Xanh hóa thủy sản, đưa Cà Mau bứt phá phát triển bền vững bằng KHCN

Sản xuất thủy sản tăng trưởng nhờ chuyển đổi mô hình xanh

Là địa phương có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước, Cà Mau tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm sản xuất tôm khi duy trì tăng trưởng tích cực trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động. Sáu tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng thủy sản toàn tỉnh đạt khoảng 609.400 tấn, tăng 6,1% so cùng kỳ; riêng sản lượng tôm đạt 278.185 tấn, tăng 12,9%, cho thấy hiệu quả rõ nét từ quá trình tái cơ cấu ngành theo hướng xanh và bền vững.

Hiện toàn tỉnh có hơn 424.000 ha nuôi trồng thủy sản, trong đó gần 385.000 ha là các mô hình quảng canh cải tiến như tôm - rừng, tôm - lúa, tôm - cua - cá. Những mô hình này tận dụng hệ sinh thái tự nhiên, giảm sử dụng thức ăn công nghiệp và hóa chất, qua đó vừa tiết kiệm chi phí, vừa tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính.

Điểm nổi bật trong 6 tháng đầu năm là Cà Mau tiếp tục mở rộng nhiều mô hình nuôi ứng dụng KHCN như nuôi tôm siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước (RAS-IMTA), nuôi tôm công nghệ cao, đồng thời triển khai kế hoạch phát triển 100.000 ha tôm quảng canh cải tiến theo hướng nâng cao năng suất và giảm phát thải. Song song đó là việc tăng cường quản lý dịch bệnh, hướng dẫn lịch thời vụ, phát triển vùng nguyên liệu gắn với truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Những kết quả này cho thấy tư duy phát triển của Cà Mau không còn chỉ hướng đến tăng sản lượng mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

KHCN tạo nền tảng cho ngành thủy sản phát triển bền vững

Không chỉ đổi mới phương thức nuôi, Cà Mau còn xác định KHCN là động lực của quá trình xanh hóa ngành thủy sản. Sáu tháng đầu năm, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, ứng dụng các nền tảng số trong quản lý sản xuất, đồng thời phát triển nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải và đổi mới sáng tạo.

Trong khai thác thủy sản, hệ thống giám sát hành trình VMS được duy trì 100% đối với tàu cá thuộc diện quản lý; hệ thống nhật ký khai thác điện tử (E -Logbook và truy xuất nguồn gốc điện tử (E-CDT) tiếp tục được triển khai đồng bộ. Đây là giải pháp quan trọng giúp kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đáp ứng các quy định chống khai thác IUU của thị trường quốc tế và nâng cao uy tín thủy sản Cà Mau.

Cùng với đó, ngành nông nghiệp tăng cường giám sát chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm tra dư lượng hóa chất trong thủy sản nuôi, hoàn thiện các tiêu chuẩn phục vụ xuất khẩu. Các hoạt động khuyến nông cũng tập trung chuyển giao kỹ thuật nuôi sinh thái, nuôi tôm dưới tán rừng, mô hình tôm - sò huyết và các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí sản xuất.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN & MT) tỉnh Cà Mau, những biến động về giá nhiên liệu thời gian qua càng cho thấy ngành thủy sản cần giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch. Đây cũng là cơ hội để thúc đẩy các mô hình sản xuất sinh thái, ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, tăng cường liên kết chuỗi và phát triển kinh tế tuần hoàn trong toàn ngành.

Xanh hóa mở đường nâng cao giá trị thủy sản Cà Mau

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành thủy sản Cà Mau vẫn đối mặt với nhiều sức ép từ giá nhiên liệu, chi phí vật tư đầu vào và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Giá dầu tăng đã khiến nhiều tàu cá giảm chuyến biển hoặc tạm ngưng hoạt động, trong khi chi phí nuôi tôm thâm canh cũng tăng đáng kể.

Tuy nhiên, chính những khó khăn này lại thúc đẩy quá trình tái cơ cấu diễn ra nhanh hơn. Tỉnh định hướng giảm dần các nghề khai thác tiêu hao nhiều nhiên liệu, phát triển nuôi biển, mở rộng các mô hình tôm - rừng, lúa - tôm và nuôi sinh thái, đồng thời tăng cường ứng dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, năng lượng tái tạo và công nghệ hiện đại trong sản xuất.

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở NN & MT tỉnh Cà Mau cho rằng: “Phát triển thủy sản xanh không còn là giải pháp trước mắt mà đã trở thành chiến lược lâu dài. Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành thủy sản phải dựa trên ba trụ cột là KHCN, liên kết chuỗi giá trị và sản xuất thân thiện môi trường. Khi giảm được chi phí, giảm phát thải nhưng vẫn nâng cao chất lượng sản phẩm, thủy sản Cà Mau sẽ đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế và gia tăng giá trị xuất khẩu”.

Thực tế sáu tháng đầu năm cho thấy hướng đi này đang phát huy hiệu quả. Tăng trưởng sản lượng, mở rộng các mô hình nuôi sinh thái, đẩy mạnh chuyển đổi số, kiểm soát tốt truy xuất nguồn gốc và chống khai thác IUU đã tạo nền tảng để Cà Mau từng bước xây dựng ngành thủy sản hiện đại. Từ "vựa tôm" lớn nhất cả nước, Cà Mau đang chuyển mình trở thành địa phương tiên phong về phát triển thủy sản xanh, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu. Đây sẽ là lợi thế quan trọng giúp tỉnh giữ vững vị trí dẫn đầu ngành tôm Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Văn Kim Khanh