Công nghệ sóng não: Vũ khí bí mật của Mỹ cho loạt sút penalty ở World Cup 2026

Loạt sút luân lưu luôn là thử thách khắc nghiệt nhất trong bóng đá. Áp lực cực lớn với các cầu thủ và chỉ một cú sút hay cản phá thành công có thể quyết định tất cả. Kết thúc có thể là niềm hạnh phúc vỡ òa hoặc nỗi đau tột cùng với một đội bóng lẫn người hâm mộ.

Ngay cả những ngôi sao dày dạn kinh nghiệm cũng có thể sút hỏng penalty, như trường hợp của tuyển Đức và Hà Lan tại vòng 32 đội World Cup 2026.

Vì vậy, bắt đầu từ tháng 1/2025, ban huấn luyện tuyển Mỹ đã hợp tác với hãng công nghệ thần kinh Neuro11 (Đức) để trang bị cho các cầu thủ thiết bị để theo dõi hoạt động não bộ trong lúc thực hiện các quả phạt đền trước thủ môn.

Đây là một phần trong chiến lược tìm kiếm những lợi thế nhỏ nhưng có thể tạo ra khác biệt lớn tại World Cup 2026, không chỉ ở loạt sút luân lưu mà còn trong các tình huống cố định như đá phạt trực tiếp hay phạt góc.

Theo chia sẻ từ 5 tuyển thủ Mỹ và HLV trưởng Mauricio Pochettino với The Athletic, dữ liệu sóng não giúp ban huấn luyện đo lường mức độ tập trung của từng cầu thủ, đồng thời xác định cách tiếp cận tối ưu nhất khi thực hiện một quả penalty.

"Mọi người đều nói về việc ‘nhập tâm’, trạng thái mà cầu thủ tập trung tuyệt đối, cảm giác như mọi thứ xung quanh chậm lại", trung vệ Tim Ream (đội trưởng tuyển Mỹ) cho biết.

Theo Tim Ream, ban huấn luyện giải thích với các cầu thủ rằng họ "thực sự có thể theo dõi sóng não và giúp bạn đạt đến trạng thái đó, để sẵn sàng thực hiện các quả phạt đền".

Nhiều cầu thủ thừa nhận việc sử dụng thiết bị này "khá kỳ quặc" hoặc "trông rất buồn cười". Họ phải ngồi trên ghế bên cạnh sân tập để các nhân viên kỹ thuật gắn một bộ thiết bị quanh bụng cùng nhiều cảm biến lên đầu.

"Thật sự có cảm giác như họ đang gắn những thứ vốn không nên gắn lên người mình", tiền vệ Tanner Tessmann nói hồi tháng 5.

"Bạn phải dán đủ thứ lên đầu, đội một chiếc mũ giống mũ bảo hiểm, nối dây điện và còn đeo thêm một cái túi nhỏ quanh eo nữa. Thật điên rồ", tiền vệ Diego Luna kể.

Tuy nhiên, Diego Luna và Tanner Tessmann khẳng định phương pháp này "chắc chắn có tác dụng". Cả Diego Luna và Tanner Tessmann dù đã đồng hành cùng tuyển Mỹ trong phần lớn năm 2025 nhưng cuối cùng không có tên trong danh sách dự World Cup 2026.

"Tôi đã tập ba lần. Mỗi lần sau đó tôi đều đá thành công nhiều quả penalty hơn", Diego Luna chia sẻ hồi tháng 5.

Công nghệ sóng não hoạt động như thế nào?

Sau khi được gắn đầy đủ thiết bị, các cầu thủ Mỹ sẽ bước lên chấm phạt đền trong hoặc sau buổi tập.

Phía sau họ là một thiết bị do nhân viên kỹ thuật theo dõi. Trong lúc chuẩn bị sút, các cầu thủ Mỹ sẽ nghe những tiếng bíp phát ra từ hệ thống. Đôi khi còn có loa phát tiếng khán giả hò reo nhằm tái hiện bầu không khí trên sân vận động.

