Đội tuyển Tây Ban Nha thoát nguy cơ bị siết tài sản tại World Cup 2026
Một tòa án liên bang Mỹ vừa ra phán quyết bảo vệ đội tuyển Tây Ban Nha đang thi đấu tại World Cup khỏi các yêu cầu kê biên tài sản, liên quan đến hàng loạt vụ kiện đầu tư năng lượng tái tạo.
Quyết định này được xem là thắng lợi pháp lý đáng kể của Madrid, trong bối cảnh các chủ nợ quốc tế đang gia tăng sức ép, nhằm buộc Tây Ban Nha thanh toán hàng tỉ euro tiền bồi thường, theo các phán quyết trọng tài quốc tế.
Cuộc chiến pháp lý kéo dài từ các chính sách năng lượng tái tạo
Nguồn gốc của tranh chấp bắt đầu từ các quyết định cắt giảm trợ cấp dành cho lĩnh vực năng lượng tái tạo của Tây Ban Nha trong giai đoạn 2011-2013. Ban đầu, chính phủ của cựu Thủ tướng José Luis Rodríguez Zapatero điều chỉnh một số cơ chế hỗ trợ đầu tư. Sau đó, chính quyền của Mariano Rajoy tiến hành cuộc cải cách điện lực sâu rộng hơn vào năm 2013.
Những thay đổi này khiến nhiều nhà đầu tư nước ngoài cho rằng họ bị thiệt hại nghiêm trọng do các cam kết hỗ trợ trước đó bị thay đổi giữa chừng. Dựa trên các điều khoản của Energy Charter Treaty, các nhà đầu tư đã khởi kiện Tây Ban Nha tại nhiều cơ quan trọng tài quốc tế, chủ yếu là International Centre for Settlement of Investment Disputes.
Tổng cộng có 51 vụ kiện được đệ trình. Sau hơn 10 năm tranh tụng, 29 vụ được phán quyết có lợi cho các nhà đầu tư, trong khi Tây Ban Nha thắng 18 vụ. Số tiền bồi thường mà các hội đồng trọng tài tuyên lên tới khoảng 1,8 tỉ euro. Nếu tính thêm lãi chậm thanh toán, chi phí tố tụng và các khoản phát sinh khác, tổng nghĩa vụ tài chính có thể lên tới khoảng 2,3 tỉ euro.
Tuy nhiên, Chính phủ Tây Ban Nha từ chối thanh toán các khoản tiền này. Madrid lập luận rằng các tòa án châu Âu đã bác bỏ tính hợp pháp của nhiều vụ trọng tài nội khối EU và cho rằng bất kỳ khoản thanh toán nào cũng cần được European Commission chấp thuận để tránh bị coi là trợ cấp nhà nước trái phép.
Sự bế tắc kéo dài đã khiến nhiều quỹ đầu tư, trong đó có Blasket Renewables Investments, mua lại quyền thu hồi nợ và triển khai chiến dịch truy tìm tài sản của Tây Ban Nha tại nhiều quốc gia như Anh, Australia, Bỉ và Mỹ nhằm cưỡng chế thi hành các phán quyết.
Vì sao đội tuyển Tây Ban Nha được bảo vệ tại World Cup?
Tại Mỹ, nơi các tòa án đã nhiều lần công nhận hiệu lực của các phán quyết trọng tài quốc tế đối với Tây Ban Nha, các chủ nợ xem World Cup 2026 là cơ hội để gây áp lực lên Madrid.
Họ yêu cầu chính quyền Tây Ban Nha cung cấp hàng loạt thông tin liên quan đến đội tuyển quốc gia đang tham dự World Cup tại Mỹ, Canada và Mexico. Danh mục yêu cầu rất rộng, bao gồm các hợp đồng tài trợ, thỏa thuận cấp phép thương mại, tài khoản ngân hàng, các khoản thanh toán cho bên thứ ba cũng như cơ cấu quản trị của Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha.
Các chủ nợ đặc biệt quan tâm tới những hợp đồng thương mại giữa đội tuyển Tây Ban Nha với các đối tác lớn như Adidas, Hilton Hotels & Resorts hay cơ sở thể thao của Baylor School tại bang Tennessee, nơi được lựa chọn làm đại bản doanh của đội tuyển trong thời gian diễn ra World Cup.
Tuy nhiên, Thẩm phán John D. Bates thuộc Tòa án Quận Columbia đã bác bỏ phần lớn các yêu cầu này. Trong phán quyết ban hành ngày 22/6, ông kết luận rằng đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha và Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha là các thực thể pháp lý độc lập, không phải là “cánh tay nối dài” hay “bản sao pháp lý” của nhà nước Tây Ban Nha.
Theo tòa án, việc RFEF nhận một số khoản hỗ trợ công hoặc các quy định hoạt động cần sự phê chuẩn của cơ quan nhà nước không đồng nghĩa với việc chính phủ kiểm soát trực tiếp tổ chức này. Liên đoàn có hệ thống quản trị riêng, ngân sách riêng và được điều hành bởi chủ tịch cùng đại hội đồng do các thành viên bầu ra.
Vì vậy, tòa án cho rằng các yêu cầu thu thập thông tin liên quan đến nguồn tài chính, các mối quan hệ thương mại và chi phí tham dự World Cup của đội tuyển Tây Ban Nha là “quá mức cần thiết” và “không liên quan” đến mục tiêu cưỡng chế thi hành án.
Phán quyết này được xem là thắng lợi quan trọng đối với Tây Ban Nha trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cuộc chiến pháp lý vẫn chưa kết thúc. Đại diện của các chủ nợ, luật sư Matthew McGill thuộc hãng luật King & Spalding, cho biết họ thất vọng với quyết định của tòa nhưng sẽ tiếp tục truy tìm tài sản của Tây Ban Nha trên phạm vi toàn cầu.
Theo ông, những giới hạn mà tòa án Mỹ vừa đặt ra chỉ mang tính tạm thời và không loại trừ khả năng các biện pháp cưỡng chế mới sẽ được áp dụng trong tương lai nếu Madrid tiếp tục từ chối thực hiện các nghĩa vụ theo các phán quyết trọng tài quốc tế.
Trong khi đó, đội tuyển Tây Ban Nha có thể tạm thời gác lại những rắc rối pháp lý ngoài sân cỏ để tập trung cho mục tiêu chinh phục World Cup 2026. Nhưng đối với Chính phủ Tây Ban Nha, cuộc chiến trị giá hàng tỉ euro với các nhà đầu tư quốc tế rõ ràng vẫn còn rất dài và chưa có hồi kết.