Xu hướng cắt giảm nhân sự để dồn nguồn lực cho cuộc đua AI

Báo cáo thường niên mới nhất cho thấy hãng phần mềm và điện toán đám mây của Mỹ đã cắt giảm nhân sự khoảng 21.000 người chỉ trong một năm, đồng thời chi gần 1,84 tỉ USD cho các chương trình tái cơ cấu. Đằng sau những con số đó là chiến lược đặt cược lớn vào các trung tâm dữ liệu và cuộc cạnh tranh khốc liệt với những gã khổng lồ như Amazon hay Microsoft, biến người lao động thành những người phải trực tiếp trả giá cho sự chuyển dịch công nghệ này.

Cuộc cắt giảm nhân sự lớn nhất nhiều năm của Oracle

Trong báo cáo thường niên năm tài khóa 2026 gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, Oracle mang đến một bức tranh toàn cảnh về sự thay đổi lực lượng lao động của mình. Tính đến ngày 31/5/2026, hãng có khoảng 141.000 nhân viên trên toàn cầu. Con số này giảm mạnh so với mức 162.000 người được ghi nhận vào cùng kỳ năm trước. Như vậy, chỉ trong vòng 12 tháng, Oracle đã cắt giảm khoảng 21.000 việc làm, tương đương 13% tổng lực lượng lao động. Đây là một mức tinh giản bộ máy khổng lồ đối với một doanh nghiệp công nghệ lâu đời, phản ánh một sự thay đổi chiến lược sâu sắc và quyết liệt từ phía ban lãnh đạo.

Đi cùng với đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn là chi phí tái cơ cấu phình to kỷ lục. Trong năm tài khóa 2026, Oracle đã phải chi tới 1,84 tỉ USD cho các khoản trợ cấp thôi việc và các chi phí liên quan đến việc sắp xếp lại đội ngũ nhân sự. Khoản tiền này cao gấp gần năm lần so với mức 374 triệu USD của năm trước đó, cho thấy công ty sẵn sàng chấp nhận những tổn thất tài chính ngắn hạn để dọn đường cho một cấu trúc vận hành mới.

Theo giải thích chính thức từ Oracle, quyết định tinh giản đội ngũ xuất phát từ nhiều nguyên nhân tổng hợp. Hãng viện dẫn nhu cầu tái cơ cấu bộ máy quản lí, điều chỉnh danh mục sản phẩm cốt lõi, xử lí các bộ phận đang hoạt động kém hiệu quả, thay đổi chiến lược kinh doanh tổng thể và giải quyết những hệ quả từ các thương vụ mua bán, sáp nhập trước đó.

Dù vậy, nhiều nguồn tin quốc tế và các nhà quan sát thị trường cho rằng quy mô sa thải thực tế và mức độ khốc liệt của nó lớn hơn nhiều so với những gì công ty công khai bằng văn bản. Một sự kiện tiêu biểu diễn ra vào cuối tháng 3 năm nay, khi nhiều hãng truyền thông nước ngoài đồng loạt đưa tin Oracle đã tiến hành gửi email thông báo chấm dứt hợp đồng lao động cho khoảng 20.000 nhân viên vào lúc 6 giờ sáng theo giờ địa phương.

Phương thức thông báo đột ngột và hàng loạt này đã tạo ra một cú sốc tâm lí lớn đối với đội ngũ nhân viên, biến một ngày làm việc bình thường thành thời điểm chấm dứt sự nghiệp của hàng chục nghìn người chỉ qua một cú nhấp chuột từ bộ phận nhân sự.

Tranh cãi xoay quanh chính sách đãi ngộ và quyền lợi cổ phiếu

Làn sóng sa thải cấp tốc nhanh chóng làm dấy lên những cuộc tranh cãi gay gắt ngay trong nội bộ Oracle, phơi bày những góc khuất trong chính sách đãi ngộ của giới công nghệ. Theo ghi nhận từ chuyên trang TechCrunch, sự bất mãn đã thúc đẩy một nhóm nhân viên đứng ra vận động, thu thập chữ ký và gửi kiến nghị chính thức lên ban lãnh đạo.

Trọng tâm của bản kiến nghị là yêu cầu Oracle phải áp dụng các chế độ hỗ trợ nhân viên nghỉ việc tương đương với tiêu chuẩn mà các tập đoàn công nghệ lớn khác đang thực hiện, đặc biệt là trong hoàn cảnh các đợt sa thải này phục vụ trực tiếp cho chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo mang lại lợi nhuận cao cho công ty.

Vấn đề gây bức xúc gay gắt nhất xoay quanh chính sách xử lí cổ phiếu thưởng hạn chế của Oracle. Trong cơ cấu thu nhập của nhân sự cấp cao tại Thung lũng Silicon, lương cơ bản thường chỉ chiếm một phần nhỏ, phần lớn giá trị tài sản họ nhận được đến từ các khoản cổ phiếu thưởng được giải ngân theo lộ trình thời gian. Khi bị cho nghỉ việc đột ngột, người lao động mất đi nguồn thu nhập hàng tháng và đồng thời bị tước luôn quyền nhận những khoản cổ phiếu chưa đến thời hạn sở hữu chính thức.