Hậu vệ cánh Sergino Dest (Mỹ) cho biết: "Đôi khi ban huấn luyện còn phát tiếng cổ động viên qua hệ thống loa để tái hiện bầu không khí trên sân vận động”.

Tim Ream cũng tiết lộ rằng ban huấn luyện còn cố tình tạo ra nhiều yếu tố gây xao nhãng để thử khả năng giữ bình tĩnh của cầu thủ.

HLV Mauricio Pochettino hôm 30/6 thừa nhận rằng "không thể nào tái tạo hoàn toàn áp lực cảm xúc, sức ép và kỳ vọng" của một loạt sút luân lưu thực sự tại World Cup - điều tuyển Mỹ có thể sẽ phải đối mặt ngay ở vòng 32 đội khi gặp Bosnia & Herzegovina.

Tuy nhiên, mục tiêu của tuyển Mỹ là mô phỏng cảm giác đó càng giống thực tế càng tốt rồi kiểm tra phản ứng từ các cầu thủ.

"Khi bước lên sút, bạn phải tập trung tuyệt đối mới có thể dứt điểm thành công. Khi mọi thứ xung quanh trở nên hỗn loạn, có tiếng hò reo, tiếng cổ vũ và thủ môn đối diện, điều quan trọng là phải giữ được sự tập trung và tìm được một 'không gian an toàn' trong tâm trí giữa thời khắc căng thẳng ấy", Diego Luna giải thích.

Có thể đo lường sự tập trung bằng cách nào?

Nhiều chi tiết khoa học cụ thể vẫn chưa được công bố. Ban huấn luyện Mỹ từ chối giải thích chi tiết hơn với trang The Athletic về công nghệ này trước và trong World Cup 2026.

Pochettino chỉ cho biết ông cùng các cộng sự đã hợp tác với một số công ty và các chuyên gia để chuẩn bị cho các loạt sút luân lưu. Tuy nhiên, một nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Twente (Hà Lan) có thể phần nào hé lộ nguyên lý hoạt động.

Trong nghiên cứu công bố năm 2021, nhóm tác giả đã sử dụng kỹ thuật dường như tương tự để "khám phá hoạt động của não liên quan đến việc sút hỏng penalty".

Những người tham gia được đội thiết bị trên đầu và các nhà nghiên cứu sử dụng công nghệ quang phổ cận hồng ngoại chức năng (fNIRS) nhằm theo dõi ảnh hưởng của hoạt động não bộ trong quá trình thực hiện cú sút. Kết quả cho thấy vùng vỏ não vận động - khu vực điều khiển chuyển động của cơ bắp - hoạt động mạnh hơn khi cầu thủ không bị áp lực tâm lý.

Ngược lại, khi họ lo lắng hoặc bị phân tâm, vùng vỏ não trước trán - nơi đảm nhiệm việc lập kế hoạch và suy nghĩ về tương lai - hoạt động mạnh hơn. Theo các nhà nghiên cứu, điều này nhiều khả năng xuất phát từ việc cầu thủ quá bận tâm đến hậu quả nếu ghi bàn hoặc sút hỏng. Chính trạng thái đó có liên hệ với tỉ lệ đá hỏng phạt đền cao hơn.

Ban huấn luyện tuyển Mỹ nhiều khả năng cũng thu được các dữ liệu tương tự, sau đó chia sẻ với cầu thủ và giúp họ xây dựng những phương pháp cải thiện khả năng tập trung.

Hậu vệ cánh Max Arfsten nói dữ liệu sóng não sẽ cho biết cầu thủ tập trung đến mức nào ngay tại thời điểm chuẩn bị sút penalty. Ngoài ra, hệ thống còn giúp xác định cầu thủ cảm thấy tự tin nhất khi sút về góc nào của khung thành, từ đó tăng khả năng thực hiện thành công.

Theo Tanner Tessmann, ban huấn luyện cũng đã nghiên cứu rất kỹ các vị trí sút có tỉ lệ ghi bàn cao nhất và những khu vực mà thủ môn khó cản phá nhất.

