Google vẫn thống trị Internet nhưng bắt đầu lộ vết nứt trong kỷ nguyên AI
Hơn ba năm kể từ khi làn sóng AI tạo sinh bùng nổ, Google đã vượt qua không ít hoài nghi của những người từng cho rằng ChatGPT sẽ là "hồi chuông báo tử" với đế chế tìm kiếm này.
Tuy nhiên, những dấu hiệu rạn nứt đang bắt đầu xuất hiện ở chính mảng kinh doanh cốt lõi của Google.
Công cụ tìm kiếm DuckDuckGo ghi nhận số lượt cài đặt tăng tới 40% mỗi tuần. Trong khi đó, Bing của Microsoft lần đầu tiên đạt mốc 1 tỉ người dùng trong quý vừa qua. Lưu lượng truy cập vào công cụ tìm kiếm Google cũng giảm nhẹ trong tháng qua, còn ChatGPT lại tăng nhẹ.
Google hiện vẫn kiểm soát khoảng 90% thị trường tìm kiếm trực tuyến. Giá cổ phiếu của Alphabet (công ty mẹ Google) đã tăng hơn gấp đôi trong một năm qua, còn doanh thu quý I/2026 ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ năm 2022.
Dù vậy, những lo ngại về AI vẫn chưa biến mất khi ngày càng nhiều người chọn chatbot làm công cụ chính để tìm kiếm thông tin. ChatGPT liên tục nằm trong nhóm ứng dụng miễn phí được tải nhiều nhất trên iPhone, còn Claude của Anthropic hiện đứng thứ 8, chỉ xếp sau Google Gemini một bậc.
Làn sóng nói không với AI
Trong khi đó, một làn sóng người dùng Internet khác lại đang rời bỏ cả hình thức tìm kiếm có AI hỗ trợ để chuyển sang các lựa chọn hoàn toàn không sử dụng AI.
Theo một nghiên cứu do Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố vào tháng 3, khoảng một nửa người Mỹ cảm thấy AI trong cuộc sống hằng ngày khiến họ lo lắng nhiều hơn là hào hứng.
Với họ, sử dụng internet mà không có AI là một cách để giảm bớt những lo ngại này. Đầu tháng 6, DuckDuckGo đã ra mắt phiên bản công cụ tìm kiếm No AI thông qua các tiện ích mở rộng mới trên trình duyệt, cho phép người dùng mặc định sử dụng địa chỉ noai.duckduckgo.com.
"Nhiều người sử dụng Google như thể đó là trang chủ của internet. Thế nhưng, họ vẫn muốn tự mình khám phá, tự nhấp chuột, tự tìm kiếm và tự đưa ra quyết định", bà Lily Ray, Phó chủ tịch phụ trách tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) và tìm kiếm bằng AI tại hãng tiếp thị Amsive, nhận định.
Google cũng đang phải đối mặt với sức ép từ các startup AI được rót vốn mạnh tay, sẵn sàng trả mức lương và đãi ngộ rất cao để thu hút nhân tài trước khi tiến hành IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng).
Tuần trước, ông Noam Shazeer - Phó chủ tịch kỹ thuật kiêm đồng lãnh đạo dự án Gemini - thông báo rời Google để gia nhập OpenAI. Đến ngày 19/6, ông John Jumper - Phó chủ tịch Google DeepMind và chuyên gia kỹ thuật cấp cao - cho biết sẽ chuyển sang Anthropic.
Cổ phiếu Alphabet trong phiên giao dịch ngày 22/6 giảm 5%, mức giảm mạnh nhất trong hơn một năm.
Các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư Jefferies không cho rằng "việc các nhân sự cấp cao rời đi gần đây là dấu hiệu Google giảm đầu tư vào AI”. Theo họ, đây chỉ là dấu hiệu cho thấy cuộc chiến giành nhân tài AI đang ngày càng khốc liệt, khi các phòng thí nghiệm AI hàng đầu sẵn sàng đưa ra những lời mời với mức đãi ngộ rất cao để thu hút chuyên gia.
