Giải mã sàn ma lợi dụng MT4, MT5 sau vụ Mr Pips: Isik Uran có phải trùm lừa đảo?

Việc Công an Hà Nội vừa hoàn tất kết luận điều tra bổ sung vụ án Mr Pips (Phó Đức Nam) đã hé lộ bức tranh rõ nét hơn về cách vận hành của một trong những đường dây lừa đảo đầu tư có quy mô lớn nhất từng bị triệt phá tại Việt Nam.

Theo kết luận điều tra, đường dây này bị cáo buộc thực hiện 920 vụ lừa đảo, chiếm đoạt hơn 1.568 tỉ đồng của các bị hại. Điều đáng chú ý là phía sau đội ngũ bán hàng, tiếp thị và hàng chục công ty bình phong còn tồn tại một hạ tầng công nghệ được tổ chức rất bài bản.

Trong hồ sơ điều tra, Isik Uran (sinh năm 1984, quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ) được xác định là người cùng Phó Đức Nam bàn bạc xây dựng các website liên kết với ứng dụng MT4, MT5 và hướng dẫn mô hình tổ chức trước khi hệ thống được triển khai tại Việt Nam. Theo kết luận điều tra, Phó Đức Nam vẫn là người chủ mưu, cầm đầu toàn bộ đường dây, còn Isik Uran đang bị truy nã.

Giải mã sàn ma lợi dụng MT4 và MT5 đằng sau vụ Mr Pips

Với nhiều người, MT4 (MetaTrader 4) và MT5 (MetaTrader 5) là những cái tên quen thuộc trong lĩnh vực đầu tư ngoại hối. Khi nhìn thấy biểu đồ giá, các nút Buy (mua), Sell (bán), bảng lời lỗ thay đổi theo thời gian thực hay những cây nến chuyển động liên tục, phần lớn nhà đầu tư sẽ tin rằng mình đang giao dịch trên thị trường tài chính quốc tế. Tuy nhiên, đây cũng chính là điểm mà nhiều tổ chức lừa đảo lợi dụng.

Điều đầu tiên cần khẳng định là MT4 và MT5 không phải phần mềm lừa đảo. Đây là hai nền tảng giao dịch do MetaQuotes Software, công ty có trụ sở tại Limassol (Cộng hòa Síp), phát triển và được hàng nghìn công ty môi giới tài chính trên thế giới sử dụng.

Bản thân MT4 và MT5 chỉ là phần mềm giúp hiển thị biểu đồ giá, đặt lệnh, quản lý tài khoản và hỗ trợ giao dịch, chứ không phải là sàn giao dịch, không giữ tiền của khách hàng. Việc MT4, MT5 kết nối tới thị trường hay không phụ thuộc vào hệ thống máy chủ và mô hình hoạt động của công ty môi giới đang vận hành nền tảng đó

Có thể hình dung MT4 và MT5 giống như một trình duyệt web. Một trình duyệt có thể truy cập cả website uy tín lẫn giả mạo. Tương tự, MT4 và MT5 có thể được các công ty môi giới hợp pháp sử dụng để cung cấp dịch vụ giao dịch, nhưng cũng có thể bị các tổ chức tội phạm lợi dụng làm lớp vỏ nhằm tạo lòng tin cho nhà đầu tư.

Sự khác biệt không nằm ở MT4 hay MT5, mà là máy chủ phía sau.

Nếu nhà đầu tư mở tài khoản tại một công ty môi giới được cấp phép, mọi lệnh giao dịch sẽ được công ty đó tiếp nhận và xử lý theo mô hình hoạt động của họ cũng như các quy định quản lý hiện hành. Điều quan trọng là nhà đầu tư đang giao dịch thông qua một tổ chức tài chính được quản lý, chứ không phải với hệ thống giả lập do chính kẻ lừa đảo kiểm soát.

Ngược lại, theo kết luận điều tra vụ Phó Đức Nam, các website liên kết với MT4, MT5 đã được lập trình sẵn và không hề kết nối với thị trường tài chính quốc tế. Toàn bộ giao dịch chỉ diễn ra trên máy chủ do đường dây lừa đảo kiểm soát.

Điều đó đồng nghĩa khi nhà đầu tư nghĩ mình đang mua vàng, giao dịch cặp tiền EUR/USD hay cổ phiếu Mỹ, thực chất họ chỉ đang giao dịch với chính chủ sàn (admin). Tiền chuyển vào hệ thống không được đưa ra thị trường, còn mọi kết quả lời hay lỗ hiển thị trên màn hình đều do hệ thống mà các đối tượng kiểm soát tạo ra.

