Đội tuyển Pháp khi vắng HLV Deschamps: Công việc của 'kép phụ'!
Do mẹ của Deschamps qua đời tuần này nên ông đã trở về quê hương để chia buồn cùng gia đình. Trợ lý Stephan sẽ tạm thời dẫn dắt đội tuyển trong trận đấu thứ ba vòng bảng gặp Na Uy.
Vào buổi sáng trước trận đấu của đội tuyển Pháp, Didier Deschamps sẽ vào phòng ngủ của Guy Stephan, lấy một chiếc máy cạo râu điện và cạo đầu cho trợ lý của mình bằng những đường cạo nhẹ nhàng.
Bộ đôi Deschamps – Stephan: Giao tiếp không cần lời
Sẽ không có ai khác có mặt trong phòng, nghi thức này là một phần thiết yếu của quy trình ngày thi đấu, có từ năm 2014. Còn có những điều mê tín khác: Trong các bữa ăn, Stephan đều ngồi bên trái Deschamps. Trên mỗi chuyến xe buýt và chuyến bay, Stephan lại ngồi bên phải Deschamps. "Để cho cân bằng", Stephan đùa.
Stephan là trợ lý của Deschamps trong suốt 17 năm qua: 3 năm đầu tiên tại CLB Marseille và 14 năm gần đây nhất với đội tuyển Pháp. Họ đã cùng nhau trải qua những thời điểm khó khăn tại Marseille, một CLB "nóng nảy" theo lời của Stephan. Nhưng mối quan hệ của họ còn bắt nguồn từ trước đó nữa, từ năm 2000, khi Deschamps, lúc đó là đội trưởng đội tuyển Pháp, và Stephan, trợ lý của huấn luyện viên Roger Lemerre, cùng nhau giành chức vô địch châu Âu Euro 2000.
Đây là một sự hợp tác vô cùng thành công, mang về những chức vô địch quốc gia cho Marseille và ba lần vào chung kết các giải đấu lớn cùng đội tuyển Pháp, bao gồm cả chức vô địch World Cup 2018 tại Nga. Những thất bại lớn, chẳng hạn như trận thua bất ngờ trước Thụy Sĩ ở vòng 16 đội Euro 2020, rất hiếm khi xảy ra.
Mối quan hệ giữa Stephan và Deschamps - người sẽ từ chức sau World Cup - giờ đây bền chặt đến mức họ thường không cần dùng lời nói để giao tiếp.
"Chúng tôi hiểu nhau", Stephan trả lời báo chí, "Chúng tôi thậm chí không cần phải nói chuyện nữa. Chỉ cần một cái nhìn là đủ khi chúng tôi ở trên sân hoặc trong buổi tập. Nếu cần thay đổi hay điều chỉnh gì đó, chúng tôi chỉ cần nhìn nhau và - bùm - như thể chúng tôi đã thực sự nói chuyện vậy. Đó là sức mạnh của thời gian chúng tôi đã ở bên nhau - 17 năm. Chúng tôi không phải lúc nào cũng đồng ý, không phải lúc nào cũng vậy… Chúng tôi thảo luận mọi việc, nhưng một khi đã quyết định thì không thể thay đổi".
Một sự nghiệp không giống ai
Chiều thứ sáu 26/6 (giờ Mỹ, 2 giờ sáng ngày 27/6 – giờ Việt Nam) tại sân vận động Gillette gần Boston, Stephan sẽ bước ra khỏi bóng Deschamps sau một sự nghiệp dài để trở thành tâm điểm chú ý trên băng ghế huấn luyện của đội tuyển Pháp khi họ tiếp Nauy. Sự ăn ý tuyệt vời với Stephan giúp Deschamps yên tâm ngay cả khi ở xa. Ông từng làm điều này một lần trước đây, khi dẫn dắt đội tuyển trong trận thua trước Đan Mạch sau khi cha của Deschamps qua đời vào tháng 6/2022.
Stephan gần như chắc chắn là HLV có nhiều giải đấu quốc tế nhất tại World Cup lần này. Đây là kỳ World Cup thứ tư của ông, dưới sự dẫn dắt của Deschamps. Trước đó, ông cũng có kinh nghiệm làm trợ lý cho Lemerre khi Pháp vô địch Euro 2000, trước khi rời vị trí này sau World Cup 2002. Stephan cũng có vài năm dẫn dắt đội tuyển Senegal, nâng tổng số giải đấu lớn mà ông từng tham gia lên con số 10.
Stephan không đi theo con đường truyền thống để trở thành HLV bóng đá. Cha ông, một thợ máy, cho rằng cầu thủ bóng đá không phải là một nghề nghiệp và động viên ông đăng ký một khóa đào tạo giáo viên. Vậy là Stephan vừa học sư phạm thể thao ở thành phố Dinard, đến thứ bảy thì lái xe 90 phút đến để chơi cho đội bóng hạng hai Guingamp.
