Bác sĩ cảnh báo: Một dấu hiệu khi đi tiểu có thể là ung thư tiền liệt tuyến

Nhiều nam giới cho rằng tiểu khó, tiểu đêm hay tiểu rặn chỉ là hệ quả tất yếu của quá trình lão hóa. Thế nhưng, theo các chuyên gia tiết niệu, những triệu chứng tưởng chừng "lành tính" này đôi khi lại là dấu hiệu đầu tiên của ung thư tuyến tiền liệt - căn bệnh có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm trước khi được phát hiện.

Tiểu khó kéo dài, tưởng phì đại lành tính nhưng phát hiện ung thư

Rối loạn tiểu tiện là một trong những lý do phổ biến nhất khiến nam giới sau tuổi 50 tìm đến bác sĩ. Các biểu hiện như tiểu khó, tiểu rặn, tia nước tiểu yếu, tiểu nhiều lần về đêm hay cảm giác tiểu không hết thường được quy cho phì đại lành tính tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, trên thực tế, những triệu chứng này cũng có thể xuất hiện ở bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt.

Tại Bệnh viện Bình Dân, các bác sĩ đã tiếp nhận hai bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng gần như giống nhau nhưng kết quả chẩn đoán lại cho thấy nguy cơ rất khác biệt.

Bệnh nhân Huỳnh Văn C. (68 tuổi), chịu đựng tình trạng tiểu khó, tiểu rặn và phải thức dậy tiểu đêm ba lần trong suốt 6 tháng. Trong khi đó, bệnh nhân Dương Văn H. (61 tuổi), cũng xuất hiện tình trạng tiểu khó và tiểu đêm kéo dài khoảng ba tháng.

Theo BSCKII Võ Phúc Ngân, Phó khoa Sỏi thận chuyên sâu, Bệnh viện Bình Dân, nếu chỉ dựa trên triệu chứng hoặc thăm khám ban đầu, cả hai trường hợp đều có thể được nghĩ đến là tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. Tuy nhiên, các bác sĩ đã chỉ định thực hiện thêm nhiều xét nghiệm chuyên sâu nhằm loại trừ nguy cơ ung thư.

Các kết quả cận lâm sàng đã hé lộ bức tranh hoàn toàn khác. Ở bệnh nhân Huỳnh Văn C., dù thăm khám trực tràng không phát hiện bất thường rõ rệt, xét nghiệm PSA lại tăng lên 12,31 ng/mL, đồng thời chỉ số sức khỏe tuyến tiền liệt (PHI) đạt 42,3 – vượt ngưỡng nguy cơ. Hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) đa tham số cho thấy tổn thương PI-RADS v2.1 mức 4, gợi ý khả năng cao là ung thư tuyến tiền liệt.

Trong khi đó, trường hợp của bệnh nhân Dương Văn H. nghiêm trọng hơn nhiều khi PSA lên tới 60,92 ng/mL, kèm tiểu máu vi thể. MRI ghi nhận tổn thương PI-RADS mức 5 – mức cảnh báo cao nhất – với dấu hiệu xâm lấn vỏ bao tuyến tiền liệt, túi tinh, bó mạch thần kinh và xuất hiện hạch chậu, cho thấy bệnh đã tiến triển tại chỗ.

Theo các bác sĩ, đây là minh chứng rõ ràng cho thấy triệu chứng lâm sàng đơn thuần không đủ để phân biệt giữa phì đại lành tính và ung thư tuyến tiền liệt. Chỉ khi kết hợp các xét nghiệm sinh học hiện đại cùng chẩn đoán hình ảnh mới có thể đánh giá chính xác nguy cơ.

Đừng xem nhẹ những thay đổi khi đi tiểu

BSCKII Võ Phúc Ngân cho biết ung thư tuyến tiền liệt ở giai đoạn đầu thường diễn tiến rất âm thầm, và có thể không tạo ra triệu chứng đặc hiệu. Chính vì vậy, nhiều người bệnh chỉ đến khám khi các rối loạn tiểu tiện trở nên nghiêm trọng hoặc khi khối u đã tiến triển.

"Bản thân triệu chứng tiểu khó không đồng nghĩa với ung thư, nhưng cũng không thể khẳng định chỉ là phì đại lành tính. Điều quan trọng là người bệnh cần được đánh giá toàn diện bằng thăm khám chuyên khoa, xét nghiệm PSA phù hợp, chụp MRI đa tham số khi có chỉ định và sinh thiết nếu nghi ngờ tổn thương ác tính. Phát hiện càng sớm thì khả năng điều trị triệt để và bảo tồn chất lượng sống càng cao", bác sĩ Ngân nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, trong những năm gần đây, sự phát triển của MRI đa tham số kết hợp với các chỉ dấu sinh học như PSA Density hay PHI đã giúp nâng cao đáng kể khả năng phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt, đồng thời giảm số ca sinh thiết không cần thiết.

Các chuyên gia Bệnh viện Bình Dân cho biết, mặc dù PSA và MRI mang lại nhiều thông tin quan trọng, sinh thiết tuyến tiền liệt vẫn là tiêu chuẩn vàng để xác định bản chất của tổn thương.

Việc phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và bác sĩ tiết niệu trong xác định chính xác vị trí nghi ngờ trên MRI trước khi sinh thiết giúp nâng cao tỷ lệ phát hiện ung thư, đồng thời hạn chế bỏ sót những ổ tổn thương nhỏ nhưng có ý nghĩa lâm sàng.

Đây cũng là bước quyết định để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, từ theo dõi chủ động ở giai đoạn sớm đến phẫu thuật, xạ trị hoặc điều trị toàn thân ở các trường hợp bệnh tiến triển.

Chủ động tầm soát để không bỏ lỡ "thời điểm vàng"

Ung thư tuyến tiền liệt hiện là một trong những bệnh ung thư phổ biến ở nam giới lớn tuổi. Điểm đáng lo ngại là bệnh có thể phát triển âm thầm trong thời gian dài trước khi xuất hiện các biểu hiện rõ rệt.

Các bác sĩ khuyến cáo nam giới, đặc biệt từ 50 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến tiền liệt, không nên xem nhẹ các dấu hiệu như tiểu khó, tiểu đêm nhiều lần, tia nước tiểu yếu, tiểu ngắt quãng hay cảm giác tiểu không hết.

BSCKII Võ Phúc Ngân cho rằng việc khám sức khỏe định kỳ và tầm soát đúng thời điểm không chỉ giúp phát hiện ung thư ở giai đoạn có khả năng điều trị khỏi cao mà còn giúp phân biệt với các bệnh lý lành tính thường gặp của tuyến tiền liệt, từ đó tránh bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong điều trị.

Những thay đổi nhỏ trong thói quen đi tiểu có thể chỉ là biểu hiện của tuổi tác, nhưng cũng có thể là tín hiệu sớm của một căn bệnh nguy hiểm. Chủ động thăm khám ngay khi xuất hiện bất thường chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống ở nam giới trung niên và cao tuổi.

Hồ Quang