Vì vậy, họ luôn hướng dẫn cầu thủ nhắm đến những vị trí tối ưu trong khung thành. Tuy nhiên, họ cũng hiểu rằng không phải ai cũng đủ tự tin để liên tục sút vào đúng điểm đó.

Theo Tanner Tessmann, nếu một cầu thủ không đủ tự tin để sút vào vị trí có tỉ lệ ghi bàn cao nhất, ban huấn luyện sẽ đề nghị anh chuyển sang điểm khác trong khung thành - tuy kém tối ưu hơn nhưng vẫn có khả năng thành công cao. Nếu không thể sút chính xác vào bất kỳ vị trí hiệu quả nào một cách ổn định, cầu thủ đó nhiều khả năng sẽ không được chọn vào danh sách thực hiện loạt sút luân lưu.

HLV Mauricio Pochettino cũng khẳng định việc quyết định 5 cầu thủ sút penalty sẽ hoàn toàn do ban huấn luyện đưa ra.

Về lý thuyết, dữ liệu sóng não giúp định lượng mức độ tự tin và khả năng tập trung của cầu thủ, đồng thời giúp họ xác định "đâu là vị trí sút tốt nhất dành cho mình", theo Max Arfsten.

Các tuyển thủ Mỹ đã sử dụng hệ thống này xuyên suốt hai năm 2025 và 2026, nhiều khi ngay sau những buổi tập rất nặng.

Theo họ, việc dành thêm thời gian và công sức hoàn toàn xứng đáng vì như Sergino Dest nói: "Đó có thể là điều rất cần thiết. Không ai biết trước điều gì sẽ xảy ra, nhất là khi chúng tôi đang thi đấu ở vòng knock-out World Cup".

Thủ môn Nikola Vasilj cản phá thành công 16/43 quả penalty

Đối thủ của tuyển Mỹ ở vòng 32 đội là Bosnia & Herzegovina, đội giành vé dự World Cup 2026 sau khi thắng liên tiếp hai loạt luân lưu trước xứ Wales và Ý.

Thủ môn Nikola Vasilj của Bosnia đã cản phá thành công 16 trong tổng số 43 quả phạt đền phải đối mặt trong sự nghiệp, đạt tỉ lệ cứu thua 37,2%. Đây là một trong những thủ môn bắt penalty hiệu quả nhất tại World Cup 2026.

Vì vậy, mọi sự chuẩn bị thêm đều có thể tạo nên khác biệt rất lớn.

Dưới thời HLV Mauricio Pochettino, tuyển Mỹ mới chỉ trải qua một loạt sút luân lưu và đã giành chiến thắng. Đó là trận tứ kết Gold Cup Concacaf mùa hè năm ngoái trước Costa Rica.

Công nghệ đo sóng não từng xuất hiện tại một số buổi tập của đội tuyển Mỹ trong năm ngoái. Tháng 10/2025, Pochettino từng nói rằng đây là "một công nghệ rất tốt và rất hữu ích". Tuy nhiên trong đợt tập trung tại World Cup 2026, các thiết bị này không còn xuất hiện công khai.

Khi được hỏi về công tác chuẩn bị cho các loạt luân lưu, Pochettino chỉ trả lời ngắn gọn hôm 30/6 rằng "tôi không muốn nói quá nhiều", nhiều khả năng để giữ kín những lợi thế chiến thuật.

Trước đó một ngày, khi được hỏi về việc chuẩn bị cho khả năng phải đá luân lưu, Tim Ream cũng chỉ nói: "Chúng tôi đã dành rất nhiều thời gian để luyện sút phạt đền. Tôi sẽ không nói cụ thể hơn. Đó là điều cả đội đã chuẩn bị suốt nhiều tuần qua, thậm chí từ trước khi giải đấu bắt đầu. Mọi thứ đã được chuẩn bị sẵn sàng".

Trận Mỹ - Bosnia & Herzegovina sẽ diễn ra lúc 7h sáng 2/7 giờ Việt Nam, trên sân Levi's (bang California) với sức chứa khoảng 70.000 chỗ ngồi.

Sơn Vân