Chỉ 3 phút mỗi tuần có thể cứu cột sống của con
Vẹo cột sống ở trẻ thường không gây đau nên rất dễ bị bỏ qua. Bác sĩ hướng dẫn cách kiểm tra chỉ trong 3 phút mỗi tuần để phát hiện sớm và tránh biến chứng nặng.
Vẹo cột sống – “kẻ thù thầm lặng” của trẻ tuổi học đường
Cột sống là trụ cột nâng đỡ toàn bộ cơ thể, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển chiều cao, tư thế và chức năng hô hấp của trẻ. Tuy nhiên, vẹo cột sống lại là một trong những bệnh lý cơ xương khớp phổ biến ở lứa tuổi học đường và thường tiến triển rất âm thầm.
Điều đáng lo ngại là phần lớn trẻ mắc vẹo cột sống giai đoạn đầu không có biểu hiện đau hay khó chịu rõ rệt. Chính vì vậy, nhiều gia đình chỉ phát hiện khi cột sống đã cong đáng kể, vai và hông lệch rõ hoặc trẻ bắt đầu gặp khó khăn trong sinh hoạt.
Việc trì hoãn thăm khám có thể khiến trẻ bỏ lỡ "thời điểm vàng" để điều trị bảo tồn. Khi đường cong cột sống tiến triển nặng, nguy cơ biến dạng lồng ngực, giảm chức năng hô hấp, ảnh hưởng tim phổi, đồng thời tác động tiêu cực đến tâm lý và sự tự tin của trẻ sẽ tăng lên.
Theo các chuyên gia, phần lớn trường hợp phát hiện sớm đều có thể được theo dõi, tập phục hồi chức năng hoặc sử dụng nẹp chỉnh hình phù hợp, thay vì phải can thiệp phẫu thuật.
Chỉ mất 3 phút mỗi tuần để phát hiện bất thường
Các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ nên dành vài phút mỗi tuần để quan sát vóc dáng của con, đặc biệt trong giai đoạn tăng trưởng nhanh từ 10–16 tuổi.
Trước tiên, hãy để trẻ đứng thẳng trong tư thế tự nhiên. Quan sát xem hai vai có cân bằng hay không, một bên vai có cao hơn bên còn lại hay không. Tiếp đó, chú ý đến vị trí hai hông và khoảng trống giữa cánh tay với eo (tam giác eo). Nếu hai bên không đối xứng hoặc quần áo thường xuyên bị lệch dù mặc ngay ngắn, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của vẹo cột sống.
Một cách kiểm tra đơn giản khác là yêu cầu trẻ cúi gập người về phía trước, hai tay buông tự nhiên. Đứng phía sau quan sát, nếu thấy cột sống không còn thẳng hoặc một bên lưng nhô cao hơn bên còn lại, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa để được đánh giá chính xác.
Ngoài các dấu hiệu hình thể, phụ huynh cũng không nên chủ quan khi trẻ thường xuyên than mỏi lưng sau giờ học, có dáng đi nghiêng, hoặc quần áo đột nhiên mặc không còn cân đối như trước. Đây đều là những tín hiệu cần được theo dõi kỹ.
Theo khuyến cáo của các bác sĩ, việc phát hiện dấu hiệu bất thường không đồng nghĩa với việc cha mẹ có thể tự điều trị cho con bằng các bài tập truyền miệng hay phương pháp dân gian.
Trẻ cần được khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để bác sĩ đánh giá lâm sàng, kết hợp chụp X-quang nếu cần nhằm xác định chính xác mức độ cong vẹo cột sống. Từ đó, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp theo từng giai đoạn phát triển.
Việc tự ý nắn chỉnh, sử dụng các thiết bị không rõ nguồn gốc hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến đường cong cột sống tiến triển nhanh hơn, làm mất cơ hội điều trị hiệu quả trong giai đoạn đầu.
Phòng bệnh từ những thói quen hằng ngày
Bên cạnh việc theo dõi hình thể, các chuyên gia y tế cho rằng việc xây dựng lối sống lành mạnh cũng góp phần giảm nguy cơ các vấn đề về cột sống ở trẻ.
Bác sĩ Võ Tấn Dũng, Khoa Sức khỏe cộng đồng – Môi trường – Bệnh nghề nghiệp, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết, tư thế học tập sai trong thời gian dài, ít vận động, mang cặp quá nặng hoặc ngồi sử dụng thiết bị điện tử liên tục nhiều giờ là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến hệ cơ xương đang phát triển của trẻ.
Theo bác sĩ, cha mẹ cần hướng dẫn con duy trì tư thế ngồi học đúng, bàn ghế phù hợp với chiều cao, khuyến khích trẻ vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày và hạn chế ngồi một tư thế quá lâu. Đồng thời, việc khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt trong giai đoạn dậy thì – khi tốc độ phát triển chiều cao diễn ra mạnh nhất – sẽ giúp phát hiện sớm các bất thường của hệ vận động, trong đó có vẹo cột sống.
Bác sĩ Võ Tấn Dũng cũng nhấn mạnh rằng phát hiện sớm luôn mang lại hiệu quả điều trị cao hơn nhiều so với khi bệnh đã tiến triển nặng. Vì vậy, nếu nhận thấy vai lệch, hông lệch hoặc bất kỳ thay đổi bất thường nào về tư thế của trẻ, phụ huynh không nên chờ đợi mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Vẹo cột sống không chỉ ảnh hưởng đến vóc dáng mà còn có thể tác động lâu dài đến sức khỏe thể chất và tinh thần nếu không được can thiệp đúng thời điểm.
Chỉ với khoảng 3 phút quan sát mỗi tuần, cha mẹ hoàn toàn có thể nhận biết những dấu hiệu ban đầu của bệnh, từ đó giúp con được thăm khám sớm và tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp.