OpenAI đề xuất nhượng 5% cổ phần cho chính quyền Trump: Bước đi chiến lược
OpenAI đề xuất trao cho chính phủ Mỹ 5% cổ phần của công ty, trang FT đưa tin hôm 2/7. Động thái này được cho là nhằm xoa dịu áp lực chính trị ngày càng gia tăng từ Mỹ với startup AI đứng sau ChatGPT.
5% cổ phần này có giá trị khoảng 42,6 tỉ USD, dựa trên mức định giá 852 tỉ USD mà OpenAI đạt được sau vòng gọi vốn kỷ lục hoàn tất vào tháng 3.
Theo nguồn tin của FT, Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) cho rằng cách tốt nhất để chia sẻ lợi ích mà AI mang lại là để người dân Mỹ có lợi ích tài chính trực tiếp trong công ty. Theo nguồn tin này, Sam Altman đã đề cập ý tưởng trao 5% cổ phần cho chính phủ Mỹ ngay trong các cuộc trao đổi ban đầu với chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Hiện vẫn chưa rõ liệu chính quyền Trump có thực sự theo đuổi đề xuất này hay không. Nhà Trắng và OpenAI đều chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận về thông tin trên.
Theo đề xuất, không chỉ OpenAI mà các công ty AI lớn khác của Mỹ cũng sẽ chuyển nhượng một phần cổ phần tương tự cho chính phủ. Song vẫn chưa rõ liệu các phòng thí nghiệm AI cạnh tranh với OpenAI có sẵn sàng tham gia kế hoạch này hay không.
OpenAI đề xuất thành lập quỹ theo mô hình quỹ tài sản quốc gia
FT đưa tin trên sau hơn một năm các bên thảo luận về khả năng chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần tại OpenAI. Tháng trước, CNBC cho biết Sam Altman đã trực tiếp trình bày ý tưởng này với chính quyền Trump từ đầu năm 2025.
Theo FT, OpenAI đề xuất thành lập quỹ theo mô hình quỹ tài sản quốc gia. Các công ty AI sẽ đóng góp cổ phần vào quỹ này, từ đó giúp người dân Mỹ được hưởng lợi từ sự gia tăng mạnh về định giá của ngành AI, dù phần lớn công ty trong lĩnh vực này hiện vẫn thua lỗ. Trong mô hình mới, người dân sẽ trực tiếp sở hữu cổ phần thông qua quỹ, thay vì chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần thay họ.
Đầu tháng 6, FT đưa tin Anthropic, đối thủ của OpenAI, không có cuộc đàm phán nào với chính quyền Trump về việc cung cấp cổ phần cho chính phủ.
Anthropic từng bị chính phủ Mỹ xếp vào diện rủi ro chuỗi cung ứng, vì mâu thuẫn với Lầu Năm Góc về cách quân đội Mỹ được phép sử dụng mô hình AI Claude của công ty.
Ngày 12/6, chính quyền Trump yêu cầu Anthropic ngừng cung cấp hai mô hình tiên tiến nhất là Claude Fable 5 và Mythos 5 cho người nước ngoài sau khi xuất hiện lo ngại rằng các biện pháp bảo vệ của Fable 5 có thể bị vượt qua để hỗ trợ tìm lỗ hổng phần mềm, làm gia tăng nguy cơ bị lợi dụng cho các cuộc tấn công mạng.
Hôm 30/6, chính phủ Mỹ đã gỡ bỏ phần lớn các hạn chế với Claude Fable 5 cùng Claude Mythos 5 sau khi Anthropic bổ sung thêm các biện pháp bảo mật và làm việc với Bộ Thương mại Mỹ. Tuy nhiên, mức độ nới lỏng không giống nhau giữa hai mô hình AI này.
Claude Fable 5 đã được khôi phục quyền truy cập rộng rãi trên các dịch vụ như Claude.ai, Claude Code và Claude Cowork sau khi lệnh hạn chế được dỡ bỏ.
Claude Mythos 5 chưa được mở hoàn toàn, vẫn chỉ được cung cấp cho một số tổ chức Mỹ đã được chính phủ phê duyệt, chủ yếu là các doanh nghiệp an ninh mạng và đơn vị vận hành hạ tầng quan trọng.
Anthropic hiện được định giá965 tỉ USD. Cả Anthropic và OpenAI đều đã bí mật nộp hồ sơ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) vào tháng 6.
"Giúp người dân Mỹ trở thành đối tác trong cuộc cách mạng AI"
Việc chính phủ Mỹ sở hữu cổ phần trong doanh nghiệp tư nhân không phải là điều chưa từng có tiền lệ. Hiện chính phủ Mỹ nắm 10% cổ phần Intel sau khi đầu tư 8,9 tỉ USD vào cổ phiếu phổ thông của hãng sản xuất chip này. Tháng 5, Tổng thống Donald Trump còn cho biết ông lẽ ra nên yêu cầu một tỉ lệ cổ phần lớn hơn tại Intel sau khi cổ phiếu công ty tăng vọt.
Đến tháng 6, ông Trump tiếp tục mô tả việc chính phủ Mỹ sở hữu cổ phần trong các công ty AI là "một điều tuyệt vời", bởi điều đó sẽ giúp người dân Mỹ trở thành "đối tác trong cuộc cách mạng AI".
Khi được hỏi về vấn đề cổ phần trên chuyên cơ Air Force One hôm 5/6, ông Trump cho rằng "một phần của các công ty AI có thể được trao cho người dân Mỹ" nhằm xoa dịu sự lo ngại ngày càng tăng xung quanh việc triển khai nhanh chóng công nghệ này.
Các nguồn tin trong ngành nói với FT rằng kịch bản có khả năng cao nhất là các công ty AI tự nguyện đóng góp một lượng nhỏ cổ phần để xây dựng quỹ dành cho người dân Mỹ. Mô hình này tương tự chương trình của bang Alaska, nơi doanh thu từ dầu mỏ được phân phối lại cho cư dân.
Brad Gerstner, nhà đầu tư lớn vào Anthropic và OpenAI, nói ông đang khuyến khích các nhà sáng lập và hãng công nghệ quyên góp cổ phần vì lợi ích trực tiếp của toàn bộ công dân Mỹ.
Ông cho rằng lợi ích này có thể được chuyển tới người dân thông qua một kế hoạch từng được đề xuất trước đây: Chính quyền Trump sẽ gửi 1.000 USD vào tài khoản đầu tư cho mỗi đứa trẻ sinh ra từ năm 2025 trở đi.
Ý tưởng người dân sở hữu một phần của các công ty AI đã nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ phe cánh tả nhiều tuần qua.
Sự chú ý tăng mạnh sau khi chính trị gia xã hội dân chủ Bernie Sanders đề xuất đánh thuế một lần ở mức 50% với các phòng thí nghiệm AI. Đề xuất này cũng nhận được sự ủng hộ có điều kiện từ một số nhân vật cánh hữu dân túy, trong đó có Steve Bannon - cựu cố vấn chiến lược của ông Trump. Steve Bannon từ lâu chỉ trích quyền lực ngày càng lớn của các công ty AI.
Cả hai đảng chính trị tại Mỹ hiện đều phải đối mặt với áp lực tìm cách trấn an cử tri đang ngày càng lo ngại AI sẽ đe dọa việc làm trước cuộc bầu cử vào tháng 11 tới.