Nơi thử nghiệm công nghệ của FIFA phía sau World Cup 2026 hiện đại nhất lịch sử
Qatar là nơi FIFA thử nghiệm thế hệ công nghệ bóng đá tiếp theo. Kết quả của quá trình này đã thể hiện rõ ở World Cup 2026.
Với phần lớn khán giả, bóng đá dường như không thay đổi: Vẫn là sân cỏ xanh, 22 cầu thủ, một trọng tài và nhịp độ quen thuộc của trận đấu kéo dài 90 phút cùng thời gian bù giờ.
Thế nhưng, những thay đổi đó không dễ nhận ra bằng mắt thường. Song phía sau trận đấu là hàng loạt công nghệ hoạt động âm thầm, từ hệ thống theo dõi cầu thủ, phân tích tự động đến xử lý dữ liệu theo thời gian thực, giúp hỗ trợ mọi quyết định quan trọng trên sân.
Nhiều công nghệ đang trở thành nền tảng của World Cup 2026, từ trái bóng thông minh được kết nối đến việc tái dựng kỹ thuật số các tình huống gây tranh cãi, đều được thử nghiệm đầu tiên trên các sân cỏ Qatar. Mục tiêu là giúp trả lời nhanh hơn những câu hỏi gây tranh cãi lâu nay: Bóng đã hoàn toàn qua vạch vôi chưa? Bóng đã ra ngoài đường biên chưa? Cầu thủ có việt vị hay không?
"Đổi mới công nghệ là một phần trọng tâm trong hồ sơ đăng cai World Cup 2022 của Qatar cũng như toàn bộ quá trình chuẩn bị sau đó", ông Thani Al Zarraa, Giám đốc điều hành Ủy ban Tối cao về Tổ chức và Di sản của Qatar - cơ quan được thành lập năm 2011 để phụ trách phát triển hạ tầng cho World Cup 2022, nói với tạp chí WIRED.
"Kể từ FIFA Arab Cup 2021, chúng tôi không chỉ tổ chức những trận đấu lớn nhất của bóng đá thế giới mà còn góp phần định hình cách môn thể thao này được thi đấu, điều hành và trải nghiệm", Ủy ban Tối cao về Tổ chức và Di sản của Qatar cho hay.
FIFA Arab Cup 2021 là giải vô địch bóng đá các đội tuyển quốc gia của các nước Ả Rập, được tổ chức tại Qatar từ ngày 30/11 đến 18/12/2021. Đây là lần đầu tiên giải đấu do FIFA trực tiếp tổ chức, thay vì do UAFA như các kỳ trước.
UAFA là tổ chức điều hành và thúc đẩy bóng đá trong các quốc gia thuộc Liên đoàn Ả Rập, hoạt động độc lập và quy tụ các liên đoàn bóng đá quốc gia ở cả châu Á lẫn châu Phi.
Xu hướng này rất rõ ràng. Bắt đầu từ năm 2021, khi nhiều hệ thống công nghệ lần đầu tiên được thử nghiệm đồng thời trên quy mô lớn tại FIFA Arab Cup, ngày càng nhiều đổi mới công nghệ của FIFA đều được đưa đến Qatar trước tiên. Khi tiếp tục đăng cai các giải đấu lớn, Qatar ngày càng trở thành nơi các công nghệ mới được kiểm nghiệm trong điều kiện thi đấu thực tế trước khi triển khai trên sân khấu bóng đá toàn cầu.
Công nghệ theo dõi cầu thủ bằng hệ thống quang học
Một trong những công nghệ được thử nghiệm tại Qatar là hệ thống theo dõi cầu thủ bằng quang học. Hệ thống này sử dụng mạng lưới camera độ chính xác cao lắp quanh sân vận động để ghi lại chuyển động của từng cầu thủ hàng chục lần mỗi giây với độ chính xác đến từng cm.
Các camera gần như vô hình với khán giả, nhưng nhanh chóng trở thành nền tảng cho hàng loạt công nghệ hỗ trợ đưa ra những quyết định quan trọng nhất trong nhiều trận đấu của bóng đá thế giới.
Công nghệ trái bóng thông minh
Một trong những cuộc tranh luận lâu đời nhất của bóng đá cũng là một trong những câu hỏi đơn giản nhất: Chính xác đường chuyền được cầu thủ thực hiện vào thời điểm nào?
Để trả lời câu hỏi đó, FIFA đã giới thiệu trái bóng thông minh tích hợp cảm biến được treo ở trung tâm.
Adidas lần đầu thử nghiệm công nghệ này tại FIFA Arab Cup 2021 trước khi đưa trái bóng Al Rihla vào sử dụng tại World Cup 2022 ở Qatar.
Người hâm mộ đã thấy ngay tác động của công nghệ này. Trong trận khai mạc World Cup 2022, bàn thắng của Ecuador vào lưới chủ nhà Qatar bị hủy do việt vị. Quyết định đó dựa trên hệ thống có khả năng xác định chính xác thời điểm quả bóng được chuyền đi.
Kết hợp với hệ thống theo dõi cầu thủ bằng AI (trí tuệ nhân tạo), trái bóng thông minh giúp các tình huống việt vị vốn từng phải mất nhiều phút phân tích nay được xử lý chỉ trong vài phần nghìn giây.
