Cùng ASEAN chống tội phạm công nghệ cao, Thái Lan giới thiệu 'lá chắn số'

Việc ra mắt hệ thống SHIELD cùng mạng lưới chia sẻ tình báo với 11 quốc gia được xem là bước đi quan trọng trong nỗ lực biến nước này thành trung tâm điều phối cuộc chiến chống các tổ chức tội phạm công nghệ cao ở khu vực.

Tội phạm công nghệ cao buộc các quốc gia phải hợp lực

Sự bùng nổ của các đường dây lừa đảo trực tuyến, trung tâm cuộc gọi (call center) giả mạo và mạng lưới mua bán người xuyên biên giới đang khiến các cơ quan thực thi pháp luật khu vực châu Á - Thái Bình Dương phải thay đổi cách tiếp cận. Nếu trước đây mỗi quốc gia chủ yếu xử lí các vụ án trong phạm vi lãnh thổ của mình thì nay, khi các tổ chức tội phạm hoạt động theo mô hình xuyên quốc gia với hạ tầng đặt ở nhiều nước khác nhau, việc phối hợp quốc tế trở thành điều kiện tiên quyết.

Trong bối cảnh đó, Thái Lan vừa chủ trì hội nghị hợp tác quốc tế về phòng chống mua bán người gắn với tội phạm công nghệ thông tin tại tỉnh Chanthaburi. Hội nghị quy tụ đại diện lực lượng thực thi pháp luật của 11 quốc gia gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Malaysia, Philippines, Việt Nam, Mỹ, Indonesia, Ấn Độ, Australia, Hàn Quốc và Nepal, cùng nhiều tổ chức quốc tế như Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), Cơ quan Điều tra An ninh Nội địa (HSI) thuộc Đại sứ quán Mỹ tại Thái Lan và Trung tâm Hợp tác Thực thi pháp luật Lan Thương - Mekong (LMLECC).

Các đại biểu đã trao đổi thông tin về xu hướng hoạt động của các đường dây lừa đảo, những thủ đoạn mới của tội phạm, các khó khăn trong điều tra cũng như thống nhất cơ chế phối hợp trong thời gian tới.

Trọng tâm của sự hợp tác là đẩy nhanh việc chia sẻ tình báo, phối hợp điều tra xuyên biên giới, truy vết dòng tiền, hỗ trợ giải cứu và hồi hương nạn nhân bị mua bán người, đồng thời truy bắt những kẻ cầm đầu các tổ chức tội phạm.

Theo đại tướng Thatchai Pitaneelaboot, Phó tổng tư lệnh cảnh sát Hoàng gia Thái Lan kiêm Giám đốc Trung tâm chống mua bán người, chỉ trong giai đoạn từ tháng 2/2025 đến cuối tháng 3/2026, các quốc gia đã phối hợp hỗ trợ 14.694 nạn nhân thuộc 46 quốc tịch khác nhau. Riêng Thái Lan cũng tiếp nhận nhiều công dân được giải cứu từ các ổ nhóm lừa đảo đặt tại Campuchia.

Con số này phản ánh quy mô ngày càng lớn của loại hình tội phạm xuyên quốc gia. Từ năm 2022 đến năm 2026, đã ghi nhận 105 vụ việc liên quan tới các băng nhóm call center và website cờ bạc trực tuyến với tổng cộng 2.774 người có liên quan.

Không chỉ dừng ở các trung tâm lừa đảo, nhiều đường dây còn sử dụng các chiêu trò tuyển dụng việc làm lương cao, lời mời đầu tư hấp dẫn hay các mối quan hệ tình cảm trên mạng để dụ dỗ nạn nhân sang nước ngoài, sau đó ép buộc họ tham gia hoạt động lừa đảo hoặc lao động cưỡng bức.

Chính vì vậy, các quốc gia tham gia hội nghị đều thống nhất rằng cuộc chiến chống tội phạm hiện đại không còn là vấn đề riêng của từng nước mà đòi hỏi cơ chế hợp tác thường trực, liên tục và có khả năng phản ứng nhanh.

SHIELD - "bộ não" kết nối dữ liệu chống tội phạm xuyên quốc gia

Điểm nhấn quan trọng nhất của hội nghị là lễ khai trương hệ thống SHIELD (Scam Human Trafficking Information Exchange and Linked Database) – nền tảng chia sẻ dữ liệu và tình báo quốc tế nhằm phục vụ điều tra các đường dây lừa đảo trực tuyến và mua bán người.

Khác với các cơ chế phối hợp truyền thống vốn phụ thuộc vào trao đổi công văn hoặc yêu cầu tương trợ tư pháp, SHIELD được thiết kế như một trung tâm dữ liệu tập trung có khả năng kết nối thông tin giữa nhiều cơ quan thực thi pháp luật.

