Apple và Microsoft đau đầu vì chip nhớ, doanh nghiệp nhỏ đối mặt nguy cơ sống còn

Tomaž Zaman, đồng sáng lập Mono Technologies vào năm 2024, nhanh chóng thu hút được nhóm khách hàng đầu tiên là những người đam mê công nghệ mạng, sử dụng sản phẩm này để tăng tốc kết nối Internet.

Thế rồi cuộc khủng hoảng chip nhớ ập đến, khiến chi phí sản xuất gần như mọi thiết bị điện tử trên thế giới tăng vọt. Giờ đây, Tomaž Zaman không còn chắc nên làm gì, đặc biệt khi có khoảng 1.300 khách hàng tiềm năng đã đặt cọc 100 USD để mua lô sản phẩm tiếp theo.

Chi phí mua DRAM 8 GB của Micron Technology mà Mono Technologies sử dụng đã tăng từ 35 USD, khi Tomaž Zaman bắt đầu phát triển sản phẩm, lên tới 300 USD hiện nay. Với một công ty chỉ có ba nhân viên, Tomaž Zaman cho biết vẫn chưa quyết định sẽ tiếp tục sản xuất lô thứ hai rồi tăng giá bán thêm ít nhất 1/3, hay tung ra phiên bản mới nhưng cắt giảm tới 75% dung lượng bộ nhớ.

"Một chiếc router như của chúng tôi mà bán với giá 900 - 1.000 USD thì thực sự không còn đáng tiền nữa. Thế nhưng, chúng tôi hoặc phải tăng giá như vậy, hoặc phải cắt giảm cấu hình xuống mức tối thiểu", Tomaž Zaman nói với kênh CNBC. Micron Technology là hãng sản xuất chip nhớ số 1 Mỹ.

Những gì Tomaž Zaman đang trải qua ngày càng trở nên phổ biến trên thị trường điện tử tiêu dùng, từ các sản phẩm nổi tiếng như iPad hay máy chơi game Xbox cho tới những thiết bị ngách còn chưa hoàn tất giai đoạn thử nghiệm.

Chi phí sản xuất đang leo thang do cuộc khủng hoảng nguồn cung chip nhớ trên toàn cầu, xuất phát từ làn sóng bùng nổ AI. Các hãng sản xuất chip AI như Nvidia, AMD đang tiêu thụ lượng chip nhớ ngày càng lớn cho GPU (bộ xử lý đồ họa) và hệ thống AI tiên tiến.

Trong khi những gã khổng lồ như Apple và Microsoft - đều vừa công bố tăng giá sản phẩm - sở hữu nguồn tiền mặt dồi dào, có sức mạnh đàm phán với chuỗi cung ứng và hàng trăm triệu đến hàng tỉ khách hàng, rất nhiều doanh nghiệp khác rơi vào tình trạng cực kỳ khó khăn.

Phần lớn các công ty điện tử tiêu dùng có biên lợi nhuận rất thấp và không thể tự tin tăng giá trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đang chịu áp lực lạm phát.

GoPro, hãng sản xuất camera hành trình đang gặp khó khăn, đã cảnh báo rằng công ty đứng trước nguy cơ phải ngừng hoạt động sau khi chi phí chip nhớ tăng từ 80% đến 115% vào cuối quý I/2026. Trong khi đó, cổ phiếu của hãng loa Sonos đã giảm 23% từ đầu năm do giá chip nhớ tăng làm bào mòn lợi nhuận.

Nabila Popal, chuyên gia phân tích của hãng nghiên cứu thị trường IDC, mô tả tình hình hiện nay là "cuộc khủng hoảng sống còn" với những hãng sản xuất smartphone Android quy mô nhỏ hoặc hãng địa phương chuyên sản xuất thiết bị có giá dưới 100 USD.

"Họ thậm chí sẽ không mua được chip nhớ vì các nhà cung cấp hiện chỉ ưu tiên phục vụ những khách hàng lớn", Nabila Popal nhận định.

Nỗi đau của các doanh nghiệp là cơ hội để Micron Technology kiếm tiền

Ở chiều ngược lại, những người hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng này cũng vừa công bố kết quả kinh doanh rất ấn tượng.

Trong báo cáo tài chính hôm 24/6, Micron Technology cho biết doanh thu quý III năm tài chính 2026 tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ năm trước, còn biên lợi nhuận gộp tăng từ 39% lên gần 85%.

Cổ phiếu Micron Technology tăng 16% ngay sau báo cáo và hiện đã tăng khoảng 800% trong vòng một năm qua, cùng xu hướng đi lên với các đối thủ SK Hynix và Samsung.

Micron Technology thông báo giá bán trung bình của DRAM trong quý III năm tài chính 2026 đã tăng hơn 260% so với cùng kỳ năm ngoái.

Sumit Sadana, Giám đốc kinh doanh của Micron Technology, cho biết công ty đã ký các hợp đồng cung ứng dài hạn với nhiều hãng sản xuất smartphone và PC (máy tính cá nhân).