Hãy hình dung một người nạp 500 triệu đồng vào tài khoản. Trên ứng dụng MT5 sẽ xuất hiện số dư đúng bằng 500 triệu đồng cùng các biểu đồ giá và lịch sử giao dịch trông hoàn toàn bình thường. Với người sử dụng, mọi thứ đều giống như một nền tảng đầu tư quốc tế thật. Song theo cơ quan điều tra, con số hiển thị đó chỉ là dữ liệu nằm trên máy chủ của đường dây lừa đảo.

Ban đầu, hệ thống có thể được thiết lập để khách hàng thắng vài lệnh, tài khoản tăng lên 530 hoặc 550 triệu đồng, thậm chí được rút một khoản tiền nhỏ nhằm tạo lòng tin. Khi nạn nhân đã tin tưởng và tiếp tục nạp thêm hàng trăm triệu hoặc hàng tỉ đồng, hệ thống sẽ bắt đầu cho thua liên tiếp, tài khoản bị yêu cầu bổ sung ký quỹ, hệ thống tự động đóng các vị thế đang mở hoặc mất sạch tiền.

Thực tế, tiền của nạn nhân đã nằm trong hệ thống của đường dây lừa đảo ngay từ thời điểm chuyển khoản.

Theo kết luận điều tra, do toàn bộ hệ thống được đường dây kiểm soát và không đối ứng với thị trường. Kết quả giao dịch hiển thị trên tài khoản không phản ánh giao dịch thực trên thị trường quốc tế.

Cụ thể, nhà đầu tư không giao dịch với thị trường quốc tế, mà với chủ sàn. Nếu chủ sàn muốn cho thắng, tài khoản của nhà đầu tư sẽ có lãi. Nếu chủ sàn muốn cho thua, tài khoản của nạn nhân có thể nhanh chóng bị xóa sạch số dư.

Isik Uran có phải trùm lừa đảo quốc tế?

Theo hồ sơ điều tra, Isik Uran không chỉ tham gia xây dựng và vận hành hệ thống website mà còn hướng dẫn Phó Đức Nam cách tổ chức mô hình hoạt động.

Phó Đức Nam cùng một số cộng sự từng sang Thổ Nhĩ Kỳ để tìm hiểu cách tổ chức các văn phòng kinh doanh ngoại hối trước khi đưa mô hình này về triển khai tại Việt Nam. Vai trò được mô tả trong hồ sơ cho thấy Isik Uran bị cáo buộc tham gia xây dựng hạ tầng kỹ thuật và mô hình vận hành của hệ thống hơn là trực tiếp tìm kiếm khách hàng.

Isik Uran có phải là một cái tên nổi tiếng trong giới lừa đảo quốc tế?Đến nay, chưa có cơ sở để khẳng định điều đó.

Các nguồn thông tin công khai hiện nay không ghi nhận Isik Uran từng giữ vai trò lãnh đạo tại một công ty môi giới lớn hoặc xuất hiện trong các sự kiện lớn của ngành giao dịch ngoại hối. Tên tuổi người này chủ yếu được biết đến sau khi xuất hiện trong kết luận điều tra của cơ quan chức năng Việt Nam. Vì vậy, hiện chưa có bằng chứng công khai cho thấy Isik Uran là một trùm lừa đảo quốc tế hoạt động ở nhiều quốc gia.

Một điểm khác cho thấy mức độ chuyên nghiệp của đường dây là cách tổ chức hoạt động. Theo kết luận điều tra, các đối tượng sử dụng nhiều công ty bình phong, thuê hàng chục văn phòng, vận hành tổng đài VoIP thông qua Zoiper, liên lạc bằng Telegram và điều phối dòng tiền qua hàng chục tài khoản ngân hàng cùng các trung gian thanh toán. Mỗi bộ phận đảm nhận một nhiệm vụ riêng, từ kỹ thuật, tiếp thị, bán hàng, chăm sóc khách hàng đến quản lý dòng tiền, tạo thành một hệ thống vận hành giống doanh nghiệp thực thụ.

Zoiper là phần mềm điện thoại VoIP (softphone), cho phép người dùng thực hiện và nhận cuộc gọi qua Internet thay vì qua mạng điện thoại truyền thống. Nói đơn giản, Zoiper biến máy tính hoặc smartphone thành một chiếc điện thoại bàn của doanh nghiệp.

Bản thân Zoiper là phần mềm hợp pháp và được nhiều doanh nghiệp trên thế giới sử dụng cho tổng đài chăm sóc khách hàng. Trong vụ Mr Pips, phần mềm này bị lợi dụng làm công cụ phục vụ hoạt động của hệ thống gọi điện.

