Bộ trưởng Vũ Hải Quân: 5 giải pháp xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ
Bộ KH&CN đề xuất các giải pháp then chốt nhằm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển khoa học công nghệ.
Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã báo cáo các giải pháp chiến lược nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ, thống nhất. Đây là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỉ nguyên phát triển mới.
Việc hoàn thiện khung pháp lý và kỹ thuật cho hoạt động quản lí chất lượng là nhiệm vụ trọng tâm được Bộ KH&CN ưu tiên triển khai. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, mục tiêu là tạo ra sự thống nhất từ khâu xây dựng, ban hành đến tổ chức thực hiện, phù hợp với thông lệ quốc tế và định hướng phát triển đất nước trong kỉ nguyên số.
Hoàn thiện khung khổ pháp lý cho hệ thống tiêu chuẩn
Để đạt được mục tiêu này, Bộ KH&CN đã đề xuất các giải pháp then chốt nhằm định hình một cách tiếp cận mang tính toàn diện. Thứ nhất, thống nhất về chủ trương và định hướng. Bộ tiếp tục triển khai Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư về công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030. Cơ chế quản lí được kiện toàn theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương theo Quyết định số 1703/QĐ-TTg, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ, tránh chồng chéo giữa các bộ, ngành. Việc thống nhất định hướng giúp các đơn vị tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước về đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Thứ hai, đẩy mạnh hoàn thiện thể chế. Bộ tập trung triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kĩ thuật (Luật số 70/2025/QH15) nhằm tạo hành lang pháp lí vững chắc cho hoạt động tiêu chuẩn hóa. Đây là bước đi chiến lược, cụ thể hóa các yêu cầu của thực tiễn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc áp dụng các quy chuẩn mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thông qua các hàng rào kỹ thuật hợp lí.
Thứ ba, thống nhất về phương pháp kĩ thuật. Việt Nam tiếp tục ưu tiên hài hòa các chỉ dẫn quốc gia với các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, IEC, Codex, đảm bảo phù hợp với Hiệp định TBT của WTO. Việc này giúp tăng cường khả năng hội nhập, giảm thiểu rào cản thương mại kĩ thuật, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu hàng hóa Việt Nam ra thị trường toàn cầu. Đồng thời, quá trình hài hòa hóa giúp tiếp cận nhanh chóng các công nghệ mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong sản xuất công nghiệp.
Định hướng thực hiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia
Thứ tư, thống nhất trong tổ chức thực hiện. Mọi chỉ dẫn quốc gia đều phải xây dựng qua ban kĩ thuật, lấy ý kiến rộng rãi và được thẩm định nghiêm ngặt. Các quy chuẩn kĩ thuật bắt buộc cũng tuân thủ quy trình thống nhất để tránh chồng chéo, mâu thuẫn giữa các văn bản quy phạm pháp luật. Quy trình này đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ, minh bạch hóa các bước thẩm định, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn cao nhất.
Thứ năm, phù hợp với thông lệ quốc tế. Bộ KH&CN áp dụng mô hình quản lí hiện đại với một cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia duy nhất và phân loại theo hệ thống ICS. Các cơ quan chuyên ngành sẽ chịu trách nhiệm ban hành quy chuẩn kĩ thuật bắt buộc dựa trên khuôn khổ pháp lí chung. Mô hình này giúp Việt Nam tương thích với các tổ chức quốc tế lớn, thuận lợi cho việc công nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp.
Bên cạnh đó, Bộ KH&CN cũng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong quản lí. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn giúp doanh nghiệp và người dân dễ dàng tra cứu, áp dụng. Các sản phẩm công nghệ chiến lược hiện nay đều cần dựa trên những tiêu chuẩn cụ thể để kiểm định chất lượng, từ đó tạo dựng niềm tin trên thị trường quốc tế.
Nỗ lực đồng bộ hóa các tiêu chuẩn không chỉ là câu chuyện kĩ thuật thuần túy, mà còn là đòn bẩy cho cải cách hành chính. Khi hệ thống quản lí được tinh giản, gánh nặng tuân thủ đối với doanh nghiệp sẽ giảm bớt, từ đó khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và sáng tạo.
Việc triển khai 5 nhóm giải pháp này là lộ trình căn cơ để xây dựng nền tảng hạ tầng chất lượng quốc gia vững chắc. Trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan để cụ thể hóa các nhiệm vụ, phấn đấu đạt được mục tiêu đến năm 2030, biến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo thành động lực chủ đạo cho tăng trưởng bền vững.