Nỗ lực bảo vệ bản quyền của Việt Nam được truyền thông quốc tế ghi nhận

Bên cạnh các tổ chức bảo vệ bản quyền toàn cầu như Motion Picture Association (MPA) hay Alliance for Creativity and Entertainment (ACE), nhiều tờ báo quốc tế cũng đánh giá đây là một trong những chiến dịch thực thi bản quyền có ảnh hưởng lớn nhất những năm gần đây.

Dấu chấm hết cho HiAnime và sự phối hợp xuyên quốc gia

Ngày 2/7, ACE đăng tải thông báo chính thức trên nền tảng LinkedIn, xác nhận 7 cá nhân được cho là đứng sau hệ thống HiAnime đã bị bắt giữ và truy tố. ACE đánh giá rất cao sự phối hợp nghiệp vụ của Bộ Công an Việt Nam, đặc biệt là Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) và Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) trong suốt quá trình điều tra.

Theo tổ chức ACE, hoạt động triệt phá đường dây này có sự tham gia phối hợp chặt chẽ của Bộ An ninh nội địa Mỹ, Bộ Tư pháp Mỹ cùng nhiều cơ quan thực thi pháp luật khác. Tổ chức này khẳng định sẽ tiếp tục sát cánh, hỗ trợ cơ quan chức năng Việt Nam trong các chiến dịch đấu tranh chống vi phạm bản quyền thời gian tới.

Ngay sau thông báo của ACE, chuyên trang CBR đã đưa ra nhận định rằng việc nhóm điều hành bị sa lưới pháp luật đã chính thức khép lại kỷ nguyên của HiAnime, sau khi website này bất ngờ đóng cửa vào tháng 3 năm nay.

Trước đó, một bộ phận người dùng vẫn nuôi hy vọng nền tảng này có thể âm thầm hoạt động trở lại dưới một tên miền hoặc hình thức khác. Sự kiện pháp lí diễn ra vào đầu tháng 7 một lần nữa cho thấy quyết tâm truy quét tội phạm bản quyền đến cùng, đập tan mọi ảo tưởng về việc tái thiết lập các mạng lưới vi phạm sau khi bị đánh sập.

Từ FMovies đến hiệu ứng răn đe toàn cầu

Thành công của chuyên án HiAnime nối tiếp tiếng vang từ chiến dịch triệt phá mạng lưới FMovies diễn ra vào tháng 8/2024. Đây vốn được xem là hệ thống phát trực tuyến phim lậu lớn nhất thế giới, thu hút hơn 6,7 tỉ lượt truy cập trong khoảng thời gian từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2024. Khi đường dây này bị triệt phá dưới sự phối hợp của cơ quan chức năng phía Việt Nam và ACE, thông tin đã nhanh chóng phủ sóng trên hàng loạt tờ báo và chuyên trang công nghệ quốc tế.

Tờ The Guardian nhấn mạnh vai trò của lực lượng chức năng Việt Nam trong việc chấm dứt hoạt động của hệ thống này. TorrentFreak, trang tin được giới công nghệ theo dõi sát sao, nhận định việc đánh sập FMovies kéo theo hàng loạt website vệ tinh như AniWave, Bflixz, Movies7 hay MyFlixer biến mất gần như cùng lúc. Sự sụp đổ dây chuyền này tạo nên hiệu ứng domino mạnh mẽ trong thế giới phim lậu.

Khi toàn bộ các mạng lưới sừng sỏ sụp đổ, cộng đồng công nghệ quốc tế đặc biệt quan tâm. Trên các diễn đàn như Reddit, nhiều quản trị viên website và người dùng bày tỏ sự bất ngờ trước quy mô của chiến dịch. Việc lực lượng chức năng Việt Nam phối hợp quốc tế để xử lí tận gốc vấn đề là điều khiến giới chuyên môn đánh giá cao.

Chiến dịch đã tạo hiệu ứng răn đe rõ rệt. Nhiều website liên quan tự ngừng hoạt động hoặc đóng cửa hoàn toàn. Một số quản trị viên chuyển hướng sang những mô hình nhỏ hơn nhằm tránh bị phát hiện, trong khi các diễn đàn bắt đầu bàn luận về việc Việt Nam không còn là vùng an toàn cho các mạng lưới vi phạm bản quyền. Ở trong nước, các hoạt động xử lí website phim lậu, kho sách điện tử vi phạm bản quyền và các nền tảng chia sẻ nội dung trái phép cũng được triển khai liên tục và quyết liệt.

Thay đổi góc nhìn và thách thức phía trước

Thông điệp được phát đi rất rõ ràng: phát triển kinh tế số không thể tách rời việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Điều này đặc biệt quan trọng khi Việt Nam đang thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, trò chơi điện tử và nội dung số. Sự thay đổi này xuất phát từ ý thức của chính người dùng nội địa đang dần trưởng thành. Thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay sẵn sàng trả phí hằng tháng cho các nền tảng nghe nhạc trực tuyến, mua tài khoản xem phim bản quyền và ủng hộ các tác phẩm nghệ thuật chính thống.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng sau khi các mạng lưới lớn bị triệt phá, nhiều website mới vẫn có thể xuất hiện nếu việc thực thi pháp luật không được duy trì thường xuyên. Internet cho phép các website nhanh chóng đổi tên miền, chuyển máy chủ hoặc phân tán dữ liệu sang nhiều quốc gia khác nhau. Do vậy, không có chiến dịch nào có thể chấm dứt hoàn toàn nạn phim lậu hay sách lậu chỉ sau một vài vụ xử lí.

Dù vậy, điều mà cộng đồng quốc tế ghi nhận chính là sự thay đổi trong cách tiếp cận của Việt Nam. Trước đây, Việt Nam thường xuất hiện trong các báo cáo quốc tế với tư cách nơi phát sinh nhiều website vi phạm bản quyền, thì nay lại được nhắc đến như đối tác trực tiếp trong các chiến dịch thực thi quy mô toàn cầu.

Một môi trường tôn trọng bản quyền sẽ khuyến khích các tác giả, nhà xuất bản, nhà sản xuất phim và doanh nghiệp công nghệ mạnh dạn đầu tư vào những sản phẩm có giá trị. Nó tạo niềm tin cho các tập đoàn quốc tế khi đưa nội dung, dịch vụ và nền tảng số đến thị trường Việt Nam.

Để duy trì được thành quả lâu dài, Việt Nam cần liên tục cập nhật khung pháp lí nhằm bắt kịp với sự phát triển của công nghệ và các thuật toán tự động hóa. Khi Việt Nam vươn mình trở thành một quốc gia xuất khẩu phần mềm, nội dung giải trí và trò chơi điện tử ra toàn cầu, việc xây dựng uy tín về bảo vệ tài sản trí tuệ là điều kiện tiên quyết. Các động thái quyết liệt hiện nay chính là nền móng vững chắc để khẳng định Việt Nam là một điểm đến an toàn, minh bạch và đáng tin cậy trên bản đồ công nghệ số thế giới.

Bùi Tú