"Chúng tôi dành rất nhiều thời gian để cân nhắc cách quản lý hoạt động kinh doanh, nguồn cung và việc phân bổ lượng chip nhớ khan hiếm cho từng khách hàng, từng phân khúc, từng thị trường và từng khu vực địa lý nhằm bảo đảm cách tiếp cận có trách nhiệm, hợp lý và công bằng", Sumit Sadana nhấn mạnh.

Apple và Microsoft cũng phải tăng giá sản phẩm

Chỉ một ngày sau khi Micron Technology công bố kết quả kinh doanh, Apple đã tăng giá hàng loạt mẫu MacBook và iPad. Trong thông báo chính thức, Apple cho biết hãng "chưa từng chứng kiến giá linh kiện tăng mạnh và nhanh đến như vậy".

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Wall Street Journal đăng tuần trước, Tim Cook (Giám đốc điều hành Apple) cho biết việc tăng giá là điều không thể tránh khỏi và ví cuộc khủng hoảng chip nhớ hiện nay như "một trận đại hồng thủy chỉ xảy ra một lần trong cả trăm năm".

Chỉ vài giờ sau thông báo của Apple, Microsoft cũng cho biết sẽ tăng giá máy Xbox Series S thêm 100 USD lên khoảng 500 USD.

Trong bài đăng trên blog, Microsoft giải thích rằng các máy chơi game vốn thường được bán với giá thấp hơn chi phí sản xuất.

"Các linh kiện lưu trữ và chip nhớ dành cho máy chơi game đã tăng giá hơn 2,5 lần và chúng tôi dự báo sẽ còn tăng gấp đôi nữa trước mùa thu năm 2027. Toàn bộ ngành điện tử tiêu dùng đều chịu tác động từ cuộc khủng hoảng linh kiện hiện nay, nhưng các hệ máy console là một trong những nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất", Microsoft thông báo.

Giới đầu tư Phố Wall cũng bắt đầu lo ngại khi cổ phiếu Apple, Microsoft đều giảm trong tuần này và có diễn biến kém hơn các chỉ số chứng khoán chung kể từ đầu năm. Tuy nhiên, mức độ hoảng loạn còn lớn hơn rất nhiều ở những doanh nghiệp không có quan hệ mật thiết với các nhà cung cấp linh kiện và phải liên tục đối mặt với biến động về giá cũng như nguồn cung.

Nhiều ngành nghề bị ảnh hưởng

Theo một bức thư do các nhóm vận động hành lang gửi Bộ Thương mại Mỹ hồi đầu tháng 6, hàng loạt lĩnh vực từ viễn thông, thiết bị y tế đến bán lẻ đều đang lo ngại trước đợt tăng giá linh kiện.

Trong cảnh báo gửi các nhà đầu tư, GoPro cho biết các nhà cung cấp chip nhớ đã thông báo từ tháng 4 về kế hoạch cắt giảm sản lượng các loại chip nhớ dùng trong sản phẩm của hãng, khiến doanh số dự kiến cũng phải điều chỉnh giảm. GoPro từ chối bình luận thêm.

Elaine Ferguson, đồng sáng lập W5 Technologies, cũng đang vật lộn với chi phí RAM tăng chóng mặt và thời gian giao hàng kéo dài với các thiết bị truyền thông mà công ty sản xuất cho các nhà thầu quốc phòng.

Đầu năm nay, W5 Technologies đặt mua một máy chủ của nhà sản xuất lớn để tích hợp vào hệ thống mô phỏng thông tin liên lạc vệ tinh dự kiến bàn giao trong tháng 5. Theo Elaine Ferguson, máy chủ này có giá 8.839 USD khi đặt mua, dù năm 2020 chỉ là 5.373 USD. Kể từ thời điểm đặt hàng, giá của nó gần như đã tăng gấp đôi.

"Chúng tôi vừa phải đặt thêm một chiếc cho một đơn hàng mới. Hiện giá đã gần 15.000 USD và thời gian giao hàng thì hoàn toàn không chắc chắn. Có được hàng lúc nào cũng là điều may mắn", Elaine Ferguson thổ lộ.

Thay vì nhận hàng trong tháng 5 như kế hoạch ban đầu, Elaine Ferguson hiện cho biết phải chờ tới tháng 8 mới hy vọng nhận được máy chủ.

Trong thời gian chờ đợi, W5 Technologies đã đề nghị khách hàng là một nhà thầu quốc phòng tạm sử dụng máy chủ cũ đang được thử nghiệm, đồng thời sẽ tự chi trả chi phí để cử đội ngũ kỹ sư tới lắp đặt.

Tại Mono Technologies, Tomaž Zaman nói công ty vẫn đang tiếp tục phát triển và thử nghiệm mẫu sản phẩm tiếp theo, dù ông chưa biết chính xác khi nào có thể đưa ra thị trường.

Ông cũng đang tìm kiếm nguồn vốn từ các nhà đầu tư để có thể tài trợ cho một đợt sản xuất mới với quy mô lớn hơn.

"Việc sản xuất phần cứng thực sự rất tốn kém", Tomaž Zaman nhấn mạnh.

Sơn Vân