Mối đe dọa mang tính sống còn với Google
Với Google, sự xuất hiện của AI tạo sinh kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022 luôn được xem là một mối đe dọa mang tính sống còn. ChatGPT hiện đã vượt mốc 1 tỉ người dùng hoạt động mỗi tháng.
Mối đe dọa này đến từ hai phía. Thứ nhất, Google có nguy cơ đánh mất vị thế thống trị trong lĩnh vực tìm kiếm. Thứ hai, nếu quá quyết liệt cạnh tranh trong AI, chính Google có thể tự làm suy yếu mảng tìm kiếm truyền thống của mình bằng cách thúc đẩy một phương thức tìm kiếm thông tin hoàn toàn mới nhưng vẫn chưa chứng minh được khả năng tạo doanh thu quảng cáo bền vững.
Hiện nay, quảng cáo vẫn đóng góp khoảng 3/4 tổng doanh thu của Google. Biên lợi nhuận rất cao từ quảng cáo giúp công ty có nguồn lực tài trợ cho những dự án dài hạn đầy tham vọng như xe tự lái Waymo, AI trong không gian và đầu tư 180 tỉ đến 190 tỉ USD vào hạ tầng AI trong năm 2026.
Tại hội nghị các nhà phát triển thường niên I/O được tổ chức tháng 5, Google cho biết sẽ thiết kế lại hộp tìm kiếm lần đầu tiên sau 25 năm bằng cách tích hợp nút AI Mode (Chế độ AI) vào bên phải. Nút tìm kiếm truyền thống hiện được chuyển xuống phía dưới.
"Đây là bản nâng cấp lớn nhất của hộp tìm kiếm mang tính biểu tượng của chúng tôi kể từ khi ra mắt cách đây hơn 25 năm", bà Elizabeth Reid, người phụ trách mảng tìm kiếm của Google, phát biểu tại sự kiện.
Ngoài ra, công cụ tạo ảnh Nano Banana của Google cũng đã được tích hợp ngay trong hộp tìm kiếm thông qua nút dấu cộng nằm bên trái. Trên ứng dụng Google Search dành cho smartphone, nút AI Mode có kích thước gần tương đương với hộp tìm kiếm thông thường.
Bất an trước tương lai do AI mang lại
Trong tháng qua, lưu lượng truy cập vào công cụ tìm kiếm Google giảm hơn 1%, trong khi ChatGPT tăng nhẹ.
DuckDuckGo, vốn từ lâu định vị mình là lựa chọn riêng tư hơn Google, cho biết số lượt cài đặt đã tăng tới 75% so với trước khi Google công bố các tính năng mới tại sự kiện I/O hồi tháng 5.
"Google phải tìm được sự cân bằng. Nếu đi quá xa với AI, họ sẽ đánh mất người dùng", bà Lily Ray nhận xét. Bà cho rằng thị phần của DuckDuckGo vẫn còn "rất nhỏ bé", nhưng tốc độ tăng trưởng gần đây là rất đáng chú ý.
Ngay cả Sundar Pichai (giám đốc điều hành Alphabet và Google) cũng thừa nhận những lo ngại xoay quanh AI. Trong một tập gần đây của podcast Hard Fork, Sundar Pichai cho rằng việc nhiều người cảm thấy bất an trước tương lai do AI mang lại là hoàn toàn có cơ sở, bởi công nghệ này sẽ tạo ra những thay đổi ở quy mô chưa từng có.
Google và OpenAI đều đang đối mặt với vụ kiện liên quan đến cái chết oan trái do người thân của các nạn nhân khởi kiện. Họ cáo buộc chatbot AI đã góp phần dẫn đến các hành vi bạo lực hoặc tự sát. Tháng 3 vừa qua, Google bị cha của một người đàn ông 36 tuổi kiện với cáo buộc Gemini đã thuyết phục con trai ông lên kế hoạch thực hiện một "vụ tấn công gây thương vong hàng loạt" trước khi tự sát.
DuckDuckGo không phải là công cụ tìm kiếm duy nhất đáp ứng nhu cầu của những người muốn hạn chế sử dụng AI. Microsoft đã phát hành tiện ích mở rộng Bing AI Search Choice dành cho trình duyệt, giúp người dùng tắt các tính năng tìm kiếm có tích hợp chatbot AI.
Theo ông Jordi Ribas - Chủ tịch phụ trách mảng tìm kiếm và AI của Microsoft, AI mang lại nhiều lợi ích cho công cụ tìm kiếm, nhưng không phải ai cũng muốn sử dụng AI trong mọi việc, mọi lúc. Vì vậy, người dùng nên có quyền lựa chọn bật hoặc tắt các tính năng này.
Bên cạnh đó, sự bất mãn của các nhà xuất bản cũng ngày càng gia tăng. Lượng truy cập từ Google Search đến các trang web đã giảm mạnh, một phần vì AI tự động tổng hợp thông tin thành các đoạn tóm tắt ở đầu kết quả tìm kiếm, khiến người dùng không còn cần nhấp vào website gốc.
Trong vụ kiện chống độc quyền với Bộ Tư pháp Mỹ, Google từng thừa nhận trong một hồ sơ gửi tòa án năm ngoái rằng "web mở" đang suy giảm rất nhanh. Quan điểm này trái ngược với những phát biểu công khai trước đó của các lãnh đạo công ty.
Các nghiên cứu của SparkToro và Similarweb cho thấy khoảng 68% số lượt tìm kiếm trên Google hiện kết thúc mà người dùng không nhấp vào bất kỳ website bên ngoài nào.
Trong cuộc phỏng vấn với podcast TBPN hồi tháng trước, Roger Lynch (Giám đốc điều hành Condé Nast) cho biết đội ngũ của ông đã dự báo lưu lượng truy cập từ Google Search sẽ giảm trong ba năm liên tiếp, nhưng "mỗi năm mức giảm thực tế đều còn lớn hơn dự báo".
"Năm ngoái, tôi đã nói với các nhóm của mình rằng hãy lập kế hoạch kinh doanh như thể không còn lưu lượng truy cập từ công cụ tìm kiếm nữa. Hãy chuẩn bị cho kịch bản lượng truy cập từ tìm kiếm bằng 0", ông nói.
Condé Nast là tập đoàn truyền thông và xuất bản đa quốc gia danh tiếng của Mỹ.
Dù giảm mạnh trong phiên giao dịch ngày 22/6, cổ phiếu Alphabet vẫn tăng hơn 100% trong vòng một năm qua, vượt xa tất cả hyperscaler (hãng điện toán đám mây siêu quy mô) khác.
Google đã nhiều lần chứng minh khả năng thích nghi và phát triển qua những cuộc chuyển đổi lớn của nền tảng internet, nổi bật nhất là quá trình chuyển từ web sang điện thoại thông minh. Dù khởi đầu chậm hơn đối thủ, Google hiện vẫn là một trong những tên tuổi dẫn đầu trong lĩnh vực AI tạo sinh.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh gần nhất, Sundar Pichai cho biết mức độ tương tác của người dùng đã tăng lên nhờ các tính năng AI như AI Mode và AI Overviews, vốn đang là lĩnh vực được Google đầu tư mạnh.
"AI tiếp tục thúc đẩy lượng sử dụng công cụ tìm kiếm và số lượng truy vấn hiện đã đạt mức cao nhất từ trước đến nay", ông nói.
Tuy nhiên, Google tự động bật AI Overviews. Theo ông Kamyl Bazbaz - Giám đốc chính sách của DuckDuckGo, điều đó đồng nghĩa với việc người dùng "không thực sự có quyền lựa chọn".
Trong một podcast của hãng tin Bloomberg hồi tháng 4, bà Elizabeth Reid - lãnh đạo bộ phận tìm kiếm của Google- cho rằng có một quan niệm sai lầm rằng người dùng chỉ muốn chọn một trong hai: AI hoặc web.
"Tôi thực sự cho rằng điều chúng tôi quan sát được là nhiều người dùng muốn AI và web bổ trợ cho nhau, chứ không phải thay thế lẫn nhau”, Elizabeth Reid nhấn mạnh.