Haaland đưa Na Uy lên đỉnh thế giới

Nếu một chuỗi trùng hợp kéo dài hơn hai thập niên tiếp tục đúng, đội bóng Bắc Âu không chỉ dừng lại ở đó: Nhà vô địch World Cup 2026 có thể đã lộ diện.

Một đêm thay đổi vị thế Na Uy

Na Uy bước vào trận đấu với Brazil trong tư thế của đội cửa dưới. Họ rời sân với vị thế của một ứng viên vô địch.

Erling Haaland là người tạo ra sự thay đổi ấy bằng hai bàn thắng trong 11 phút cuối. Phút 79, tiền đạo cao 1,95m vượt lên trên hàng phòng ngự Brazil, đánh đầu từ đường chuyền của Andreas Schjelderup. Đến phút 90, vẫn từ một pha kiến tạo của cầu thủ vào sân thay người Schjelderup, Haaland tung cú sút xa không thể cản phá.

Quả phạt đền của Neymar ở phút bù giờ thứ mười chỉ giúp Brazil thu ngắn cách biệt. Trước đó, thủ môn Orjan Nyland đã cản được cú đá 11m của Bruno Guimaraes, giữ Na Uy đứng vững trong giai đoạn đội bóng Nam Mỹ kiểm soát trận đấu. Chiến thắng 2-1 đưa Na Uy vào tứ kết World Cup lần đầu tiên, đồng thời khiến Brazil bị loại trước vòng tám đội mạnh nhất lần đầu kể từ năm 1990.

Haaland không chỉ ghi những bàn thắng lớn nhất lịch sử bóng đá Na Uy. Anh còn nâng tổng thành tích tại giải lên 7 bàn, ngang Kylian Mbappe và Lionel Messi trong cuộc đua Vua phá lưới, đồng thời tiền đạo Manchester City đã ghi bàn trong 14 trận đấu chính thức liên tiếp cho đội tuyển quốc gia.

Một ngôi sao lớn có thể quyết định một trận đấu. Haaland đang cho thấy anh có thể thay đổi cả giới hạn của một nền bóng đá.

Lịch sử đang gọi tên Na Uy

Chiến thắng trước Brazil còn đặt Na Uy vào một vị trí đặc biệt trong lịch sử World Cup.

Từ năm 2002, mỗi lần Nhật Bản lọt vào vòng knock-out, đội đánh bại đối thủ đã loại Nhật Bản sau đó đều trở thành nhà vô địch thế giới.

Năm 2002, Nhật Bản thua Thổ Nhĩ Kỳ ở vòng 1/8. Brazil đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ tại bán kết rồi thắng Đức trong trận chung kết. Năm 2010, Nhật Bản bị Paraguay loại sau loạt sút luân lưu. Tây Ban Nha vượt qua Paraguay ở tứ kết, sau đó lần lượt đánh bại Đức và Hà Lan để lần đầu vô địch thế giới.

Năm 2018, Nhật Bản dẫn Bỉ 2-0 nhưng thua ngược 2-3. Pháp loại Bỉ ở bán kết rồi thắng Croatia trong trận cuối cùng. Năm 2022, Croatia vượt qua Nhật Bản trên chấm luân lưu. Argentina đánh bại Croatia 3-0 ở bán kết trước khi lên ngôi sau trận chung kết lịch sử với Pháp.

Đến World Cup 2026, Brazil thắng Nhật Bản 2-1 ở vòng 32 đội. Đội tiếp theo đánh bại Brazil chính là Na Uy.

Chuỗi lịch sử vì thế đã hoàn tất thêm một mắt xích: Thổ Nhĩ Kỳ gặp Brazil, Paraguay gặp Tây Ban Nha, Bỉ gặp Pháp, Croatia gặp Argentina và giờ Brazil gặp Na Uy.

Nếu quá khứ tiếp tục lặp lại, Haaland và các đồng đội sẽ là những người nâng chiếc cúp vàng vào ngày 19/7.

Đó tất nhiên chỉ là một thống kê vui, không phải công thức chuyên môn. World Cup 2026 còn có một khác biệt quan trọng: Giải mở rộng lên 48 đội, khiến vòng knock-out bắt đầu từ vòng 32 đội. Nhật Bản bị loại sớm hơn một vòng so với bốn lần trước, còn Na Uy cũng đánh bại đội loại Nhật sớm hơn trên hành trình đến chung kết.

Sự thay đổi thể thức có thể khiến “quy luật Nhật Bản” mất hiệu lực. Nhưng cũng có thể lịch sử chỉ trao cho Na Uy nhiều thời gian hơn để chứng minh nó đúng.

Không chỉ dựa vào một lời tiên tri

Na Uy không thể vô địch World Cup chỉ nhờ một chuỗi trùng hợp. Điều đáng chú ý hơn là đội bóng của HLV Stale Solbakken đang sở hữu những cơ sở thực tế để tiếp tục tiến xa. Trước trận gặp Brazil, Na Uy đã thắng 17 và chỉ thua ba trong hai năm gần nhất. Họ cũng là đối thủ duy nhất Brazil từng gặp ít nhất bốn lần nhưng chưa một lần đánh bại: ba chiến thắng cho Na Uy và hai trận hòa sau cuộc đối đầu tại New Jersey.

