Thị trường vốn hóa 424 tỉ USD 'lụy' một nhóm cổ phiếu vốn hóa chiếm 25%

Nhóm cổ phiếu Vingroup = 4 + 1

Trước thời điểm ngày 23/6, nhóm cổ phiếu “họ Vingroup” được nhắc tới thường bao gồm các mã VIC, VHM, VRE và VPL. Tuy nhiên, từ ngày 23/6, nhóm cổ phiếu Vingroup đã có thêm một sự “liên quan” là mã cổ phiếu LPB của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam, sau khi thông tin tỉ phú Phạm Nhật Vượng nắm giữ gần 5% cổ phần tại ngân hàng này được chính thức công bố.

Một cổ phiếu chỉ liên quan nhóm, nhưng lại góp phần làm “dậy sóng” sàn HoSE trong 2 phiên vừa qua. Đặc biệt là phiên giao dịch ngày 23/6, LPB tăng giá trần 3.400 đồng lên mức 52.600 đồng, đóng góp vào điểm số tăng của VN-Index 2,3 điểm, xếp thứ hai chỉ sau mã VIC đóng góp đến hơn 15,7 điểm tăng cho VN-Index. Đến phiên giao dịch hôm nay 24/6, LPB lại tăng giá tiếp 2.900 đồng, tương ứng mức tăng 5,51%, đóng góp 1,94 điểm tăng cho chỉ số VN-Index.

Như vậy, ngay từ những phiên đầu tiên “ra mắt” nhóm, LPB đã cho thấy một sự ảnh hưởng nhất định đến cán cân điểm số trên thị trường.

Nhóm cổ phiếu vốn hóa 105 tỉ USD đang định đoạt VN-Index

Không phải tới những phiên gần đây vai trò tác động quan trọng của nhóm cổ phiếu Vingroup mới thể hiện rõ trên thị trường.

Thực tế này đã được phản ánh rõ nét từ năm 2025, đặc biệt trong giai đoạn nửa cuối năm khi các mã cổ phiếu họ Vingroup tăng giá phi mã và kéo dài, thúc đẩy chỉ số VN-Index phá vỡ hết ngưỡng kháng cự này tới ngưỡng kháng cự khác và tạo ra nhiều mốc điểm kỷ lục. Điều này tiếp tục được thể hiện trên thị trường trong quý I/2026. Tuy nhiên dù điểm số VN-Index tạo đỉnh (cao nhất tại mức hơn 1.927 điểm ngày 18/5), nhóm cổ phiếu họ Vingroup tăng giá bứt phá, nhưng trên 60% số cổ phiếu còn lại trên thị trường lại điều chỉnh giá và thậm chí giảm sâu phổ biến từ mức trên 10% đến 30%. Dẫn tới một thực tế đau lòng, VN-Index dù lập hết đỉnh này tới đỉnh khác nhưng nhiều nhà đầu tư thua lỗ và chưa thể “về bờ”.

Từ phiên giao dịch ngày 19/6 trở về trước, 2 mã cổ phiếu VIC và VHM đang trong nhịp điều chỉnh, chỉ số VN-Index theo đó cũng bất ổn. Dù có những phiên tăng giảm đan xen nhưng nhìn chung, nhiều cổ phiếu tiếp tục giảm điểm.

Tuần giao dịch đang diễn ra, sàn HoSE với chỉ số VN-Index đã có 3 phiên tăng điểm. Trong cả 3 phiên đó, nhóm cổ phiếu họ Vingroup đã trở lại vai trò “đầu kéo” điểm số của VN-Index.

“

Trong bối cảnh thị trường thường xuyên tăng điểm trong trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng” (số mã cổ phiếu giảm điểm nhiều hơn số mã cổ phiếu tăng điểm), chiến lược đầu tư theo chỉ số (Index Fund) hoặc mua đuổi theo điểm số VN-Index sẽ rất rủi ro. Nhà đầu tư nên bóc tách tác động của nhóm cổ phiếu họ Vin ra khỏi chỉ số để đánh giá đúng xu hướng thực của cổ phiếu mình đang nắm giữ trong các quyết định xuống tiền.

Cụ thể, phiên giao dịch ngày 22/6, VN-Index tăng hơn 33 điểm tương ứng mức tăng 1,83%. Trong đó, riêng VIC đã đóng góp tới hơn 24,8 điểm, cộng thêm sự đóng góp hơn 9,3 điểm tăng từ VHM, mang đến điểm số tăng còn nhiều hơn tổng điểm tăng của VN-Index khi kết phiên giao dịch.

