GTA 6 gây tranh cãi khi khai tử đĩa game truyền thống
Chỉ còn vài tháng nữa mới chính thức phát hành, nhưng Grand Theft Auto VI (GTA 6) đã liên tục tạo nên những cơn sốt trong cộng đồng game thủ toàn cầu.
Tuy nhiên, thay vì chỉ bàn về đồ họa hay lối chơi, người hâm mộ lần này lại tranh cãi gay gắt trước quyết định chưa từng có của Rockstar Games: Phiên bản "đĩa" của GTA 6 sẽ không chứa đĩa game vật lý truyền thống mà chỉ đi kèm một mã tải xuống. Nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể là dấu mốc thúc đẩy ngành công nghiệp game tiến nhanh hơn tới kỷ nguyên hoàn toàn số hóa, đồng thời đặt dấu chấm hết cho một phần văn hóa sưu tầm game tồn tại suốt nhiều thập kỷ.
GTA 6 mở màn cho xu hướng "vỏ hộp không đĩa"
Không nhiều người nghi ngờ rằng GTA 6 sẽ trở thành một trong những tựa game có sức ảnh hưởng lớn nhất lịch sử. Sau hơn một thập kỷ kể từ GTA V, Rockstar Games tiếp tục đặt kỳ vọng rất lớn vào phần tiếp theo của dòng game thế giới mở nổi tiếng, nơi người chơi được tự do khám phá, thực hiện nhiệm vụ và trải nghiệm một cốt truyện đậm chất điện ảnh.
Tuy nhiên, quyết định mới của Rockstar lại khiến nhiều người bất ngờ. Theo công bố mới nhất, dù người chơi mua phiên bản tiêu chuẩn hay cao cấp tại cửa hàng, khi mở hộp vào ngày phát hành 19/11, bên trong sẽ không có đĩa Blu-ray như truyền thống. Thay vào đó chỉ là một mã kích hoạt (download code), buộc người chơi phải tải toàn bộ trò chơi từ cửa hàng trực tuyến của PlayStation hoặc Xbox.
Nói cách khác, chiếc hộp vật lí chỉ còn mang ý nghĩa hình thức. Quyết định này lập tức tạo nên làn sóng tranh luận bởi GTA vốn luôn được xem là biểu tượng của những phiên bản đĩa sưu tầm.
Trên thực tế, doanh số game kỹ thuật số đã vượt xa game vật lí trong nhiều năm. Riêng tại Tây Ban Nha, theo Hiệp hội Trò chơi điện tử nước này, doanh thu game trực tuyến trong năm 2024 đạt 1,558 tỉ euro, gần gấp đôi doanh thu 850 triệu euro từ đĩa game và băng cartridge truyền thống.
Xu hướng số hóa mang lại nhiều lợi ích rõ ràng. Người chơi không cần đến cửa hàng hay chờ giao hàng, có thể tải game ngay khi mở bán và cũng không phải dành không gian để cất giữ hàng chục hộp game.
Tuy nhiên, game kỹ thuật số cũng có những hạn chế đáng kể. Đầu tiên là vấn đề kinh tế. Sau khi hoàn thành trò chơi hoặc không còn nhu cầu sử dụng, người mua không thể bán lại như đối với bản đĩa vật lí. Điều này khiến giá trị của khoản tiền bỏ ra giảm đi đáng kể.
Quan trọng hơn là quyền sở hữu. Nếu một ngày nào đó nhà phát hành gỡ trò chơi khỏi cửa hàng trực tuyến hoặc ngừng hỗ trợ nền tảng cũ, việc tiếp cận lại tựa game sẽ khó khăn hơn nhiều so với khi người chơi sở hữu một bản đĩa vật lí.
Nếu GTA 6 thành công, cả ngành game có thể thay đổi
Thực tế, GTA 6 không phải tựa game đầu tiên bán hộp nhưng không có đĩa. Trong vài năm gần đây, nhiều trò chơi trên Nintendo Switch đã áp dụng hình thức chỉ cung cấp mã tải xuống thay vì cartridge truyền thống.