Hệ thống sẽ tổng hợp cơ sở dữ liệu lớn, chứng cứ điện tử và dấu vết tài chính xuyên biên giới, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác định nghi phạm, lần theo dòng tiền, phát hiện mối liên hệ giữa các vụ án và truy bắt các đối tượng cầm đầu.

Theo người phát ngôn Chính phủ Thái Lan Rachada Dhnadirek, SHIELD sẽ đóng vai trò như "bộ não" trong toàn bộ hệ sinh thái chống tội phạm hiện đại của nước này.

Nền tảng này được xây dựng trên cơ sở mở rộng từ Trung tâm Chỉ huy quốc tế chống lừa đảo và mua bán người (Warroom IAC) cùng Trung tâm chống lừa đảo mạng (ACSC) của Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan.

Không chỉ lực lượng cảnh sát, hệ thống còn kết nối với Văn phòng chống rửa tiền, Bộ Kinh tế số và Xã hội, Bộ Ngoại giao, Cục Điều tra đặc biệt cùng hệ thống ngân hàng thương mại nhằm phục vụ việc phong tỏa tài khoản "ngân hàng ma", truy vết giao dịch và hỗ trợ nạn nhân nhanh hơn.

Một trong những mục tiêu lớn nhất của SHIELD là khắc phục những khoảng trống pháp lí mà các tổ chức tội phạm quốc tế lâu nay thường lợi dụng để né tránh điều tra.

Trong nhiều vụ án, đối tượng điều hành đặt máy chủ ở một nước, thuê nhân viên tại nước khác, còn dòng tiền lại được chuyển qua nhiều quốc gia khác nhau. Việc thiếu dữ liệu liên thông khiến quá trình điều tra kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

SHIELD được kì vọng sẽ rút ngắn đáng kể khoảng thời gian này nhờ khả năng chia sẻ thông tin gần như theo thời gian thực.

AI trở thành "đôi mắt" bảo vệ người dân và khách du lịch

Song song với SHIELD, Chính phủ Thái Lan cũng giới thiệu chiến lược an ninh mới dựa trên trí tuệ nhân tạo nhằm mở rộng năng lực giám sát và phản ứng đối với các nguy cơ an ninh.

Nếu SHIELD đóng vai trò là "bộ não" xử lí dữ liệu thì hệ thống Intelligent Bird Eye Operation Centre (IBOC) sẽ trở thành "đôi mắt và đôi tai" trên thực địa.

IBOC ứng dụng AI để phân tích hình ảnh từ camera, phát hiện các hành vi bất thường, nhận diện khu vực có nguy cơ cao và hỗ trợ lực lượng chức năng phản ứng nhanh trước các sự cố.

Đảo Koh Samet được lựa chọn là địa điểm đầu tiên triển khai mô hình "Smart Safety Zone" với mục tiêu quản lí an ninh cho hơn một triệu lượt khách du lịch mỗi năm.

Sau giai đoạn thử nghiệm, mô hình này sẽ được đánh giá trước khi mở rộng tới các điểm du lịch và khu kinh tế quan trọng khác trên cả nước.

Theo Chính phủ Thái Lan, việc kết hợp SHIELD với IBOC sẽ tạo nên một hệ sinh thái an ninh hoàn chỉnh, trong đó dữ liệu tình báo quốc tế được kết nối với hệ thống giám sát AI tại hiện trường để phát hiện sớm các dấu hiệu phạm tội.

Chiến lược này không chỉ nhằm giảm thiểu thiệt hại do lừa đảo trực tuyến và tội phạm công nghệ cao gây ra mà còn hướng tới củng cố niềm tin của người dân và du khách quốc tế đối với môi trường an toàn tại Thái Lan.

Trong lúc Đông Nam Á đang trở thành một trong những "điểm nóng" của các đường dây lừa đảo xuyên biên giới, mô hình hợp tác mà Thái Lan đang xây dựng có thể trở thành hình mẫu mới cho khu vực. Thay vì chỉ phản ứng sau khi tội phạm xảy ra, các quốc gia đang chuyển sang chiến lược phòng ngừa chủ động, dựa trên dữ liệu, AI và chia sẻ thông tin theo thời gian thực.

Sự xuất hiện của SHIELD cho thấy cuộc chiến chống tội phạm công nghệ cao đang bước sang một giai đoạn mới, nơi sức mạnh không chỉ nằm ở lực lượng thực thi pháp luật, mà còn ở khả năng kết nối dữ liệu xuyên biên giới và ứng dụng công nghệ để đi trước tội phạm một bước.

Bùi Tú