Honda biến nhà máy pin xe điện thành nguồn điện cho AI
Từng được xây dựng để phục vụ tham vọng xe điện của Honda tại thị trường Mỹ, nhà máy pin ở bang Ohio nay lại sản xuất pin lưu trữ năng lượng cho các trung tâm dữ liệu AI.
Quyết định này phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong chiến lược của hãng xe Nhật Bản trước đà chững lại của thị trường xe điện, đồng thời cho thấy AI đang mở ra một hướng đi mới cho ngành công nghiệp pin toàn cầu.
Từ tham vọng xe điện đến phục vụ "cơn khát" năng lượng của AI
Đầu tháng 6, Honda chính thức khởi động dây chuyền sản xuất pin cho các hệ thống lưu trữ năng lượng (Energy Storage System - ESS) tại nhà máy ở bang Ohio (Mỹ). Dự án được triển khai cùng đối tác Hàn Quốc LG Energy Solution, đánh dấu sự chuyển hướng đáng chú ý của liên doanh từng được thành lập với mục tiêu sản xuất pin lithium-ion dành cho xe điện.
ESS đóng vai trò lưu trữ điện trong những thời điểm nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời đạt công suất cao nhất, sau đó cung cấp trở lại lưới điện khi nhu cầu tăng lên. Đối với các trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ lượng điện khổng lồ và đòi hỏi nguồn cung ổn định 24/7, các hệ thống này vừa giúp giảm chi phí vận hành, vừa đảm bảo nguồn điện dự phòng trong trường hợp xảy ra sự cố.
Khi Honda và LG Energy Solution công bố liên doanh vào năm 2022, thị trường xe điện được kỳ vọng sẽ tăng trưởng mạnh trong nhiều năm. Tuy nhiên, thực tế đã thay đổi nhanh chóng. Sau khi nhà máy hoàn thành vào năm 2025, nhu cầu xe điện tại Mỹ suy giảm đáng kể, một phần do Tổng thống Donald Trump bãi bỏ các ưu đãi thuế dành cho người mua xe điện.
Trước bối cảnh đó, Honda buộc phải điều chỉnh chiến lược điện hóa. Hãng đã dừng phát triển ba mẫu xe điện dự kiến sản xuất tại Mỹ, trong đó có một mẫu thuộc thương hiệu xe sang Acura. Điều này khiến công suất sản xuất pin EV của nhà máy gần như không còn đầu ra.
Thay vì để dây chuyền hoạt động cầm chừng, Honda quyết định chuyển sang sản xuất pin ESS nhằm tận dụng sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI. Đây được xem là giải pháp "câu giờ" trong khi chờ thị trường xe điện phục hồi.
Theo kế hoạch, từ năm 2028, nhà máy Ohio sẽ bắt đầu sản xuất thêm pin cho xe hybrid. Sau khi mua lại toàn bộ nhà xưởng và tài sản liên quan từ LG Energy Solution với giá khoảng 2,5 tỉ USD, Honda sẽ linh hoạt điều chỉnh tỉ trọng sản xuất giữa pin ESS và pin hybrid tùy theo diễn biến của thị trường.
Không chỉ Honda, cả ngành ô tô đang chuyển hướng theo làn sóng AI
Honda không phải doanh nghiệp duy nhất thay đổi chiến lược. Trên thực tế, nhiều hãng xe Mỹ cũng đang tận dụng năng lực sản xuất pin xe điện để tham gia thị trường lưu trữ năng lượng, vốn đang tăng trưởng nhanh nhờ sự bùng nổ của AI và điện toán đám mây.
General Motors (GM) đã chuyển đổi một dây chuyền sản xuất pin tại bang Tennessee sang chế tạo pin ESS, đồng thời tuyển dụng trở lại một số lao động từng bị cắt giảm. Hãng cũng có kế hoạch sản xuất pin natri-ion tại Michigan từ năm 2028. Dù mật độ năng lượng thấp hơn pin lithium-ion, loại pin này có ưu điểm về độ an toàn và phù hợp với các công trình hạ tầng điện quy mô lớn.
Trong khi đó, Ford Motor thành lập công ty con chuyên về hệ thống lưu trữ năng lượng vào tháng 5 vừa qua. Đơn vị này sẽ đảm nhận toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất pin, hệ thống điều khiển đến lắp ráp các container lưu trữ điện để cung cấp cho các công ty điện lực và trung tâm dữ liệu tại Mỹ. Ford cũng dự kiến tái sử dụng nhà máy pin xe điện ở Kentucky sau khi liên doanh với tập đoàn SK On của Hàn Quốc chấm dứt do nhu cầu xe điện suy yếu.
Không chỉ các hãng xe, nhiều doanh nghiệp sản xuất linh kiện cũng đang đón đầu xu hướng AI. Công ty Musashi Seimitsu Industry của Nhật Bản, vốn nổi tiếng trong lĩnh vực chế tạo bánh răng ô tô, sẽ mở rộng mạnh sản xuất các thiết bị lưu trữ năng lượng dùng làm nguồn điện khẩn cấp cho trung tâm dữ liệu tại nhà máy ở tỉnh Yamanashi từ năm 2027. Công suất dự kiến tăng hơn 30 lần, đạt khoảng 6,5 triệu cell pin mỗi năm.
Những thay đổi này phản ánh sự dịch chuyển của toàn ngành pin toàn cầu. Theo S&P Global Mobility, tổng công suất các nhà máy sản xuất pin xe điện trên thế giới năm 2026 đạt khoảng 4.480 GWh, trong khi nhu cầu thực tế chỉ khoảng 1.360 GWh, tương đương gần 30% công suất. Tình trạng dư thừa được dự báo sẽ kéo dài ít nhất đến đầu thập niên 2030.
Trái ngược với sự chững lại của thị trường xe điện, nhu cầu pin ESS lại tăng trưởng nhanh. Theo Viện Nghiên cứu Yano (Nhật Bản), thị trường pin lưu trữ năng lượng toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 376 GWh, tăng 28% so với năm trước và có thể tăng gần gấp đôi, lên 735 GWh vào năm 2033.
Sự bùng nổ của AI đang tạo ra nhu cầu khổng lồ về điện năng, kéo theo yêu cầu xây dựng các hệ thống lưu trữ quy mô lớn. Trong bối cảnh đó, những nhà máy từng được xây dựng để phục vụ cuộc đua xe điện nay đang tìm thấy một "đường băng" mới. Với Honda và nhiều nhà sản xuất ô tô khác, AI không chỉ là công nghệ của tương lai mà còn trở thành "phao cứu sinh" giúp tận dụng các khoản đầu tư hàng tỉ USD vào ngành pin trong lúc thị trường xe điện vẫn chưa thể tăng tốc trở lại.