Cơn sốt kính AI bùng nổ kéo theo nhiều nỗi lo

Với khả năng dịch thuật thời gian thực, dẫn đường, chụp ảnh và hỗ trợ bằng trí tuệ nhân tạo, kính AI hay kính thông minh được xem là thế hệ thiết bị đeo mới đầy tiềm năng. Tuy nhiên, đằng sau sự hào hứng của người tiêu dùng là những tranh cãi ngày càng gia tăng liên quan đến quyền riêng tư, quay lén và nguy cơ gian lận trong thi cử.

Kính AI từ món đồ công nghệ tương lai thành sản phẩm đại chúng

Tại Hoa Cường Bắc, được mệnh danh là "thánh địa điện tử" của Trung Quốc, các quầy hàng bán kính AI xuất hiện ngày càng nhiều. Nếu chỉ nhìn thoáng qua, rất khó để phân biệt chúng với những chiếc kính thông thường.

Chỉ khi quan sát kĩ, người mua mới nhận ra sự khác biệt. Một số mẫu có phần gọng dày hơn để chứa pin và bộ xử lí, trong khi những mẫu khác được tích hợp camera siêu nhỏ ở chính giữa hoặc hai bên khung kính.

Các nhà bán lẻ cho biết nhu cầu đối với kính AI đã tăng mạnh trong thời gian gần đây, đặc biệt khi các công nghệ trí tuệ nhân tạo liên tục được nâng cấp. Nhiều mẫu kính hiện không chỉ hỗ trợ ghi hình mà còn có khả năng dịch ngôn ngữ theo thời gian thực, nhận diện vật thể, dẫn đường và tương tác bằng giọng nói.

Một số sản phẩm còn được tích hợp các tính năng mở rộng như tự động chuyển sang chế độ kính râm khi tiếp xúc với tia cực tím, mang lại trải nghiệm sử dụng gần với kính thời trang thông thường.

Sức hút của dòng sản phẩm này đến từ lời hứa về một thiết bị AI luôn đồng hành cùng người dùng mà không cần phải liên tục nhìn vào điện thoại. Đối với những người thường xuyên đi du lịch hoặc làm việc trong môi trường quốc tế, tính năng dịch thuật thời gian thực được xem là điểm hấp dẫn nhất.

Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng xuống tiền sau khi trải nghiệm thực tế. Nhiều khách hàng đến các trung tâm thương mại với sự tò mò và hào hứng nhưng lại ra về mà chưa đưa ra quyết định mua sắm. Một trong những lí do phổ biến là thiết kế hiện tại của nhiều mẫu kính vẫn còn khá cồng kềnh do phải tích hợp camera, pin và các linh kiện điện tử.

Bên cạnh đó, mức giá giữa các thương hiệu cũng chênh lệch rất lớn. Trên thị trường hiện nay, kính AI có giá từ vài trăm nhân dân tệ đến hàng nghìn nhân dân tệ, khiến nhiều người băn khoăn liệu sản phẩm có thực sự hữu ích lâu dài hay chỉ là một món đồ công nghệ mang tính trải nghiệm nhất thời.

Khi quyền riêng tư trở thành thách thức lớn nhất

Nếu như những năm trước, các cuộc tranh luận về AI chủ yếu xoay quanh chatbot hay công cụ tạo nội dung, thì làn sóng kính thông minh đang đặt ra một vấn đề hoàn toàn khác: Quyền riêng tư trong đời sống thực.

Điều khiến nhiều người lo ngại là khả năng ghi hình bí mật của các thiết bị này. Một số mẫu kính được trang bị đèn báo khi camera hoạt động nhằm giúp người xung quanh nhận biết đang bị ghi hình. Tuy nhiên, trên các diễn đàn trực tuyến và nền tảng thương mại điện tử, người dùng đã chia sẻ nhiều cách để che hoặc vô hiệu hóa đèn báo này.

Phóng viên ghi nhận nhiều cửa hàng trực tuyến đang công khai bán các loại miếng dán che đèn báo dành riêng cho kính AI. Các sản phẩm được quảng cáo với những lời giới thiệu như "không ảnh hưởng đến chất lượng quay phim" hoặc "không kích hoạt cảnh báo".

Xu hướng này làm dấy lên làn sóng lo ngại trong xã hội. Nhiều người cho rằng khi camera được giấu kín trong một thiết bị trông giống hệt kính thông thường, việc phát hiện hành vi quay lén gần như là không thể.

Theo luật sư Yu Zushun, đối tác cấp cao của Công ty Luật Guangdong Yingzun, sự phát triển nhanh chóng của kính AI đang tạo ra những thách thức pháp lí mới mà hệ thống quản lí cần sớm theo kịp.

Ông nhấn mạnh rằng Bộ luật Dân sự Trung Quốc quy định rõ quyền riêng tư và quyền đối với hình ảnh cá nhân của mỗi công dân. Việc bí mật ghi hình hoặc sử dụng hình ảnh của người khác mà không được phép có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền riêng tư.

Người thực hiện hành vi quay lén có thể phải chịu trách nhiệm dân sự như xóa bỏ dữ liệu, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.

Không chỉ người sử dụng, các doanh nghiệp tiếp tay cho hành vi quay lén cũng có nguy cơ đối mặt với chế tài pháp lí. Theo giới luật sư, các nhà sản xuất hoặc người bán phụ kiện giúp che giấu hoạt động ghi hình có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí đối mặt với trách nhiệm hình sự nếu sản phẩm bị xác định là thiết bị chuyên dụng phục vụ quay lén.

Ngoài vấn đề quyền riêng tư, giới chuyên gia còn cảnh báo nguy cơ kính AI bị lợi dụng trong thi cử hoặc các hoạt động gian lận khác. Với khả năng truyền tải thông tin theo thời gian thực, thiết bị này có thể trở thành công cụ hỗ trợ gian lận rất khó phát hiện nếu không có biện pháp kiểm soát phù hợp.

Các chuyên gia pháp lí cho rằng trách nhiệm không chỉ thuộc về người dùng mà còn nằm ở các nhà sản xuất. Ngay từ giai đoạn thiết kế, doanh nghiệp cần xây dựng các cơ chế hạn chế nguy cơ lạm dụng, đồng thời bổ sung những cảnh báo rõ ràng như "Cấm chụp ảnh khi chưa được cho phép" hoặc "Không sử dụng trong phòng thi".

Sự bùng nổ của kính AI cho thấy cuộc đua đưa trí tuệ nhân tạo vào đời sống đang diễn ra với tốc độ rất nhanh. Nhưng cũng giống như nhiều công nghệ đột phá trước đây, câu hỏi lớn không nằm ở việc thiết bị có thể làm được gì, mà là con người sẽ sử dụng nó như thế nào. Khi ranh giới giữa kính thông thường và một thiết bị ghi hình AI ngày càng mờ nhạt, bài toán cân bằng giữa đổi mới công nghệ và bảo vệ quyền riêng tư sẽ trở thành thách thức không chỉ với Trung Quốc mà với toàn thế giới.

Bùi Tú