Bạch biến: Hành trình từ mặc cảm đến sức mạnh tái sinh làn da

Trong một xã hội mà ngoại hình vẫn thường ảnh hưởng đến sự tự tin và cơ hội giao tiếp, những người mắc bệnh bạch biến không chỉ đối mặt với sự thay đổi màu sắc trên da mà còn phải chịu áp lực tâm lý từ những ánh nhìn tò mò, thậm chí là kỳ thị. Nhân Ngày Bạch biến Thế giới 25/6 với chủ đề “Từ kỳ thị đến sức mạnh” (From Stigma to Strength), các chuyên gia da liễu nhấn mạnh rằng đã đến lúc cộng đồng cần hiểu đúng về căn bệnh này, đồng thời tạo điều kiện để người bệnh được tiếp cận điều trị và hòa nhập xã hội một cách tự tin hơn.

Hành trình vượt qua mặc cảm của người bệnh bạch biến

Bạch biến là một trong những bệnh lý rối loạn sắc tố da phổ biến trên thế giới, ảnh hưởng đến khoảng 0,5–2% dân số. Dù không gây đau đớn hay đe dọa trực tiếp đến tính mạng, bệnh lại tác động sâu sắc đến chất lượng cuộc sống, đặc biệt khi các tổn thương xuất hiện ở những vùng dễ nhìn thấy như mặt, cổ, bàn tay hoặc cánh tay.

Một trong những rào cản lớn nhất đối với người mắc bạch biến chính là những hiểu lầm kéo dài trong cộng đồng. Nhiều người vẫn lo ngại rằng bệnh có thể lây qua tiếp xúc, sinh hoạt hoặc dùng chung đồ cá nhân. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm.

BS CK2 Võ Thị Đoan Phượng – Trưởng khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da liễu TP.HCM cho biết bạch biến là bệnh lý tự miễn liên quan đến sự phá hủy các tế bào sắc tố da (melanocyte), khiến da xuất hiện những mảng trắng mất màu rõ rệt. Bệnh không do vi khuẩn, virus hay nấm gây ra nên hoàn toàn không có khả năng lây truyền từ người sang người.

Theo BS CK2 Võ Thị Đoan Phượng, yếu tố di truyền đóng vai trò nhất định trong cơ chế bệnh sinh. Khoảng 30% trường hợp có tiền sử gia đình mắc bệnh. Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường như căng thẳng kéo dài, stress oxy hóa hoặc rối loạn miễn dịch cũng được xem là những tác nhân thúc đẩy quá trình mất sắc tố.

"Điều đáng lo ngại không phải là nguy cơ lây lan mà là những tổn thương tâm lý mà người bệnh phải gánh chịu. Nhiều bệnh nhân trẻ tuổi trở nên tự ti, ngại giao tiếp, ảnh hưởng đến học tập, công việc và các mối quan hệ xã hội”, bác sĩ Phượng nhận định.

Đáng chú ý, bệnh thường xuất hiện ở độ tuổi từ 10 đến 30, giai đoạn con người đặc biệt nhạy cảm với những thay đổi về ngoại hình. Điều này khiến nhiều người bệnh rơi vào trạng thái lo âu, mặc cảm kéo dài nếu không được hỗ trợ đúng cách.

Điều trị bạch biến đang có nhiều bước tiến mới

Trước đây, không ít người cho rằng bạch biến là căn bệnh “vô phương cứu chữa”. Tuy nhiên, những tiến bộ của y học trong những năm gần đây đã mở ra nhiều cơ hội điều trị hiệu quả hơn cho người bệnh.

Hiện nay, việc điều trị bạch biến được cá thể hóa dựa trên giai đoạn bệnh, mức độ lan rộng và vị trí tổn thương. Với những trường hợp bệnh đang hoạt động, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc điều hòa miễn dịch nhằm ngăn chặn sự xuất hiện của các tổn thương mới và hạn chế vùng da mất sắc tố lan rộng.