Chiến thắng trước Brazil cũng không phải sản phẩm của riêng Haaland.

Nyland cứu quả phạt đền của Bruno Guimaraes. Hàng phòng ngự Na Uy chịu được sức ép trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và giữa một khán đài gần như phủ màu vàng. Martin Odegaard giúp đội bóng giữ được sự tổ chức. Schjelderup và Oscar Bobb tạo ra bước ngoặt sau giờ nghỉ.

HLV Solbakken thay cả hai cầu thủ chạy cánh trong hiệp hai. Schjelderup sau đó kiến tạo cả hai bàn cho Haaland. Một quyết định chiến thuật đã biến trận đấu từ thế phòng thủ kéo dài thành màn kết liễu Brazil trong 11 phút.

Haaland là mũi nhọn, nhưng phía sau anh là một tập thể hiểu rõ cách tạo ra cơ hội cho tiền đạo nguy hiểm nhất của mình.

Bàn đầu tiên trước Brazil là hình ảnh quen thuộc: Haaland chiếm khoảng không, dùng sức mạnh và chiều cao để thắng hậu vệ. Bàn thứ hai lại cho thấy một phiên bản khác: dù đã kiệt sức, anh vẫn đủ bình tĩnh và sức mạnh để tung cú sút từ ngoài vòng cấm.

“Tôi chỉ cần một hoặc hai cơ hội và chúng thường trở thành bàn thắng”, Haaland nói sau trận.

Đó cũng là phẩm chất đặc biệt cần thiết tại vòng knock-out. Những trận đấu lớn không phải lúc nào cũng trao cho tiền đạo năm hay sáu cơ hội. Đôi khi, nhà vô địch chỉ khác đội bị loại ở khả năng biến một khoảnh khắc thành bàn thắng.

Haaland đang làm điều đó tốt hơn bất cứ ai tại giải.

Từ ngôi sao câu lạc bộ đến biểu tượng quốc gia

Haaland đã giành nhiều danh hiệu và phá hàng loạt kỷ lục trong màu áo Manchester City. Nhưng bóng đá luôn dành một thước đo riêng cho những cầu thủ vĩ đại: họ làm được gì cùng đội tuyển quốc gia?

World Cup 2026 là lần đầu Haaland xuất hiện tại sân khấu lớn nhất. Chỉ sau bốn trận, anh đã biến một đất nước lần đầu dự World Cup sau 28 năm thành đội bóng nằm trong nhóm 8 ứng viên cuối cùng.

Na Uy từng dự World Cup 1938, 1994 và 1998 nhưng chưa bao giờ vượt qua vòng 1/8. Trước giải năm nay, chiến thắng gần nhất của họ trước Brazil tại World Cup cũng đã cách đây 28 năm, ở vòng bảng France 1998.

Thế hệ mới không muốn sống bằng ký ức ấy.

Haaland và Odegaard trưởng thành ở các CLB hàng đầu châu Âu. Nhiều tuyển thủ Na Uy quen với cường độ của Premier League, Bundesliga và Champions League. Họ không tiếp cận Brazil bằng tâm thế của một đội bóng nhỏ chỉ cố giữ tỉ số.

Na Uy phòng ngự vì đó là lựa chọn chiến thuật, không phải biểu hiện của sự sợ hãi. Đến thời điểm đối thủ bắt đầu xuống sức, họ tung những cầu thủ tấn công mới vào sân và đưa bóng đến vị trí Haaland có thể gây sát thương.

Chiến thắng ấy có sự lạnh lùng của một đội bóng lớn.

Đỉnh thế giới vẫn còn 3 trận

Na Uy còn phải thắng ba trận nữa để trở thành nhà vô địch. Đối thủ tại tứ kết của họ sẽ là Mexico hoặc Anh. Phía sau đó có thể là những đội bóng sở hữu chiều sâu, kinh nghiệm và đẳng cấp cao hơn bất cứ thử thách nào họ đã gặp.

Một trận thắng Brazil không tự động biến Na Uy thành đội mạnh nhất thế giới. Nhưng nó loại bỏ rào cản lớn nhất trong suy nghĩ của chính họ.

Trước World Cup, Haaland từng nói cơ hội vô địch của Na Uy chỉ khoảng 0,5%. Sau chiến thắng trước đội tuyển từng năm lần nâng cúp, con số ấy chắc chắn không còn nhỏ như vậy. Na Uy đã chứng minh họ có thể chịu sức ép, sống sót trước một quả phạt đền, thay đổi trận đấu từ băng ghế dự bị và kết liễu đối thủ bằng một tiền đạo ở đỉnh cao phong độ.

Lịch sử đang đứng về phía họ. Dữ kiện chuyên môn cũng không còn chống lại họ.

World Cup không trao cúp cho những đội được một chuỗi thống kê lựa chọn. Chiếc cúp chỉ dành cho đội thắng trận cuối cùng. Nhưng sau đêm New Jersey, câu nói “Haaland đưa Na Uy lên đỉnh thế giới” không còn chỉ là một dự đoán lãng mạn.

Nó đã trở thành một khả năng thật sự.

Đặng Hoàng