nhạc sĩ Lê Thành Trung từng công tác tại báo Bóng đá, báo Nhân Dân, VTVcab. Anh là BLV, host, nghiên cứu bóng đá với cuốn sách Bóng đá-World Cup, những góc khuất bí ẩn được tái bản 2 lần. Ngoài bóng đá, Lê Thành Trung còn là nhạc sĩ, kết hợp với nhiều ca sĩ nổi tiếng như Bằng Kiều, Hoà Minzy, Đan Trường… với những bài hit như Cơn Mơ Băng Giá, Mộng Tình Si, Có Lẽ, Hà Nội Nơi Tìm Về…
