Argentina muốn lập công ty do AI điều hành: Không thể thiếu con người
Tổng thống Argentina Javier Milei đã tạo ra cả sự phấn khích lẫn lo ngại vào tháng trước khi công bố dự luật trình Quốc hội nhằm tạo ra loại hình "doanh nghiệp phi con người" do AI điều hành.
Song trên thực tế, các doanh nghiệp này vẫn bắt buộc phải có con người giám sát và chịu trách nhiệm pháp lí.
Argentina có thể là quốc gia đầu tiên công nhận loại hình doanh nghiệp do AI điều hành
Trên tờ FT, Tổng thống Javier Milei mô tả về một loại hình doanh nghiệp mới có thể vận hành mà không cần nhân viên là con người. Thay vào đó, các tác tử AI hoặc robot sẽ có khả năng "đưa ra những phán đoán độc lập trong các môi trường khó dự đoán".
Nếu dự luật được thông qua, Argentina sẽ trở thành quốc gia đầu tiên ban hành luật công nhận một loại hình doanh nghiệp do AI điều hành, theo nhiều chuyên gia pháp lí.
"Chúng tôi mở cửa để kinh doanh", ông Javier Milei tuyên bố. Phát biểu này lập tức vấp phải chỉ trích từ nhà sử học Yuval Noah Harari (Israel). Ông cảnh báo rằng việc trao quá nhiều quyền lực cho AI có thể làm suy giảm trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp.
Tuy nhiên theo các luật sư chuyên về doanh nghiệp, thực tế của đề xuất này không mang tính cách mạng như nhiều người hình dung.
Loại hình "công ty tự động" được đưa vào dự luật vốn là một phần của gói cải cách toàn diện nhằm hiện đại hóa luật doanh nghiệp và cắt giảm thủ tục hành chính, đồng thời vẫn bắt buộc phải có quản trị viên là con người để giám sát hoạt động.
Dự luật cũng cho phép ban lãnh đạo doanh nghiệp sử dụng AI để hỗ trợ đưa ra quyết định, nhưng không miễn trừ trách nhiệm của các quản trị viên trong việc giám sát và chịu trách nhiệm về kết quả từ những quyết định đó.
Doanh nghiệp vẫn sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lí với những thiệt hại do AI gây ra
Lawrence Cunningham, Giám đốc Trung tâm Quản trị Doanh nghiệp Weinberg thuộc Đại học Delaware (Mỹ), cho rằng sẽ là "một bước đi quá cực đoan nếu loại bỏ hoàn toàn vai trò của con người". Dù vậy, ông vẫn đánh giá đề xuất của Javier Milei là rất táo bạo.
"Chúng ta không thực sự đang thay đổi cả thế giới, mà chỉ đang thừa nhận rằng một doanh nghiệp có thể vận hành mà không cần bộ phận nhân sự. Đây mới chỉ là sự khởi đầu", ông nói.
Diego Duprat, giáo sư luật và là đồng tác giả của dự luật, cho biết trên thực tế đã tồn tại những doanh nghiệp tự động ở một số hình thức, chẳng hạn các siêu thị không thu ngân sử dụng AI.
Theo dự luật, doanh nghiệp vẫn sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lí với những thiệt hại do AI hoặc các hệ thống thuật toán gây ra.
Đại diện Văn phòng Người phát ngôn của Tổng thống Argentina cho biết hiện chưa có doanh nghiệp hoặc cam kết đầu tư nào được hình thành trực tiếp từ dự luật này.
"Điều chúng tôi đang làm là đề xuất một mô hình đổi mới, nhằm biến Argentina thành khu vực pháp lí hấp dẫn để thành lập các doanh nghiệp tự động. Dự án này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những điều kiện thuận lợi hơn để thu hút đầu tư", người phát ngôn cho hay.
Sau khi đưa lạm phát giảm mạnh và triển khai nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài, Javier Milei nhiều lần khẳng định muốn biến Argentina thành một trung tâm AI trong tương lai.
Ông cho rằng khí hậu mát lạnh của vùng Patagonia cùng nguồn cung năng lượng dồi dào là những điều kiện lí tưởng để xây dựng các trung tâm dữ liệu. Tháng 10/2025, OpenAI và Sur Energy cũng đã công bố kế hoạch đầu tư tới 25 tỉ USD để xây dựng một trung tâm dữ liệu tại Argentina.
Khuôn khổ pháp lí rõ ràng và dễ dự đoán
Theo Maria Gisele Cano - luật sư doanh nghiệp tại tỉnh Buenos Aires (Argentina), chỉ riêng việc có một đạo luật chính thức đề cập đến việc doanh nghiệp sử dụng AI làm thành phần cốt lõi trong hoạt động cũng có thể đủ sức thu hút các nhà đầu tư. Bà cho biết đã nhận được hơn 12 yêu cầu tư vấn từ các doanh nhân trong và ngoài Argentina về dự luật đó.