Đối với bệnh nhân ở giai đoạn ổn định, các phương pháp điều trị hiện đại như thuốc bôi tại chỗ, quang trị liệu bằng tia cực tím phổ hẹp NB-UVB, ánh sáng excimer hay các thuốc ức chế JAK đang mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Những kỹ thuật này giúp kích thích quá trình tái tạo sắc tố, cải thiện đáng kể màu sắc làn da ở nhiều bệnh nhân.

BS CK2 Võ Thị Đoan Phượng cho biết điều quan trọng là người bệnh cần được chẩn đoán sớm và điều trị đúng thời điểm. Càng phát hiện sớm, khả năng kiểm soát bệnh và phục hồi sắc tố càng cao.

Bên cạnh các phương pháp nội khoa, điều trị ngoại khoa hiện cũng đang trở thành lựa chọn hiệu quả cho những trường hợp bạch biến ổn định nhưng đáp ứng kém với thuốc hoặc quang trị liệu.

ThS.BS Huỳnh Thị Công Nhận – khoa Ngoại, Bệnh viện Da liễu TP.HCM cho biết kỹ thuật ghép tế bào thượng bì không nuôi cấy (MKTP) hiện được xem là một trong những bước tiến nổi bật trong điều trị bạch biến.

Theo ThS.BS Huỳnh Thị Công Nhận, kỹ thuật này sử dụng một vùng da lành rất nhỏ của chính người bệnh để tách lấy hỗn dịch chứa tế bào sắc tố. Sau đó, các tế bào này được ghép lên vùng da mất màu đã được xử lý trước đó. Khi tế bào ghép sống và phát triển ổn định, chúng sẽ tiếp tục sản xuất melanin, giúp vùng da trắng dần lấy lại màu sắc tự nhiên.

“Ưu điểm của phương pháp ghép tế bào thượng bì không nuôi cấy là ít xâm lấn, thời gian thực hiện ngắn, không cần nằm viện dài ngày và cho màu sắc phục hồi tương đồng với vùng da xung quanh. Đây là lựa chọn phù hợp đối với nhiều trường hợp bạch biến ổn định kéo dài”, ThS.BS Huỳnh Thị Công Nhận chia sẻ.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng không phải mọi bệnh nhân đều phù hợp với kỹ thuật ghép tế bào sắc tố. Việc đánh giá giai đoạn bệnh và chỉ định điều trị cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa da liễu có kinh nghiệm.

Từ kỳ thị đến sức mạnh

Mỗi năm, Bệnh viện Da liễu TP.HCM tiếp nhận hàng nghìn lượt khám và điều trị bạch biến. Theo các bác sĩ, ngoài các biện pháp y khoa, yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị chính là sự kiên trì của người bệnh cùng sự đồng hành từ gia đình và cộng đồng.

Người mắc bạch biến cần tuân thủ phác đồ điều trị, hạn chế căng thẳng, bảo vệ da trước ánh nắng mặt trời và tầm soát các bệnh lý tự miễn liên quan như bệnh tuyến giáp hoặc đái tháo đường. Quan trọng hơn, họ cần được đối xử bình đẳng, không bị xa lánh hay phân biệt đối xử vì những khác biệt trên làn da.

Thông điệp của Ngày Bạch biến Thế giới năm nay không chỉ hướng đến việc nâng cao nhận thức về bệnh mà còn kêu gọi xã hội thay đổi cách nhìn nhận đối với người mắc bạch biến. Khi những định kiến được xóa bỏ, người bệnh sẽ có thêm động lực để điều trị, hòa nhập và khẳng định giá trị của bản thân.

Bạch biến không phải bệnh lây nhiễm, cũng không phải dấu chấm hết cho chất lượng cuộc sống. Với những tiến bộ trong điều trị cùng sự thấu hiểu từ cộng đồng, ngày càng nhiều người bệnh có cơ hội lấy lại sắc tố da, lấy lại sự tự tin và tiếp tục sống một cuộc đời trọn vẹn, đúng với tinh thần “từ kỳ thị đến sức mạnh”.

Hồ Quang