Trợ lý AI tự tìm hàng, chốt đơn: Mua sắm trực tuyến tại Việt Nam sắp bước sang giai đoạn 'zero click'

Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường sẵn sàng nhất khu vực cho xu hướng này, nhưng niềm tin và bảo mật vẫn là điều kiện quan trọng để AI thực sự trở thành "người đi chợ" của người tiêu dùng.

AI dần thay người tìm kiếm và chốt đơn khi mua sắm trực tuyến

Mua sắm trực tuyến không còn chỉ là một lựa chọn tiện lợi mà đã trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của ngành bán lẻ Việt Nam.

Theo báo cáo State of Digital Commerce in Asia Pacific 2025 do YouGov thực hiện theo ủy quyền của Visa, có tới 76% người tiêu dùng Việt Nam mua sắm trực tuyến từ 2-3 lần mỗi tháng, tăng 19 điểm % so với năm trước. Đáng chú ý, báo cáo cho thấy thị trường đang bước sang một giai đoạn mới với sự xuất hiện của Agentic Commerce - mô hình thương mại điện tử dựa trên các tác nhân AI.

Nếu trước đây AI chủ yếu hỗ trợ tìm kiếm thông tin hoặc gợi ý sản phẩm, thì nay công nghệ này đang được kỳ vọng có thể thay người dùng thực hiện nhiều bước trong quá trình mua sắm, từ tìm kiếm, so sánh, lựa chọn đến thanh toán.

Anh Hà Thái Sơn (46 tuổi, kinh doanh tại TP.HCM) cho biết trước đây mỗi lần mua một món đồ công nghệ, anh thường mất khá nhiều thời gian để so sánh giá và đọc đánh giá từ nhiều cửa hàng khác nhau. Hiện anh đã bắt đầu sử dụng các công cụ AI hỗ trợ mua sắm. Chỉ cần nhập yêu cầu về tính năng và mức ngân sách, hệ thống sẽ lọc và đề xuất những lựa chọn phù hợp. Anh cũng kỳ vọng trong tương lai AI có thể tự động đặt mua các mặt hàng thiết yếu khi gia đình sắp hết.

Theo nghiên cứu, 83% người tiêu dùng Việt Nam hiện đã sử dụng AI để khám phá sản phẩm và con số này được dự báo sẽ tăng lên 93% trong thời gian tới. Đáng chú ý, Việt Nam đồng hạng với Ấn Độ về mức độ sẵn sàng đối với Agentic Commerce khi có 42% người tiêu dùng cho biết sẵn sàng để trợ lý AI thực hiện việc mua sắm thay mình.

Sự thay đổi này có thể rút ngắn đáng kể quy trình mua sắm truyền thống. Thay vì phải tự tìm kiếm bằng từ khóa, xem hàng loạt kết quả, đọc bình luận rồi mới đưa ra quyết định, người dùng chỉ cần mô tả nhu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên. AI sẽ dựa trên lịch sử mua sắm, sở thích và dữ liệu liên quan để đưa ra những gợi ý phù hợp hơn.

Chẳng hạn, nếu biết người dùng nuôi thú cưng, AI có thể ưu tiên đề xuất các mẫu máy hút bụi có bộ lọc lông động vật thay vì hiển thị hàng nghìn sản phẩm tương tự.

Xa hơn, xu hướng "zero click" - mua sắm gần như không cần người dùng thao tác - cũng đang dần hình thành. Theo đó, AI không chỉ tư vấn mà còn có thể tự hoàn tất quy trình mua hàng khi được người dùng cho phép.

Niềm tin và bảo mật sẽ quyết định tốc độ phổ cập AI mua sắm

Cùng với sự phát triển của AI, vấn đề được người tiêu dùng quan tâm nhiều nhất vẫn là mức độ an toàn và minh bạch.

Khi AI có quyền thay người dùng lựa chọn sản phẩm và thanh toán, nhiều người đặt câu hỏi liệu những sản phẩm được đề xuất có thực sự phù hợp với nhu cầu hay bị ảnh hưởng bởi các hoạt động quảng bá của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc AI tiếp cận dữ liệu tài chính, lịch sử mua sắm và thói quen tiêu dùng cũng khiến không ít người lo ngại về quyền riêng tư.

Chính vì vậy, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm nhiều hơn đến độ an toàn của các nền tảng thương mại điện tử. Ngoài giá cả và chương trình khuyến mại, họ còn chú trọng đến quy trình thanh toán bảo mật, khả năng hoàn tiền thuận tiện và mức độ tin cậy của hệ thống.

Báo cáo cho thấy 39% người tiêu dùng Việt Nam đã biết đến công nghệ tokenization, giải pháp mã hóa dữ liệu thẻ thành các mã token nhằm bảo vệ thông tin thanh toán. Đây là mức độ nhận biết cao thứ hai trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Hiện có 37% người tiêu dùng Việt Nam đã sử dụng hình thức thanh toán nhanh bằng thẻ lưu trữ an toàn chỉ với một lần nhấp.

Theo nhận định của Visa, năm 2025 có thể là giai đoạn cuối mà phần lớn người tiêu dùng vẫn phải tự thực hiện toàn bộ quy trình tìm kiếm và thanh toán khi mua sắm trực tuyến. Báo cáo cũng dự báo thương mại điện tử dựa trên tác nhân AI sẽ trở thành xu hướng chủ đạo trong mùa mua sắm cuối năm 2026.

Trong tương lai, AI không chỉ hỗ trợ tìm kiếm và đặt hàng mà còn có thể tham gia xử lý các công việc sau bán hàng như đổi trả hoặc khiếu nại thông qua các cuộc trao đổi tự động giữa hệ thống AI của bên mua và bên bán.

Bên cạnh đó, theo dự báo của Juniper Research được dẫn trong báo cáo, quy mô thị trường thương mại điện tử ứng dụng AI có thể tăng từ 8 tỉ USD hiện nay lên khoảng 3.500 tỉ USD vào năm 2031.

Những thay đổi này cho thấy cuộc cạnh tranh của các nền tảng thương mại điện tử trong thời gian tới sẽ không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm hay mức giá, mà còn ở khả năng xây dựng các trợ lý AI đủ thông minh, an toàn và tạo được niềm tin để người tiêu dùng sẵn sàng giao cả việc tìm kiếm lẫn chốt đơn.

Nguyễn Tuyết