"Bản thân các doanh nghiệp sẽ có một khuôn khổ pháp lí rõ ràng và dễ dự đoán hơn để vận hành trong môi trường mới này", bà nói.
Yonathan Arbel, giáo sư luật chuyên nghiên cứu AI tại Đại học Alabama (Mỹ), nhận định Argentina có thể giành được "lợi thế cạnh tranh rất lớn" nếu xây dựng được một môi trường thân thiện với các doanh nghiệp AI. Ông cho rằng dự luật sẽ hoàn thiện hơn nếu quy định các tác tử AI phải có danh tính số khi tương tác với con người hoặc các doanh nghiệp khác.
Đề xuất cũng cho phép thành lập các doanh nghiệp dưới dạng tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) hoạt động trên nền tảng blockchain, trong đó các thành viên bỏ phiếu cho những đề xuất thông qua token kỹ thuật số.
Argentina hiện là một trong những thị trường tiền mã hóa lớn nhất khu vực Mỹ Latinh. Ricardo Mihura Estrada, cựu chủ tịch Bitcoin Argentina, cho rằng quy định yêu cầu người sử dụng token kỹ thuật số phải được xác minh danh tính và đăng ký sẽ là một thách thức với lĩnh vực vốn được xây dựng dựa trên tính ẩn danh.
"Tôi cho rằng dự luật xuất phát từ thiện chí, nhưng sẽ rất khó được cộng đồng blockchain chấp nhận", ông nói.
Bitcoin Argentina là tổ chức phi lợi nhuận của Argentina được thành lập vào năm 2013 với mục tiêu thúc đẩy việc nghiên cứu, giáo dục và ứng dụng Bitcoin, blockchain cùng các công nghệ phi tập trung.
Đại diện Văn phòng Người phát ngôn của Tổng thống Argentina phản hồi rằng việc xác minh danh tính người sử dụng token là yêu cầu tối thiểu để đảm bảo an toàn.
Ông nhấn mạnh: "Các DAO muốn duy trì cấu trúc hoàn toàn ẩn danh vẫn có thể tiếp tục hoạt động bên ngoài khuôn khổ pháp lí này, nhưng sẽ không được hưởng những lợi ích pháp lý mà dự luật mang lại".
Góc nhìn từ Thung lũng Silicon
Ý tưởng về các doanh nghiệp tự động của Javier Milei khá tương đồng với tầm nhìn mà Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) từng đưa ra năm 2024, khi ông dự đoán AI sẽ giúp công ty chỉ có một nhân viên vẫn có thể đạt mức định giá 1 tỉ USD.
Theo Emerald Greywoode - nhà nghiên cứu tại Trung tâm Quản trị Doanh nghiệp Weinberg, một số bang ở Mỹ như Texas và Utah đã xây dựng các khuôn khổ pháp lí để doanh nghiệp thử nghiệm AI.
Các khuôn khổ pháp lí này thường quy định doanh nghiệp AI phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn của con người trong giai đoạn đầu thử nghiệm.
Theo các chuyên gia, công nghệ hiện nay vẫn chưa đủ phát triển để các tác tử AI có thể tự đưa ra mọi quyết định điều hành doanh nghiệp mà không cần sự can thiệp của con người.
Song theo Lan Xuezhao, đối tác quản lí của Basis Set Ventures - quỹ đầu tư chuyên rót vốn vào các startup AI, ngày càng nhiều doanh nhân tại Thung lũng Silicon đang chuyển ngân sách từ tuyển dụng nhân sự sang đầu tư cho năng lực tính toán AI nhằm thực hiện chính những công việc trước đây do con người đảm nhiệm.
Bà cho biết mối quan tâm lớn nhất của các startup AI hiện nay là khả năng tiếp cận cũng như chi phí năng lực tính toán, chip bán dẫn và điện năng. Trong bối cảnh Mỹ và châu Âu đang siết chặt các quy định với AI, một môi trường pháp lí cởi mở và ít can thiệp hơn có thể trở thành yếu tố hấp dẫn với các doanh nghiệp.
Dẫu vậy, Lan Xuezhao cho rằng chỉ riêng dự luật của ông Javier Milei sẽ chưa đủ để biến Argentina thành một trung tâm AI toàn cầu.
"Điều quan trọng nhất là liệu nhân tài có chuyển đến Argentina hay không. Khi có nhân tài, người ta sẽ theo sau", bà nói.
