Vỡ động mạch chủ nguy hiểm đến mức nào?

Đau ngực dữ dội, đau lan ra sau lưng, khó thở… là những triệu chứng nhiều người dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tim mạch thông thường. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây có thể là dấu hiệu của vỡ động mạch chủ– tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp có thể cướp đi sinh mạng người bệnh chỉ trong thời gian rất ngắn.

Vỡ động mạch chủ – "án tử" trong cấp cứu tim mạch

Ngày 26/6, TS.BS Nguyễn Duy Tân, Trưởng Khoa Ngoại Tim mạch – Lồng ngực, Bệnh viện Thống Nhất cho biết các bác sĩ ở đây vừa tiếp nhận một cụ ông 78 tuổi rơi vào tình trạng sốc mất máu do vỡ động mạch chủ ngực – căn bệnh được xem là có tỉ lệ tử vong rất cao.

Bệnh nhân là ông T.V.S. (78 tuổi, Lâm Đồng), có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, gút và bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Ba ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện cơn đau ngực trái dữ dội, đau lan ra sau lưng kèm khó thở. Kết quả chụp CT tại cơ sở y tế địa phương đã ghi nhận tổn thương ở động mạch chủ. Tuy nhiên, tình trạng diễn tiến rất nhanh.

Khi được chuyển đến Bệnh viện Thống Nhất, người bệnh đã rơi vào sốc nặng với huyết áp tụt sâu, suy hô hấp và phải sử dụng thuốc vận mạch liều cao để duy trì sự sống.

Kết quả chụp CT khẩn cấp xác định người bệnh bị loét xuyên thành động mạch chủ ngực đã vỡ, khiến máu tràn vào trung thất và khoang màng phổi hai bên với số lượng lớn. Đây là tình trạng có nguy cơ tử vong rất cao do mất máu ồ ạt và suy tuần hoàn cấp.

Trước diễn biến "ngàn cân treo sợi tóc", ê kíp nhiều chuyên khoa của Bệnh viện Thống Nhất đã hội chẩn khẩn cấp và quyết định thực hiện phẫu thuật Hybrid – kỹ thuật kết hợp giữa mổ hở và can thiệp nội mạch.

Các bác sĩ tiến hành chuyển vị các nhánh động mạch nuôi não và chi trên trước khi đặt stent graft che phủ đoạn động mạch chủ bị vỡ nhằm cầm máu. Đồng thời, hơn 2 lít máu trong khoang màng phổi được dẫn lưu để giải phóng áp lực lên phổi.

Trong suốt ca mổ và quá trình hồi sức sau đó, người bệnh được truyền nhiều chế phẩm máu nhằm bù lại lượng máu đã mất, tạo điều kiện duy trì tuần hoàn và ổn định huyết động.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tích cực. Chỉ ba ngày sau, người bệnh đã được rút ống thở, tỉnh táo, tự hô hấp và các chỉ số sinh tồn ổn định. Hình ảnh X-quang cho thấy phổi nở tốt, không còn tràn dịch màng phổi.

Vì sao vỡ động mạch chủ đặc biệt nguy hiểm?

Theo TS.BS Nguyễn Duy Tân, động mạch chủ là mạch máu lớn nhất trong cơ thể, có nhiệm vụ đưa máu từ tim đến toàn bộ các cơ quan. Khi thành mạch bị loét, bóc tách hoặc vỡ, lượng máu mất đi rất lớn trong thời gian ngắn, khiến người bệnh nhanh chóng rơi vào sốc mất máu và suy đa cơ quan.

TS.BS Nguyễn Duy Tân cho biết, nhiều trường hợp không có triệu chứng báo trước hoặc biểu hiện khá giống nhồi máu cơ tim nên rất dễ bị bỏ sót. Chính vì vậy, thời gian từ khi xuất hiện triệu chứng đến lúc được chẩn đoán và điều trị có ý nghĩa quyết định đối với khả năng sống còn.

"Đối với các bệnh lý động mạch chủ, đặc biệt là khi đã xảy ra biến chứng vỡ, mỗi phút đều vô cùng quý giá. Nếu người bệnh được chuyển đến cơ sở có khả năng can thiệp chuyên sâu trong 'thời gian vàng', cơ hội cứu sống sẽ tăng lên đáng kể", TS.BS Nguyễn Duy Tân nhấn mạnh.

Theo ông, sự phát triển của kỹ thuật Hybrid đã mở ra nhiều cơ hội điều trị cho các bệnh nhân lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh nền, giúp giảm mức độ xâm lấn so với mổ hở hoàn toàn nhưng vẫn xử lý hiệu quả các tổn thương phức tạp của động mạch chủ.

Những ai có nguy cơ cao?

Các chuyên gia cho biết, bệnh lý động mạch chủ thường gặp ở người cao tuổi hoặc những người có tăng huyết áp kéo dài, đái tháo đường, xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch, hút thuốc lá hoặc rối loạn mỡ máu.

Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Theo TS.BS Nguyễn Duy Tân, người dân tuyệt đối không nên chủ quan nếu xuất hiện cơn đau ngực dữ dội đột ngột, đau lan ra sau lưng, khó thở, vã mồ hôi, choáng váng hoặc tụt huyết áp. Đây đều có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý động mạch chủ cần được cấp cứu ngay.

Ông cũng khuyến cáo những người có yếu tố nguy cơ nên kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và các bệnh tim mạch, đồng thời khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bất thường của động mạch chủ trước khi xảy ra biến chứng.

Thành công trong việc cứu sống cụ ông 78 tuổi không chỉ là dấu ấn chuyên môn của Bệnh viện Thống Nhất mà còn là lời cảnh báo mạnh mẽ về mức độ nguy hiểm của vỡ động mạch chủ. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, nhận biết sớm triệu chứng, đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu bất thường và được điều trị tại cơ sở có chuyên khoa tim mạch là những yếu tố quyết định giúp giành lại sự sống trong căn bệnh được xem là một trong những "án tử" của cấp cứu tim mạch.

Hồ Quang