Ứng dụng FIFA Player App
Cũng trong năm đó, FIFA bắt đầu triển khai một lớp công nghệ số mới dành riêng cho cầu thủ.
Ứng dụng FIFA Player App cho phép các cầu thủ truy cập trực tiếp dữ liệu thi đấu của chính mình, gồm bản đồ di chuyển trên sân, các chỉ số thể lực và thông tin chiến thuật, thường chỉ vài phút sau khi trận đấu kết thúc.
FIFA Player App được phát triển cùng FIFPRO - tổ chức đại diện toàn cầu cho các cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp. Đây là một thay đổi đáng chú ý: Việc phân tích hiệu suất không còn chỉ dành riêng cho ban huấn luyện mà đã trở thành một phần trong trải nghiệm của chính các cầu thủ.
VAR và công nghệ xác định bàn thắng
Khi World Cup 2022 khởi tranh, nhiều công nghệ đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm.
Công nghệ bắt việt vị bán tự động trở thành một trong những điểm nhấn lớn nhất của giải đấu, rút ngắn thời gian đưa ra quyết định từ vài phút xuống gần như ngay lập tức.
Trái bóng thông minh với cảm biến quán tính đặt ở tâm giúp xác định chính xác các pha chạm bóng và nâng cao độ chính xác của mọi dữ liệu phục vụ hệ thống VAR (trợ lý trọng tài video).
Ngoài ra, các khu vực phân tích chuyên dụng và máy tính bảng phát lại tình huống cũng được trang bị cho ban huấn luyện, giúp họ nhận dữ liệu video trực tiếp cùng các thông số chuyên môn ngay trong trận đấu.
Nhờ đó, các HLV không còn phải chờ đến giờ nghỉ giữa hiệp hoặc sau trận đấu mới đánh giá tình hình mà có thể phát hiện xu hướng chiến thuật và điều chỉnh ngay khi trận đấu vẫn đang diễn ra.
Camera gắn trên người trọng tài
Năm 2024, khán giả theo dõi FIFA Intercontinental Cup lần đầu tiên được chứng kiến một góc nhìn mà bóng đá gần như chưa từng mang đến trước đó: Góc nhìn của trọng tài.
Một camera gắn trên tai nghe của trọng tài cho phép người xem trải nghiệm các pha phạm lỗi, tranh cãi và những quyết định quan trọng đúng theo những gì vị "vua áo đen" nhìn thấy.
Ban đầu chỉ là thử nghiệm tại Qatar, công nghệ này nhanh chóng trở thành một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của các chương trình truyền hình bóng đá và sau đó được phê duyệt để mở rộng áp dụng ở nhiều giải đấu hơn.
FIFA Intercontinental Cup là giải vô địch các CLB liên lục địa thường niên do FIFA tổ chức từ năm 2024, quy tụ các nhà vô địch của các liên đoàn bóng đá châu lục
Công nghệ xác định bóng ra ngoài sân
Đến năm 2025, hệ sinh thái công nghệ tiếp tục được mở rộng.
Tại FIFA Intercontinental Cup tổ chức ở Qatar, FIFA giới thiệu công nghệ tự động xác định bóng đã ra ngoài sân hay chưa.
Hệ thống này sử dụng chính hạ tầng theo dõi cầu thủ và trái bóng để xác định liệu bóng đã hoàn toàn vượt qua đường biên trong các tình huống tấn công phức tạp hay chưa, qua đó giúp VAR bớt phụ thuộc vào việc đánh giá bằng mắt người.
Tái dựng tình huống 3D theo thời gian thực
Cũng tại giải đấu này, FIFA lần đầu giới thiệu công nghệ tái dựng 3D (ba chiều) theo thời gian thực.
Công nghệ này biến các tình huống trên sân thành mô hình 3D để cả trọng tài lẫn khán giả truyền hình đều có thể quan sát. Thay vì chỉ xem lại các góc quay truyền thống, người xem có thể phân tích tình huống trong không gian 3D, gần như thể pha bóng đang được tái hiện ngay giữa không trung.
Hệ thống hỗ trợ video
Không phải giải đấu nào cũng có đủ hạ tầng để triển khai đầy đủ VAR.
Nhận thấy thực tế đó, FIFA đã tận dụng FIFA U-17 World Cup 2025 tại Qatar để thử nghiệm Video Support System - hệ thống hỗ trợ video đơn giản hơn, dành cho các giải đấu có nguồn lực hạn chế.
Công nghệ này phản ánh một sự thay đổi trong tư duy của FIFA. Mục tiêu không còn chỉ là làm cho bóng đá đỉnh cao thông minh hơn, mà còn giúp các công cụ điều hành trận đấu hiện đại trở nên dễ tiếp cận ở mọi cấp độ của môn thể thao vua.
Sau khi World Cup 2022 kết thúc, di sản lớn nhất mà Qatar để lại có lẽ không phải những sân vận động và công trình phục vụ giải đấu, mà là những dòng mã lập trình, hệ thống camera và cảm biến hiện đã trở thành một phần không thể thiếu của bóng đá hiện đại.