Đây là một thiệt hại tài chính lớn, phá vỡ mọi kế hoạch kinh tế dài hạn của nhân viên. Tạp chí Time đã chia sẻ câu chuyện của một nhân viên đào tạo kỹ thuật có thâm niên gắn bó với Oracle suốt 30 năm. Theo lời kể, đợt sa thải đột ngột đã khiến bà mất khoảng 300.000 USD giá trị cổ phiếu thưởng chỉ sau một đêm, buộc bà phải hủy bỏ toàn bộ kế hoạch nghỉ hưu đã dày công chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Cách hành xử của Oracle cho thấy một sự khác biệt lớn khi đem so sánh với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Microsoft, Cloudflare hay Meta thường duy trì một mức độ nhân nhượng nhất định đối với nhân viên bị sa thải. Các công ty này vẫn cho phép những người rời đi tiếp tục nhận một phần cổ phiếu thưởng theo lộ trình đã cam kết, hoặc áp dụng chính sách chi trả linh hoạt để giảm sốc tài chính.

Ngược lại, Oracle được cho là đã áp dụng một chính sách cứng rắn, chấm dứt hoàn toàn mọi quyền lợi đối với các khoản cổ phiếu chưa được trao ngay tại thời điểm hợp đồng lao động kết thúc. Sự cứng rắn này giúp công ty giữ lại được một lượng lớn tài sản để tái đầu tư, nhưng lại vấp phải sự chỉ trích gay gắt về mặt đạo đức kinh doanh và cách đối xử với những cá nhân đã cống hiến lâu năm.

Đằng sau các đợt sa thải là cơn khát vốn cho hạ tầng đám mây

Quyết định cắt giảm hàng chục nghìn nhân sự của Oracle tạo ra một nghịch lí tài chính khiến nhiều người bất ngờ nếu chỉ nhìn vào các báo cáo lợi nhuận. Trong năm tài khóa 2026, tập đoàn này ghi nhận mức doanh thu kỷ lục lên tới 67,4 tỉ USD, tăng 17% so với năm trước. Điểm sáng lớn nhất đến từ mảng dịch vụ đám mây với doanh thu đạt 34 tỉ USD, đánh dấu mức tăng trưởng ấn tượng 39%.

Đây cũng là lần đầu tiên doanh thu từ đám mây chiếm hơn một nửa tổng doanh thu của toàn tập đoàn. Những số liệu rực rỡ này khẳng định Oracle đang là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi mạnh mẽ nhất từ nhu cầu chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ bọc tăng trưởng là một cơn khát vốn khổng lồ mà công ty phải giải quyết để không bị bỏ lại phía sau.

Để duy trì vị thế cạnh tranh trong cuộc đua hạ tầng phần cứng, Oracle liên tục ký kết các hợp đồng cung cấp trung tâm dữ liệu quy mô lớn với những tên tuổi hàng đầu thị trường như OpenAI và Meta. Các dự án tỉ USD này là cơ hội vàng giúp Oracle thu hẹp khoảng cách thị phần với hai gã khổng lồ đang thống trị lĩnh vực điện toán đám mây là Amazon Web Services và Microsoft Azure. Dù vậy, điểm yếu của Oracle nằm ở việc họ không sở hữu một hệ sinh thái kinh doanh đa dạng mang lại dòng tiền mặt dồi dào như cách Amazon có mảng thương mại điện tử hay Microsoft có hệ điều hành máy tính. Áp lực tự huy động nguồn vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng đã đè nặng lên vai ban lãnh đạo công ty.

Dự kiến, chi tiêu vốn ròng của Oracle trong năm tài khóa 2027 có thể chạm mốc 70 tỉ USD. Để đáp ứng con số khổng lồ này, hãng lên kế hoạch huy động khoảng 40 tỉ USD thông qua nợ vay và các hình thức tài trợ vốn khác, bao gồm cả đợt phát hành cổ phiếu trị giá 20 tỉ USD. Theo dữ liệu từ Bloomberg, ngay từ đầu năm, Oracle đã bổ sung khoảng 58 tỉ USD nợ mới vào bảng cân đối kế toán và chuẩn bị đầu tư khoảng 50 tỉ USD cho việc xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu mới trong năm tài khóa hiện tại.

Trong bài toán tài chính khốc liệt này, các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư TD Cowen ước tính đợt tinh giản lực lượng lao động vừa qua có thể giúp Oracle tiết kiệm một khoản tiền mặt khổng lồ từ 8 đến 10 tỉ USD mỗi năm. Khoản tiền tiết kiệm từ quỹ lương và phúc lợi này nhiều khả năng sẽ được chuyển hướng trực tiếp sang các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu, mua sắm cụm máy chủ và phát triển hạ tầng điện toán đám mây.

Hiện tượng xảy ra tại Oracle đang phản ánh một xu hướng khắc nghiệt đang lan rộng khắp ngành công nghệ Mỹ. Dữ liệu tổng hợp từ nền tảng Layoffs.fyi chỉ ra rằng, từ đầu năm đến nay, đã có 196 công ty công nghệ tại Mỹ tiến hành sa thải hơn 119.800 nhân viên. Các doanh nghiệp đang sẵn sàng chi hàng chục tỉ USD để mua sắm chip xử lí, xây dựng trung tâm dữ liệu và nâng cấp hạ tầng điện toán.

Để có nguồn lực tài chính cho những hạng mục đầu tư đắt đỏ đó, họ buộc phải cắt giảm nhân sự, thu hẹp các chương trình phúc lợi và siết chặt chính sách đãi ngộ. Nếu như trước đây, nhân tài luôn được vinh danh là tài sản quý giá nhất, thì trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo hiện tại, dòng tiền mặt và phần cứng đang trở thành nguồn lực tối đa được ưu tiên. Người lao động giờ đây đang phải chấp nhận thực tế rằng họ có thể dễ dàng bị biến thành nguồn vốn để nhường chỗ cho những cỗ máy chủ vận hành không ngừng nghỉ.

Bùi Tú