Giáo sư Nguyễn Đình Hối: Người kiến tạo di sản của y học Việt Nam

Từ "đôi bàn tay vàng" trong phòng mổ đến người đặt nền móng cho mô hình Trường – Viện đầu tiên tại Việt Nam, Giáo sư Nguyễn Đình Hối đã để lại dấu ấn sâu đậm không chỉ trong ngoại khoa mà còn trong giáo dục, quản trị đại học và phát triển hệ thống y tế. Hành trình hơn nửa thế kỷ của ông được xem là một di sản sống của nền y học Việt Nam.

Từ thủ khoa kép đến quyết định thay đổi cuộc đời

Trong lịch sử y học Việt Nam hiện đại, hiếm có người thầy thuốc nào hội tụ đầy đủ phẩm chất của một bác sĩ tài năng, nhà giáo mẫu mực và nhà quản trị chiến lược như Nhà giáo Nhân dân, GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối.

Sinh năm 1936 tại Thanh Hóa trong một gia đình giàu truyền thống hiếu học, ông sớm bộc lộ năng lực học tập xuất sắc. Năm 1954, ông trở thành thủ khoa của cả Trường Đại học Sư phạm và Đại học Y khoa Hà Nội. Trước hai con đường rộng mở, ông lựa chọn ngành y với mong muốn chữa bệnh, cứu người.

Chính quyết định ấy đã mở ra một hành trình cống hiến kéo dài hơn nửa thế kỷ, góp phần định hình nhiều dấu mốc quan trọng của nền y học Việt Nam.

Sau khi tốt nghiệp, ông công tác tại Trường Đại học Y Hà Nội và được trực tiếp đào tạo dưới sự dìu dắt của Giáo sư Tôn Thất Tùng – người đặt nền móng cho ngoại khoa Việt Nam hiện đại.

Mười năm làm Trưởng phiên trực tại Bệnh viện Việt Đức cùng nhiều năm đảm nhiệm vai trò bác sĩ tham vấn đã giúp ông tích lũy nền tảng chuyên môn vững chắc. Không chỉ nổi tiếng với kỹ năng phẫu thuật, ông còn được đồng nghiệp đánh giá cao bởi tư duy lâm sàng sắc bén và tinh thần tận tụy tuyệt đối với người bệnh.

Giáo sư Nguyễn Đình Hối -người mở ra bước ngoặt cho Đại học Y Dược TP.HCM

Năm 1981 trở thành cột mốc quan trọng khi Giáo sư Nguyễn Đình Hối nhận lời mời của Giáo sư Trương Công Trung vào công tác tại Đại học Y Dược TP.HCM.

Từ đây, ông không chỉ là một bác sĩ ngoại khoa mà còn trở thành người kiến tạo cho sự phát triển của một trong những cơ sở đào tạo y khoa hàng đầu cả nước.

Trong thời gian giữ cương vị Hiệu trưởng giai đoạn 1993–2007, ông đã thúc đẩy quá trình chuyển mình mạnh mẽ của nhà trường. Từ quy mô chỉ ba khoa ban đầu, Đại học Y Dược TP.HCM phát triển thành trường đại học đa ngành với bảy lĩnh vực đào tạo chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành y tế.

Điểm nhấn trong tầm nhìn quản trị của ông là việc chuẩn hóa đào tạo giảng viên y khoa, coi chất lượng người thầy là nền tảng nâng cao chất lượng đào tạo bác sĩ.

Chính cách tiếp cận này đã góp phần hình thành đội ngũ nhân lực y tế chất lượng cao cho nhiều bệnh viện trên cả nước.

Dấu ấn với mô hình Trường – Viện đầu tiên tại Việt Nam

Nếu phải chọn một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử trong sự nghiệp của Giáo sư Nguyễn Đình Hối, nhiều đồng nghiệp sẽ nhắc đến việc xây dựng mô hình Trường – Viện đầu tiên tại Việt Nam.

Ở thời điểm đó, ý tưởng xây dựng một bệnh viện đại học hoạt động theo cơ chế tự chủ, không sử dụng ngân sách nhà nước được xem là nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Tuy nhiên, bằng tư duy đổi mới và quyết tâm theo đuổi mục tiêu lâu dài, ông đã cùng tập thể hiện thực hóa dự án, đưa Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM từ ý tưởng trở thành hiện thực.

Sự ra đời của mô hình này đã tạo nên bước ngoặt trong đào tạo, nghiên cứu và điều trị, kết nối chặt chẽ giữa giảng dạy với thực hành lâm sàng. Đây cũng là mô hình được nhiều trường đại học y trong nước tham khảo và phát triển sau này.

Không chỉ thành công trong quản trị, Giáo sư Nguyễn Đình Hối còn được biết đến là một trong những người thầy có ảnh hưởng sâu rộng đối với nhiều thế hệ bác sĩ Việt Nam.

Ông là tác giả, chủ biên nhiều giáo trình và sách chuyên khảo quan trọng như Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa, Bách khoa thư bệnh học, đồng thời tham gia biên soạn nhiều bộ từ điển ngoại khoa đa ngôn ngữ.

Hàng trăm bác sĩ nội trú, thạc sĩ, tiến sĩ đã trưởng thành dưới sự hướng dẫn của ông.

Điều khiến nhiều học trò nhớ nhất không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là triết lý hành nghề ông luôn nhấn mạnh: học kỹ thuật phẫu thuật có thể mất vài năm, nhưng học để điều trị đúng, hạn chế những cuộc mổ không cần thiết và đặt lợi ích người bệnh lên hàng đầu là hành trình học tập suốt đời.

Triết lý ấy phản ánh quan điểm xuyên suốt của ông: y học không chỉ là kỹ thuật mà còn là sự kết hợp giữa tri thức, trách nhiệm và lòng nhân ái.

Hồ Quang