Tốt nghiệp ngành sư phạm thể thao nhưng Stephan không theo nghề dạy học. Năm 1980, ở tuổi 23, ông trở thành cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp, gia nhập Rennes, rồi sau đó thi đấu cho Le Havre, Orleans và Caen.
Ngày 24/7/1986, mọi thứ đã thay đổi. Stephan đang trên đường về nhà sau buổi tập ở Caen thì gặp một tai nạn xe hơi nghiêm trọng. Ông bị gãy xương hàm, chân và khuỷu tay, đồng thời bị chấn thương sọ não nghiêm trọng đến mức rơi vào trạng thái hôn mê.
Sau vài tháng điều trị phục hồi chức năng và vật lý trị liệu, Stephan trở lại tập luyện nhưng sớm nhận ra "mọi thứ sẽ không còn như trước nữa". Và ở tuổi 29, ông quyết định giải nghệ. Nhưng câu chuyện bóng đá của Stephan vẫn chưa kết thúc, sẵn kiến thức sư phạm thể thao, ông trở thành trợ lý HLV đội một của Caen.
Nghề HLV đã phát triển qua nhiều năm. Khi Stephan bắt đầu sự nghiệp vào những năm 1980, các HLV thường, theo lời ông, "độc đoán" và "cai trị bằng bàn tay sắt". Nhưng thời thế đã thay đổi và các HLV cũng phải thích nghi.
Deschamps từng bị chỉ trích là quá chú trọng yếu tố thực dụng, nhưng Stephan không đồng ý rằng ông ấy "lỗi thời". Mặc dù đã giành chức vô địch World Cup và Euro, cùng ba danh hiệu Champions League, Deschamps hiếm khi nhắc lại thời còn là cầu thủ mà luôn tập trung vào hiện tại.
Phẩm chất chính của HLV bóng đá
"Bạn cần cả hai thứ: Phẩm chất cá nhân và phẩm chất tập thể", Stephan nhận xét, "Đối với một HLV, phẩm chất tập thể đảm bảo sự nghiệp lâu dài. Nhưng chính tài năng cá nhân mới giúp bạn giành chiến thắng".
Các cầu thủ chỉ là một đội, nhưng còn cả một đội ngũ nhân viên hậu cần cần phải phối hợp nhịp nhàng. Khi Stephan bắt đầu sự nghiệp huấn luyện, giống như nhiều người cùng thời, ông làm gần như mọi việc, bao gồm cả huấn luyện thủ môn và chuẩn bị thể lực cho các cầu thủ. Giờ đây, ông chịu trách nhiệm lập kế hoạch tập luyện hằng ngày và ghi chép lại, một đội ngũ khoảng 20 người khác cũng đóng góp ý kiến, từ đầu bếp của đội đến các nhà phân tích dữ liệu và hiệu suất.
Ngoài việc huấn luyện và chuẩn bị trận đấu, vai trò của Stephan là "vận hành trơn tru các bộ phận", như cách ông nói, bao gồm cả khía cạnh tâm lí.
"Tôi biết kế hoạch cho trận đấu tiếp theo, cầu thủ nào sẽ nằm ngoài kế hoạch. Khi tôi đi dọc hành lang hoặc đi ăn trưa, tình cờ gặp một cầu thủ, tôi hỏi thăm sức khỏe của anh ấy, gia đình anh ấy ra sao. Tôi cố gắng tìm một chủ đề trò chuyện dẫn đến một cuộc trao đổi. Tôi có thể nhận thấy liệu cầu thủ đó có buồn bã hay không, để có cách nói vào chuyện chính với cậu ấy. Một đội bóng muốn tiến xa, cần phải có một môi trường bền vững".
Khi được hỏi điều gì tạo nên một HLV vô địch World Cup, Stephan trả lời: "Bạn cần phải nhận ra phẩm chất của mọi người, gắn kết mọi người lại với nhau, phải là một nhà tâm lí học giỏi, một nhà chiến lược tài ba và là người chịu trách nhiệm về kết quả, dù tốt hay xấu".
Điều khiến Stephan ấn tượng nhất là phong thái điềm tĩnh của Deschamps trong những thời khắc chịu áp lực lớn: "Anh ấy mang lại sự điềm tĩnh cho cả đội, anh ấy tập trung nhưng không hề căng thẳng trong lời nói và hành động".
Sau giải đấu này, Zinedine Zidane dự kiến sẽ tiếp quản vị trí HLV đội tuyển Pháp. Stephan năm nay đã 70 tuổi, liệu ông còn muốn tiếp tục? "Tôi với LĐBĐ Pháp chưa hề nói đến chuyện tương lai, 100% năng lượng của chúng tôi đang đặt vào giải đấu này".