Phiên giao dịch ngày 23/6, VN-Index tăng hơn 11 điểm tương ứng mức tăng 0,6%. Thế nhưng, bộ 3 cổ phiếu VIC, VHM và LPB đã đóng góp tổng cộng đến 18,59 điểm tăng cho VN-Index, đồng nghĩa 3 mã này còn gánh thêm phần mất điểm của các cổ phiếu khác trên thị trường.

Trong phiên hôm nay, chỉ số chung chỉ tăng gần 9 điểm, tương ứng mức tăng 0,48%. Và tình hình cũng tương tự phiên giao dịch ngày hôm qua, bộ 3 VIC, VHM và LPB đã đóng góp 7,66 điểm tăng cho VN-Index, chiếm tới 85,32% tổng số điểm tăng của chỉ số chung, phản ánh một vai trò cực kỳ lớn trong việc định đoạt sự tăng điểm trên thị trường.

Nhóm vốn hóa 25% khẳng định vai trò, trong khi nhóm vốn hóa 40% thường mờ nhạt

Theo Công ty chứng khoán SHS, ở thời điểm hiện tại, vốn hóa toàn thị trường khoảng 424 tỉ USD, tương đương 83%/GDP 2025. Trong khi đó, vốn hóa nhóm cổ phiếu Vingroup khoảng 105 tỉ USD, chiếm 25% vốn hóa thị trường, lại chỉ tập trung ở 4 mã.

Tỉ trọng vốn hóa của nhóm cổ phiếu Vingroup phản ánh nhóm này đã tăng giá rất mạnh và liên tục trong thời gian qua, và ngày càng gây áp lực lên thị trường mỗi khi bị “hắt hơi, sổ mũi”. Tính đến ngày 23/6, nhóm có thêm mã LPB liên quan, càng thể hiện vai trò ảnh hưởng nhiều hơn trên thị trường.

Trong khi đó, nhóm cổ phiếu ngân hàng với hàng chục mã, vốn hóa được cho là chiếm tới 40% toàn thị trường, nhưng ít cho thấy được vai trò dẫn dắt trong các phiên giao dịch. Thi thoảng nhóm cổ phiếu ngân hàng cất tiếng nhưng lại phân hóa mạnh chứ không “đồng thanh tương ứng”. Khi nhóm cổ phiếu ngân hàng với vai trò yếu ớt trên thị trường, những nhóm còn lại như chứng khoán, bán lẻ - tiêu dùng, bất động sản, phân bón – hóa chất, dầu khí… không đủ sức “cân” với nhóm cổ phiếu Vingroup.

Khi thị trường vốn hóa 424 tỉ USD chỉ đang có 1 “đầu máy”

Nhóm cổ phiếu Vingroup đang được ví như “đầu máy” kéo điểm số cho cả thị trường trong 3 phiên giao dịch vừa qua (và cả ở giai đoạn trước đó). Thậm chí không quá nếu cho rằng, khả năng định đoạt thị trường gần như đang phụ thuộc vào 2 mã cổ phiếu VIC và VHM.

Hệ lụy khi “đầu máy” kéo duy nhất này rơi vào nhịp điều chỉnh, cả thị trường bị giảm giá theo. VN-Index đang là chỉ số chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam, nhưng “VIN-Index” mới là “phong vũ biểu” của VN-Index. Nhóm cổ phiếu Vingroup không chỉ tác động lên điểm số kỹ thuật mà còn là tác động đến tâm lý đám đông. Khi VIC và VHM tăng trần, dòng tiền đầu cơ dễ ngộ nhận rằng thị trường đang rất khỏe và tự tin giải ngân vào các mã khác. Ngược lại, chỉ cần 2 mã này giảm sâu, tâm lý nhà đầu tư lại dễ ngộ nhận là cả thị trường đi xuống và kích hoạt làn sóng bán tháo trên diện rộng, khiến thị trường vốn hóa 424 tỉ USD cũng phải chao đảo.

Việc thị trường tăng trưởng “lệch lạc” vì phụ thuộc quá nhiều vào một vài cổ phiếu lớn cũng góp phần khiến các quỹ đầu tư nước ngoài (như các quỹ mô phỏng chỉ số ETF) e ngại. Họ nhìn nhận thị trường Việt Nam thiếu sự đa dạng, rủi ro tập trung (concentration risk) quá cao và không phản ánh chính xác sức khỏe thực tế của nền kinh tế vĩ mô.

Thế Lâm