Thế hệ Nintendo Switch 2 còn giới thiệu "Game Key Card", loại thẻ chỉ đóng vai trò như chìa khóa kích hoạt để tải game từ Internet thay vì chứa dữ liệu trò chơi. Dẫu vậy, Game Key Card vẫn có ưu điểm là người dùng có thể cho mượn hoặc bán lại sau khi sử dụng.
Trong khi đó, với GTA 6, mã tải xuống chỉ được kích hoạt một lần duy nhất. Sau khi sử dụng, chiếc hộp gần như không còn giá trị. Điều đáng nói là quyết định này dường như không xuất phát từ giới hạn công nghệ.
Nhiều người cho rằng GTA 6 có dung lượng vượt quá 100 GB nên không thể chứa trên một đĩa. Tuy nhiên, ngành game từng nhiều lần giải quyết vấn đề này bằng cách phát hành trên hai hoặc nhiều đĩa, giống như Final Fantasy VII Rebirth hay Red Dead Redemption 2, cũng do Rockstar phát triển.
Điều đó cho thấy đây nhiều khả năng là sự thay đổi trong mô hình phân phối thay vì giới hạn về phần cứng. Không ngoài dự đoán, nhiều cửa hàng bán lẻ đã phản ứng mạnh mẽ.
Chuỗi cửa hàng Impact Game tại Tây Ban Nha tuyên bố cảm thấy "thất vọng và bất ngờ" trước quyết định của Rockstar. Trong khi đó, GamePlay Stores cho rằng việc chỉ bán mã tải xuống "làm giảm quyền lựa chọn của người tiêu dùng, xóa bỏ giá trị mua bán lại và làm suy yếu một phần quan trọng của văn hóa game."
Một số đơn vị thậm chí quyết định không kinh doanh GTA 6. Cửa hàng Video Games Plus tại Canada cho biết họ rất tôn trọng Rockstar và đánh giá cao chất lượng của GTA 6, nhưng sẽ chỉ phân phối trò chơi nếu sau này hãng phát hành phiên bản thực sự có đĩa trong hộp. Một số cửa hàng tại Mỹ cũng đưa ra quyết định tương tự.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng làn sóng phản đối khó có thể ảnh hưởng đáng kể tới doanh số của GTA 6. Điều đáng lo hơn nằm ở tác động lâu dài.
Lịch sử ngành game cho thấy Rockstar luôn là doanh nghiệp có khả năng tạo ra xu hướng. Sau mỗi phiên bản GTA, hàng loạt nhà phát triển khác thường học hỏi và áp dụng những mô hình thành công của hãng.
Nếu GTA 6, tựa game được kỳ vọng sẽ bán hàng chục triệu bản ngay trong năm đầu tiên, chứng minh rằng người chơi vẫn sẵn sàng chi 80 euro cho một chiếc hộp chỉ chứa mã tải xuống, rất có thể các nhà phát hành khác sẽ nhanh chóng đi theo con đường này.
Khi đó, đĩa game vật lí có thể dần trở thành món đồ dành riêng cho giới sưu tầm, thay vì là phương thức phát hành phổ biến như suốt hơn ba thập kỷ qua.
Sự thay đổi này cũng phản ánh xu hướng rộng lớn hơn của ngành công nghiệp nội dung số, nơi phim ảnh, âm nhạc, sách điện tử và nay là trò chơi điện tử đều đang dịch chuyển từ quyền sở hữu vật lí sang quyền truy cập trực tuyến.
Với GTA 6, Rockstar không chỉ chuẩn bị phát hành một trò chơi bom tấn. Hãng có thể đang mở ra một chương mới cho toàn bộ ngành công nghiệp game, nơi chiếc đĩa từng gắn bó với nhiều thế hệ game thủ sẽ dần biến mất khỏi các kệ hàng, nhường chỗ cho những mã tải xuống và thư viện số trên nền tảng đám mây.
