ASEAN tiến gần hơn tới thị trường điện xuyên biên giới

Dù chưa cho phép mua bán điện ngay lập tức, thỏa thuận mở đường cho các cuộc đàm phán về giá điện, hạ tầng truyền tải và cơ chế đầu tư, góp phần hiện thực hóa sáng kiến Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid) nhằm tăng cường kết nối năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh trong khu vực.

Indonesia và Singapore đặt nền móng cho thương mại điện xuyên biên giới

Quan hệ hợp tác năng lượng giữa Indonesia và Singapore vừa có bước tiến mới sau khi hai nước ký biên bản ghi nhớ (MoU) về phát triển xuất khẩu điện tái tạo, mở ra giai đoạn chuẩn bị cho hoạt động thương mại điện xuyên biên giới trong tương lai.

Thỏa thuận được ký trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Lãnh đạo Indonesia – Singapore diễn ra ngày 6/7, nơi hai bên công bố tổng cộng 26 thỏa thuận hợp tác chiến lược, bao gồm 18 văn kiện giữa chính phủ với chính phủ (G2G) và 8 thỏa thuận giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B). Các lĩnh vực hợp tác trải rộng từ năng lượng, thương mại, kinh tế số đến quốc phòng và hạ tầng.

Theo nội dung MoU, quỹ đầu tư quốc gia Indonesia Daya Anagata Nusantara (Danantara Indonesia) sẽ phối hợp với ba doanh nghiệp năng lượng của Singapore gồm Keppel Electric, Sembcorp Industries và Singapore Energy Interconnections (SEI) để chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật và thương mại cho dự án.

Tuy nhiên, thỏa thuận hiện chưa đồng nghĩa với việc Indonesia sẽ bắt đầu xuất khẩu điện sang Singapore.

Thay vào đó, MoU tạo ra khuôn khổ để các bên tiến hành đàm phán về hàng loạt nội dung quan trọng như cơ chế định giá điện, xây dựng hệ thống truyền tải xuyên biên giới, phương án đầu tư, quy định pháp lý cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật cần thiết trước khi hoạt động mua bán điện chính thức được triển khai.

Thủ tướng Singapore Lawrence Wong cho biết văn kiện này sẽ giúp thúc đẩy quá trình phối hợp kỹ thuật và các cuộc thương lượng thương mại, tạo nền tảng cho việc hình thành thị trường điện xuyên biên giới trong tương lai.

Theo ông, dự án không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình xây dựng Lưới điện ASEAN, góp phần tăng cường kết nối hạ tầng năng lượng, mở rộng sử dụng điện sạch và củng cố an ninh năng lượng dài hạn cho toàn khu vực Đông Nam Á.

Lưới điện ASEAN hướng tới thị trường năng lượng chung của khu vực

Thỏa thuận mới là một bước tiến trong sáng kiến Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid - APG), được các nước ASEAN khởi động từ năm 1997 với mục tiêu kết nối hệ thống điện quốc gia và tạo điều kiện cho hoạt động mua bán điện xuyên biên giới.

Sau gần ba thập kỷ, một số đường dây kết nối song phương giữa các quốc gia Đông Nam Á đã đi vào hoạt động, chủ yếu tại khu vực lục địa như giữa Thái Lan, Lào, Malaysia và Campuchia. Tuy nhiên, việc hình thành thị trường điện khu vực với quy mô lớn, đặc biệt đối với điện tái tạo, vẫn đang trong giai đoạn đầu.

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu của dự án Indonesia – Singapore sẽ tập trung phát triển các trung tâm năng lượng tái tạo tại ba đảo Batam, Bintan và Karimun (BBK), trước khi truyền tải điện sang Singapore thông qua hệ thống đường dây xuyên biên giới.

Tổng giám đốc Danantara Indonesia, ông Rosan Roeslani, cho biết dự án hướng tới xây dựng tổng công suất điện tái tạo khoảng 3,4 GW theo nhiều giai đoạn. Trong giai đoạn đầu, công suất dự kiến đạt từ 600 MW đến 1,2 GW, đồng thời triển khai hệ thống truyền tải phục vụ xuất khẩu điện.

Về phía Indonesia, Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Bahlil Lahadalia nhấn mạnh hoạt động mua bán điện thương mại vẫn chưa thể bắt đầu ngay do hai bên còn phải tiếp tục thương lượng về giá điện cũng như các điều khoản thương mại liên quan.

Theo ông, các cuộc đàm phán sẽ hướng tới bảo đảm lợi ích kinh tế hài hòa cho cả Indonesia và Singapore trước khi dự án bước sang giai đoạn triển khai thực tế.

Việc thúc đẩy thương mại điện xuyên biên giới được đánh giá là giải pháp quan trọng giúp ASEAN tận dụng tốt hơn nguồn năng lượng tái tạo phân bố không đồng đều trong khu vực. Những quốc gia có tiềm năng lớn về điện mặt trời, điện gió hay thủy điện có thể xuất khẩu lượng điện dư thừa sang các nước có nhu cầu cao nhưng hạn chế về tài nguyên, qua đó góp phần giảm phát thải carbon và nâng cao khả năng bảo đảm an ninh năng lượng.

Trong lúc nhu cầu điện tại Đông Nam Á tiếp tục tăng nhanh cùng quá trình số hóa và chuyển đổi xanh, việc từng bước hiện thực hóa Lưới điện ASEAN không chỉ tạo ra một thị trường năng lượng liên kết chặt chẽ hơn mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào hạ tầng truyền tải, năng lượng tái tạo và các công nghệ lưu trữ điện trong toàn khu vực. Nếu các cuộc đàm phán giữa Indonesia và Singapore đạt kết quả tích cực, dự án có thể trở thành hình mẫu cho các sáng kiến kết nối điện xuyên biên giới khác của ASEAN trong những năm tới.

Bùi Tú