Kiểu lừa đảo như của Mr Pips có phổ biến trên thế giới?

Thực tế, kiểu lửa đảo này không phải hiện tượng riêng ở Việt Nam. Trong nhiều năm qua, các cơ quan thực thi pháp luật trên thế giới liên tục cảnh báo về các fake broker - công ty môi giới giả sử dụng nền tảng MetaTrader hoặc các ứng dụng có giao diện tương tự nhằm tạo cảm giác chuyên nghiệp. Cần lưu ý, nhìn thấy giao diện MT4 hoặc MT5 không có nghĩa bạn đang giao dịch với một công ty môi giới hợp pháp.

Một trong những hình thức phổ biến nhất hiện nay là pig butchering (vỗ béo rồi làm thịt). Kẻ lừa đảo làm quen với nạn nhân qua mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin, xây dựng lòng tin trong nhiều tuần, sau đó hướng họ vào một nền tảng đầu tư giả. Giai đoạn đầu, hệ thống hiển thị lợi nhuận rất cao và cho phép rút một khoản tiền nhỏ. Khi nạn nhân đã đầu tư số tiền lớn, việc rút tiền bị từ chối hoặc nền tảng biến mất hoàn toàn.

Tại Mỹ, Sở Bảo vệ và Đổi mới tài chính bang California (DFPI) từng nhiều lần cảnh báo các vụ lừa đảo mà nạn nhân được hướng dẫn tải MT5, tham gia các nhóm trên WhatsApp hoặc Telegram rồi chuyển tiền vào những nền tảng đầu tư giả. Trên màn hình, tài khoản vẫn liên tục sinh lời, nhưng thực chất toàn bộ hệ thống đều do các đối tượng lừa đảo kiểm soát.

Nhìn từ góc độ công nghệ, vụ Mr Pips cho thấy công nghệ không phải là nguyên nhân tạo ra hành vi lừa đảo, nhưng lại trở thành lớp vỏ khiến hoạt động này ngày càng tinh vi và khó phát hiện.

Ngay cả người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính cũng có thể trở thành nạn nhân của nền tảng đầu tư giả.

Vụ việc gây chấn động thế giới xảy ra tại Mỹ năm 2023, khi nền tảng đầu tư tiền mã hóa giả không chỉ lừa được cá nhân mà còn khiến cả một ngân hàng sụp đổ.

Nhân vật trung tâm là Shan Hanes, Giám đốc điều hành Heartland Tri-State Bank, ngân hàng cộng đồng tại bang Kansas (Mỹ). Ban đầu, Shan Hanes đầu tư tiền cá nhân vào một nền tảng tiền mã hóa mà ông tin là hợp pháp. Trên màn hình, tài khoản liên tục hiển thị lợi nhuận rất lớn. Tuy nhiên, mỗi khi muốn rút tiền, kẻ lừa đảo lại viện đủ lí do như phải nộp thêm thuế, phí xác minh hoặc ký quỹ để "mở khóa" khoản lợi nhuận đang có.

Tin rằng chỉ cần chuyển thêm tiền là sẽ lấy lại toàn bộ khoản đầu tư cùng lợi nhuận, Shan Hanes ngày càng lún sâu vào cái bẫy. Sau khi sử dụng hết tiền cá nhân, Shan Hanes lần lượt lấy tiền từ tài khoản tiết kiệm đại học của con gái, quỹ của nhà thờ địa phương, một câu lạc bộ đầu tư, rồi cuối cùng biển thủ tiền của chính ngân hàng mà ông điều hành.

Chỉ trong khoảng hai tháng, từ tháng 5 đến tháng 7/2023, Shan Hanes đã thực hiện 11 lần chuyển khoản với tổng số tiền khoảng 47 triệu USD vào các ví và tài khoản do những kẻ lừa đảo kiểm soát. Tuy nhiên, ông không nhận được bất kỳ khoản lợi nhuận nào. Toàn bộ "lãi" mà Shan Hanes nhìn thấy trên nền tảng giao dịch chỉ là những con số được tạo ra để đánh vào lòng tham và khiến nạn nhân tiếp tục nạp tiền.

Hậu quả là Heartland Tri-State Bank bị cơ quan quản lý đóng cửa sau khi thiệt hại khiến vốn của ngân hàng bị thâm hụt nghiêm trọng. Các cơ quan quản lý phải đứng ra tiếp quản ngân hàng, trong khi Shan Hanes bị truy tố vì tội biển thủ. Tháng 8/2024, ông bị tòa án liên bang tuyên phạt hơn 24 năm tù.

Sơn Vân