Sắp xếp lại công tác quản lý chất lượng dịch vụ viễn thông

Nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, đồng thời tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho các doanh nghiệp cung cấp hạ tầng, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa chính thức công bố lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức, chuyên gia và toàn thể nhân dân đối với hồ sơ dự thảo văn bản quy phạm pháp luật quan trọng. Trong đó, tâm điểm chú ý là định hướng toàn diện về công tác quản lý chất lượng dịch vụ viễn thông nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thực tiễn của công nghệ số hiện đại hôm nay.

Theo thông tin công bố chính thức trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ KH&CN, thời gian tiếp nhận các ý kiến đóng góp diễn ra từ ngày 04/07/2026 đến hết ngày 25/07/2026.

Yêu cầu cấp bách từ thực tiễn quản lý chất lượng dịch vụ viễn thông

Sự phát triển vũ bão của các công nghệ viễn thông tiên tiến, đặc biệt là sự phủ sóng rộng rãi của mạng di động thế hệ mới 5G, sự bùng nổ của điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và hệ sinh thái vạn vật kết nối Internet (IoT), đã làm thay đổi hoàn toàn thói quen tiêu dùng của người dân cũng như phương thức vận hành của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu như trong giai đoạn trước đây, các tiêu chí đánh giá chủ yếu tập trung vào độ phủ sóng thoại cơ bản và lưu lượng truyền dẫn thông thường, thì nay, các yêu cầu kỹ thuật đã trở nên khắt khe hơn rất nhiều. Người sử dụng đòi hỏi tốc độ băng rộng cực cao, độ trễ mạng gần như bằng không, sự ổn định liên tục trong các giao dịch trực tuyến và mức độ an toàn bảo mật thông tin tuyệt đối.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, hệ thống các quy định pháp lý hiện hành đã bắt đầu bộc lộ những khoảng trống, không còn theo kịp sự thay đổi chóng mặt của thị trường công nghệ hiện đại. Trong Báo cáo tổng kết thi hành pháp luật được cơ quan soạn thảo công bố, nhiều điểm nghẽn đã được nhận diện rõ ràng. Tình trạng chất lượng đường truyền không đồng đều giữa các khu vực đô thị và vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa vẫn còn tiếp diễn. Cơ chế phản hồi, khiếu nại của khách hàng đôi lúc còn chậm trễ và thiếu các công cụ đo kiểm tự động theo thời gian thực. Vì vậy, việc thiết lập một hành lang pháp lý chuẩn mực, rõ ràng và hiện đại là nhiệm vụ không thể trì hoãn đối với cơ quan quản lý nhà nước.

Những nhóm nội dung chủ đạo được lấy ý kiến trong dự thảo:

- Cập nhật và bổ sung các chỉ tiêu kỹ thuật số phù hợp với xu hướng hội tụ công nghệ 5G và băng rộng cáp quang thế hệ mới.

- Đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ cho các doanh nghiệp viễn thông thiết lập và không thiết lập mạng.

- Tăng cường trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ bồi hoàn cước phí của nhà mạng khi không đảm bảo các cam kết chất lượng đối với khách hàng.

Định hướng chuẩn hóa và tác động đối với thị trường

Xét về mặt nội dung chuyên môn, dự thảo Thông tư đưa ra hệ thống các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia vô cùng chặt chẽ đối với từng loại hình dịch vụ cụ thể, từ dịch vụ truy nhập internet mặt đất, dịch vụ di động công cộng cho tới các dịch vụ giá trị gia tăng trên nền tảng viễn thông. Các chỉ số định lượng như tỷ lệ rớt cuộc gọi, tốc độ tải xuống thực tế so với cam kết tối thiểu trong hợp đồng, hay thời gian tối đa để khắc phục sự cố đường truyền khi xảy ra thiên tai đều được quy định minh bạch thành các tiêu chuẩn pháp lý bắt buộc tuân thủ.

Đồng thời, bản đánh giá thủ tục hành chính đi kèm cũng đề xuất việc cắt giảm các bước kiểm tra trùng lặp, chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức hậu kiểm sang giám sát trực tuyến thông qua hệ thống đo kiểm kỹ thuật tập trung do các cơ quan chuyên trách vận hành. Điều này vừa giúp cơ quan nhà nước nắm bắt kịp thời diễn biến chất lượng mạng trên phạm vi toàn quốc, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp viễn thông chủ động đầu tư, nâng cấp công nghệ mà không bị vướng mắc bởi các loại giấy phép con rườm rà.

Nhiều chuyên gia đến từ các hội nghề nghiệp và viện nghiên cứu công nghệ đã bày tỏ sự đồng tình cao với hướng tiếp cận mới này. Theo họ, việc ràng buộc trách nhiệm bồi thường tài chính trực tiếp cho người tiêu dùng khi dịch vụ bị gián đoạn hoặc không đạt chuẩn cam kết sẽ là động lực mạnh mẽ buộc các tập đoàn viễn thông phải nâng cao tinh thần trách nhiệm. Thị trường từ đó sẽ loại bỏ dần các hình thức cạnh tranh không lành mạnh bằng cách hạ giá cước nhưng đánh đổi bằng chất lượng kết nối kém.

Nhìn chung, giai đoạn lấy ý kiến góp ý chuẩn bị khép lại vào cuối tháng 07/2026 đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của toàn ngành. Sự đóng góp tích cực của các bên liên quan sẽ là tiền đề vững chắc để Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện văn bản, đưa những chủ trương chính sách đi vào cuộc sống một cách hiệu quả và thiết thực nhất.

Nam Phong