Mỹ ra mắt UAV đánh chặn in 3D: Câu trả lời mới cho mối nguy từ drone bầy đàn
Trước mối đe dọa ngày càng lớn từ drone bầy đàn (drone swarm), CobraJet được giới thiệu như mẫu máy bay đánh chặn in 3D tốc độ cao, kết hợp AI và thiết kế mô-đun để tạo lớp phòng thủ mới trước UAV giá rẻ.
Một chiếc drone nhỏ không còn là mối phiền toái đơn lẻ trên bầu trời. Trong chiến tranh hiện đại, thứ khiến các lực lượng phòng thủ đau đầu là cả một “đàn” thiết bị bay không người lái lao tới cùng lúc, bay thấp, đổi hướng liên tục, mang theo camera, thiết bị gây nhiễu hoặc đầu nổ tự sát. Drone rẻ, dễ sản xuất, dễ thay đổi cấu hình và có thể được tung ra với số lượng lớn đã làm đảo lộn cách các quân đội tính toán về phòng không.
Báo cáo năm 2025 của Dịch vụ Công nhận Quốc gia Trung Quốc về đánh giá sự phù hợp (CNAS) cho rằng phòng thủ chống drone không còn là nhiệm vụ riêng của các đơn vị phòng không truyền thống. Nguyên nhân là drone đã trở thành mối đe dọa phổ biến, có thể nhắm vào gần như mọi đơn vị, căn cứ và mục tiêu quan trọng. Báo cáo cũng nhấn mạnh không có “viên đạn bạc” nào đủ sức đối phó với mọi loại drone. Vì vậy, giải pháp thực tế phải là hệ thống phòng thủ nhiều lớp, kết hợp cảm biến, gây nhiễu, đánh chặn động năng và năng lực quản lí chiến đấu bằng AI.
Ở môi trường dân sự, áp lực cũng ngày càng hiện hữu. Reuters hôm 6/7 đưa tin các cơ quan Mỹ đã thu giữ hơn 600 drone quanh các địa điểm World Cup 2026 tại Mỹ kể từ khi giải đấu bắt đầu ngày 11/6. Những sự cố như vậy cho thấy câu chuyện chống drone không chỉ nằm ở tiền tuyến, mà còn chạm tới sân vận động, sân bay, nhà máy điện, biên giới và các sự kiện đông người.
CobraJet: Máy bay VTOL in 3D săn drone tốc độ cao
SkyDefense, công ty có trụ sở tại Colorado, Mỹ, giới thiệu CobraJet như một nền tảng đánh chặn thế hệ mới. Đây là mẫu máy bay không người lái cất hạ cánh thẳng đứng, có khả năng hoạt động tự động, sử dụng AI để hỗ trợ nhận diện mục tiêu và được thiết kế nhằm truy đuổi các UAV tốc độ cao.
Theo trang chính thức của SkyDefense, CobraJet là máy bay VTOL đa nhiệm, trang bị điều hướng thị giác máy tính bằng AI, có thể mang vũ khí động năng hoặc phi động năng để bảo vệ biên giới, sân bay, căn cứ quân sự, nhà máy điện, nhà máy lọc dầu và các địa điểm công cộng. Hãng mô tả hệ thống này có khả năng phản ứng theo yêu cầu trước các mối đe dọa từ drone cỡ nhỏ, sau đó quay về căn cứ để tái vũ trang.
Điểm gây chú ý nhất nằm ở cấu trúc chế tạo. CobraJet sử dụng khung composite sợi carbon in 3D, với thiết kế lõi mô-đun “nucleus” dùng chung cho nhiều biến thể. Cách tiếp cận này nhằm rút ngắn chu trình sản xuất, giảm chi phí và cho phép thay đổi cấu hình theo nhiệm vụ. SkyDefense công bố CobraJet có 5 phiên bản, gồm V4, V6, V8, V10 và VT10. Các bản dùng động cơ điện ducted fan đạt tốc độ tối đa khoảng 225 mph, trong khi bản lai dùng turbojet có thể đạt 350 mph, tương đương khoảng 560km/h.
Nếu các thông số này được chứng minh trong thử nghiệm thực tế, CobraJet sẽ nằm ở nhóm đánh chặn tốc độ cao, khác với các drone FPV nhỏ thường thấy. Nó không chỉ được thiết kế để đâm thẳng vào mục tiêu, mà còn có thể mang các loại đạn đánh chặn trên thân hoặc trong khoang vũ khí. Theo PR Newswire, gói vũ khí của CobraJet gồm bệ phóng PYTHON bắn đạn COPPERHEAD 18 mm, đạn dẫn đường CUDA 40 mm tốc độ Mach 0,5 (610km/h) và tên lửa VIPER 45 mm tốc độ Mach 1 (1.220km/h) với tải trọng động năng hoặc phi động năng.
