Doanh nghiệp quay lại tuyển người sau làn sóng sa thải do AI
Sau làn sóng sa thải, cắt giảm nhân sự để thay thế bằng trí tuệ nhân tạo, nhiều tập đoàn lớn đang âm thầm đổi hướng.
Sau làn sóng sa thải nhân sự, các hãng từ Ford, Commonwealth Bank of Australia đến IBM, các doanh nghiệp nhận ra rằng AI có thể xử lí hàng loạt tác vụ, nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn kinh nghiệm, phán đoán và trách nhiệm của con người. Xu hướng tuyển dụng trở lại cho thấy cuộc đua AI đang bước sang giai đoạn thực tế hơn: Thay vì “AI làm tất cả”, doanh nghiệp bắt đầu tìm cách kết hợp AI với nguồn nhân lực.
.jpg)
Khi AI không thể giải quyết mọi vấn đề
Trong hai năm qua, làn sóng ứng dụng AI tạo sinh khiến nhiều công ty tin rằng họ có thể giảm mạnh nhân sự mà vẫn duy trì hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, thực tế đang cho thấy bài toán phức tạp hơn nhiều.
Ford là ví dụ mới nhất. Hãng xe Mỹ được cho là đang tuyển lại hàng trăm kỹ sư giàu kinh nghiệm để xử lí các vấn đề về chất lượng mà hệ thống tự động không giải quyết được. Ông Charles Poon, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật phần cứng xe của Ford, thừa nhận: “Trí tuệ nhân tạo là một công cụ tuyệt vời, nhưng nó chỉ tốt bằng chính dữ liệu dùng để huấn luyện nó”.
Nhận định này phản ánh một thực tế quan trọng: AI có thể phân tích rất nhanh, nhưng khi dữ liệu thiếu, sai hoặc xuất hiện tình huống chưa từng gặp, con người vẫn là người đưa ra quyết định cuối cùng.
Tại Australia, Commonwealth Bank of Australia (CBA) cũng từng cắt giảm hơn 40 nhân viên chăm sóc khách hàng để thay bằng chatbot giọng nói AI. Kết quả lại không như kì vọng. Hệ thống AI không xử lí được nhiều tình huống thực tế, khiến lượng cuộc gọi tăng lên và ngân hàng buộc phải đảo ngược quyết định sa thải.
Sau đó, CBA thừa nhận họ “đã không cân nhắc đầy đủ các yếu tố kinh doanh liên quan” và “đáng lẽ phải đánh giá kỹ hơn về những vị trí thực sự cần thiết”. Công đoàn ngành tài chính Australia gọi việc ngân hàng rút lại kế hoạch cắt giảm nhân sự là “một chiến thắng lớn”.
Trường hợp của IBM cũng gây chú ý. Công ty cho biết AI đã xử lí khoảng 94% các yêu cầu nhân sự thông thường, nhưng vẫn bất lực với 6% còn lại, chủ yếu là các tình huống nhạy cảm, tranh chấp và vấn đề đạo đức.
Chính vì vậy, IBM không chỉ giữ lại vai trò con người mà còn tuyên bố sẽ tăng gấp ba tuyển dụng nhân sự đầu vào tại Mỹ trong năm 2026. Giám đốc nhân sự Nickle LaMoreaux cảnh báo rằng nếu doanh nghiệp ngừng tuyển người trẻ: “3-5 năm nữa sẽ không còn nguồn nhân lực kế cận”.
Sau làn sóng sa thải, chuyển tư duy sang “AI cộng với con người”
Những thay đổi trên đang khiến giới đầu tư và chuyên gia quản trị nhìn lại kì vọng quá lớn dành cho AI.
Nhiều doanh nghiệp từng lập ngân sách với mục tiêu “dùng công nghệ để thay thế con người”, nhưng lại không đầu tư đủ cho đào tạo và nâng cao kỹ năng. Báo cáo của Intuition Labs cho rằng điều này khiến các đội ngũ không đủ năng lực để khai thác AI hiệu quả. Nghịch lí xảy ra là nhiều công ty sa thải chính những nhân sự cần thiết để giám sát và vận hành hệ thống AI.
Dữ liệu của Orgvue cho thấy 39% lãnh đạo doanh nghiệp từng cắt giảm nhân sự do triển khai AI. Tuy nhiên, trong số đó, 55% thừa nhận đã đưa ra quyết định sai lầm.
Theo bà Jessica Zhang, Phó chủ tịch cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương của ADP, khi kết quả do AI tạo ra thiếu ổn định hoặc khó áp dụng vào thực tế, doanh nghiệp thường phải đưa con người trở lại quy trình kiểm soát. Điều này có thể dẫn đến công việc bị lặp lại, quyết định chậm hơn và lợi ích năng suất giảm đi.
Xu hướng “sa thải rồi tuyển lại” cũng xuất hiện rõ tại Mỹ. Theo khảo sát của Robert Half gửi CNBC, 32% nhà quản lí tuyển dụng tại Mỹ cho biết họ từng xóa bỏ một vị trí chủ yếu vì AI, sau đó lại tuyển người cho chính vị trí đó hoặc vị trí tương tự.
Các chuyên gia cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang chuyển từ giai đoạn hưng phấn sang giai đoạn thực tế. AI vẫn là công nghệ quan trọng, nhưng doanh nghiệp ngày càng nhận ra rằng giá trị lớn nhất không nằm ở việc thay thế hoàn toàn con người, mà ở khả năng kết hợp giữa AI và con người.
Capitol Technology University nhận định: “AI đang thay đổi nơi làm việc, nhưng ngày càng rõ ràng rằng các tổ chức tìm thấy nhiều giá trị hơn ở mô hình hợp tác giữa con người và AI, thay vì thay thế hoàn toàn lao động con người”.
Điều này cũng phần nào giải thích vì sao thị trường tài chính bắt đầu thận trọng hơn với “cơn sốt AI”. Nhà đầu tư không chỉ quan tâm doanh nghiệp có ứng dụng AI hay không, mà còn muốn biết công nghệ đó thực sự tạo ra tăng trưởng bền vững như thế nào.
Cuối cùng, bài học lớn nhất có lẽ là: AI không phải phép màu giúp doanh nghiệp cắt giảm nhân sự vô hạn. Trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các công việc cần kinh nghiệm, đạo đức, giao tiếp và phán đoán, con người vẫn giữ vai trò không thể thay thế. Tương lai của doanh nghiệp có thể không phải là “AI thay người”, mà là những tổ chức biết để AI làm điều nó giỏi nhất, còn con người tập trung vào những việc máy móc chưa thể làm được.
