Trung Quốc ra mắt dải phân cách thông minh, tự mở thêm làn đường khi ùn tắc

Thay vì cảnh sát phải di chuyển dải phân cách bằng tay như trước, dải phân cách thông minh có thể tự dịch chuyển để mở thêm làn rẽ trái vào giờ cao điểm, giúp tăng khoảng 30% năng lực thông hành. Đây được xem là một ví dụ điển hình về việc AI và robot đang từng bước tham gia quản lí giao thông đô thị.

Dải phân cách thông minh tự di chuyển để mở thêm làn xe giờ cao điểm

Điểm giao giữa đường Trì Nam và đường Liên Hoa, thuộc Khu công nghệ cao Trịnh Châu, từ lâu là một trong những "điểm nóng" về ùn tắc giao thông. Xung quanh khu vực này tập trung nhiều khu dân cư lớn nên vào mỗi buổi sáng và chiều, lượng phương tiện rẽ trái vào đường Liên Hoa tăng đột biến theo kiểu "dòng xe thủy triều", tức chỉ đông theo một hướng trong từng khung giờ nhất định.

Trong khi đó, cách tổ chức giao thông truyền thống với một làn rẽ trái và hai làn rẽ phải cố định không còn phù hợp. Khi lưu lượng xe thay đổi theo từng thời điểm, việc duy trì số làn không đổi khiến dòng xe rẽ trái thường xuyên ùn ứ kéo dài, còn các làn khác lại chưa được khai thác hết công suất.

Để giải quyết bài toán này, Đội Cảnh sát giao thông số 11 Trịnh Châu phối hợp với đơn vị công nghệ giao thông đã triển khai dải phân cách thông minh hay còn gọi là hệ thống robot "hàng rào thủy triều" thông minh.

Thay vì những dải phân cách cố định, hệ thống sử dụng nhiều robot hàng rào có khả năng tự di chuyển theo lệnh điều khiển. Vào giờ thấp điểm, các robot đứng nguyên vị trí, duy trì cấu hình giao thông với một làn rẽ trái và hai làn rẽ phải như thông thường.

Đến giờ cao điểm, các robot đồng loạt dịch chuyển sang vị trí mới chỉ trong thời gian ngắn, tạo thêm một làn rẽ trái tạm thời. Khi đó, nút giao được tổ chức thành hai làn rẽ trái và hai làn rẽ phải, đáp ứng đồng thời nhu cầu lưu thông theo cả hai hướng.

Điểm đáng chú ý là toàn bộ quá trình diễn ra tự động, không cần đóng đường hay dừng dòng xe để điều chỉnh dải phân cách như trước đây. Theo lực lượng quản lí giao thông địa phương, sau thời gian vận hành thử nghiệm, hiệu quả lưu thông tại nút giao đã tăng khoảng 30%, trong khi tình trạng ùn tắc vào giờ cao điểm được cải thiện rõ rệt.

Từ "giao thông tĩnh" sang giao thông thông minh nhờ AI và robot

Không chỉ giúp tăng năng lực thông hành, dải phân cách thông minh còn thay đổi cách tổ chức giao thông truyền thống. Trước đây, mỗi khi cần thay đổi số làn xe theo từng khung giờ, cảnh sát giao thông phải trực tiếp di chuyển các dải phân cách hoặc khối bê tông ngăn làn. Công việc này vừa tốn nhiều nhân lực, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi thực hiện giữa dòng xe đang lưu thông.

Với hệ thống mới, toàn bộ quá trình được tự động hóa. Robot thực hiện việc dịch chuyển chính xác theo kịch bản đã được thiết lập, giúp giảm đáng kể nhu cầu bố trí lực lượng điều tiết tại hiện trường. Đây cũng là xu hướng "lấy công nghệ thay thế sức người" mà nhiều thành phố thông minh đang theo đuổi.

Về bản chất, robot hàng rào chỉ là phần "nhìn thấy được" của cả hệ thống giao thông thông minh. Để hoạt động hiệu quả, hệ thống cần kết hợp với camera giám sát, cảm biến lưu lượng xe, dữ liệu thời gian thực và các thuật toán phân tích nhằm xác định thời điểm thích hợp để thay đổi cấu trúc làn đường.

Trong tương lai, khi được tích hợp với AI, các hệ thống như vậy có thể không còn vận hành theo lịch cố định mà tự động phân tích lưu lượng xe theo từng phút. Nếu phát hiện một hướng bắt đầu xuất hiện ùn tắc, AI có thể tính toán phương án điều chỉnh tối ưu rồi điều khiển robot thay đổi vị trí dải phân cách ngay lập tức. Ngược lại, khi mật độ giao thông giảm, hệ thống sẽ tự đưa các hàng rào trở về trạng thái ban đầu, giúp sử dụng hiệu quả từng mét vuông mặt đường.

Giới chuyên gia cho rằng những giải pháp như robot hàng rào thủy triều có chi phí thấp hơn nhiều so với việc mở rộng đường hoặc xây thêm cầu vượt, nhưng vẫn có thể cải thiện đáng kể hiệu quả khai thác hạ tầng hiện hữu.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu vận hành, chính quyền Trịnh Châu cũng khuyến cáo người dân cần chú ý quan sát biển báo, vạch kẻ đường và vị trí của các hàng rào di động khi đi qua nút giao. Do cấu trúc làn xe có thể thay đổi giữa giờ cao điểm và giờ thấp điểm, người điều khiển phương tiện cần giảm tốc độ, đi đúng làn, không đè vạch hoặc chuyển làn đột ngột để tránh va chạm.

Việc đưa robot hàng rào vào quản lí giao thông cho thấy AI và robot không chỉ hiện diện trong nhà máy hay các trung tâm dữ liệu mà đang từng bước tham gia giải quyết những vấn đề rất thực tế của đô thị. Nếu được triển khai rộng rãi và kết nối với các nền tảng giao thông thông minh, những "robot điều tiết làn đường" có thể trở thành một phần quen thuộc trong hạ tầng giao thông của các thành phố tương lai.

Bùi Tú