Không thể bắn drone rẻ bằng tên lửa đắt mãi
Sự xuất hiện của drone bầy đàn đặt ra một thách thức rất thực tế về chi phí đánh chặn. Khi một bên có thể tung ra hàng chục, thậm chí hàng trăm drone giá rẻ, trong khi bên phòng thủ phải dùng tên lửa đắt tiền để tiêu diệt từng mục tiêu, cán cân chi phí sẽ nhanh chóng nghiêng về phía bên tấn công.
Chiến trường Ukraine là ví dụ rõ nhất. Ukraine đã phát triển các drone đánh chặn giá rẻ, có mẫu chỉ khoảng 1.000 USD, để đối phó các đợt tấn công bằng drone vào đô thị và hạ tầng năng lượng. Các hệ thống này chuyển từ nguyên mẫu sang sản xuất hàng loạt chỉ trong vài tháng của năm 2025, phản ánh tốc độ thích nghi rất nhanh của chiến tranh drone.
Ukraine cũng đã sử dụng các quadcopter (UAV bốn cánh quạt) đánh chặn in 3D như Sting để đối phó drone Shahed. Những phương tiện này được cho là có chi phí thấp hơn nhiều so với mục tiêu mà chúng tiêu diệt. Đây cũng là hướng đi các công ty phương Tây đang theo đuổi, sử dụng thiết bị đánh chặn rẻ, sản xuất nhanh và có thể chấp nhận tiêu hao để đối phó với những mối đe dọa giá thấp nhưng xuất hiện với số lượng lớn.
CobraJet được SkyDefense đặt vào chính khoảng trống này. Hãng cho biết các loại đạn đánh chặn của CobraJet có thể được sản xuất quy mô hàng nghìn chiếc mỗi tháng bằng in 3D và các quy trình chế tạo hiệu quả khác. Phiên bản V10/VT10 còn được mô tả như một “drone mothership”, tức nền tảng mẹ có thể mang các drone đánh chặn tiêu hao tốc độ cao trong khoang vũ khí hoặc dưới cánh.
Cách tiếp cận này không phải trường hợp riêng lẻ. Reuters từng đưa tin BAE Systems (Anh) đang phát triển một drone vũ trang dùng rocket dẫn đường để bắn hạ drone khác, nhằm tạo ra lựa chọn đánh chặn rẻ hơn so với các hệ thống phòng không truyền thống. Điều này cho thấy ngay cả các tập đoàn quốc phòng lớn cũng đang đi theo cùng một hướng. Họ nhận ra rằng không thể tiếp tục dùng mô hình phòng không đắt đỏ của thế kỉ trước để đối phó với làn sóng UAV giá rẻ hiện nay.
Tự động hơn, nhưng không thể thiếu người giám sát
CobraJet được quảng bá là máy bay tự động, nhưng điều đáng chú ý là SkyDefense vẫn nhấn mạnh vai trò của con người trong vòng ra quyết định. Hệ thống chỉ huy VRAM, được mô tả là nền tảng điều hành trên laptop, kết hợp phân tích dữ liệu bằng AI với giao diện kiểm soát để giữ người vận hành trong chuỗi quyết định.
Đây là điểm quan trọng, bởi đánh chặn drone không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Ở khu vực đông dân cư, gần sân bay hoặc quanh các công trình trọng yếu, việc sử dụng biện pháp đánh chặn động năng luôn đi kèm rủi ro như đạn lạc, mảnh vỡ rơi xuống đất, nhận diện nhầm mục tiêu hoặc làm gián đoạn thiết bị liên lạc. Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ Mỹ (GAO), từng cảnh báo rằng các hệ thống chống drone có thể gặp khó khi phát hiện những UAV nhỏ, bay nhanh và cơ động thất thường. Trong khi đó, biện pháp gây nhiễu có thể ảnh hưởng đến liên lạc hợp pháp, còn đánh chặn bằng vũ lực có nguy cơ gây thiệt hại dưới mặt đất.
Vì vậy, tham vọng lớn nhất của CobraJet không chỉ nằm ở tốc độ 350 mph hay khung in 3D, mà ở khả năng ghép vào một mạng phòng thủ nhiều lớp. Theo SkyDefense, CobraJet có thể triển khai từ xe tải, tàu hoặc máy bay khác, tích hợp cảm biến mặt đất, hệ thống chỉ huy C2 tầm xa và các lớp đánh chặn bổ sung như CUDA hoặc RAPTOR. Hãng cũng nói nền tảng này được thiết kế để hoạt động trong môi trường tác chiến điện tử, với điều hướng quang học SmartVision, công nghệ chống gây nhiễu và liên lạc vệ tinh qua Starlink/Starshield.
Dù vậy, vẫn cần giữ khoảng cách với những lời quảng bá. SkyDefense cho biết các thử nghiệm thực địa CobraJet và VRAM dự kiến diễn ra trong quý IV/2026, còn sản xuất bắt đầu trong quý I/2027. Điều đó có nghĩa CobraJet hiện là một lời giải đang được đưa tới giai đoạn kiểm chứng, chưa phải hệ thống đã được chứng minh rộng rãi trên chiến trường.
