Thẻ vé xe buýt điện tử ở Hà Nội: Tiện lợi dù còn vài bất cập

Từ ngày 1.7.2026, TP.Hà Nội chính thức áp dụng chính sách miễn phí vé xe buýt cho toàn bộ hành khách di chuyển trong phạm vi Vành đai 1. Đồng thời, thành phố cũng triển khai hệ thống thẻ vé điện tử thông qua ứng dụng "Thẻ vé giao thông Hà Nội", từng bước thay thế vé giấy truyền thống nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Sau hơn một tuần thí điểm, cơ chế vận hành mới này đã nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận. Bên cạnh những tiện ích rõ rệt về tính minh bạch, công bằng, hệ thống mới cũng bộc lộ một số bất cập kỹ thuật khiến người dân lúng túng trong những ngày đầu tiếp cận. Phóng viên Một Thế Giới đã có ghi nhận thực tế tại hiện trường.

Người Hà Nội hào hứng chuyển đổi

Theo ghi nhận của phóng viên tại Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông TP.Hà Nội (số 1 phố Kim Mã), trong những ngày đầu tháng 7, lượng người dân đến đổi thẻ và nhờ hướng dẫn tích hợp ứng dụng tăng đột biến.

Để sử dụng hệ thống mới, hành khách có hai lựa chọn: Với những người trẻ thành thạo công nghệ, việc mua và quét vé được thực hiện hoàn toàn trên ứng dụng "Thẻ vé giao thông Hà Nội" (liên kết với ví điện tử hoặc tài khoản ngân hàng). Đối với nhóm hành khách yếu thế hơn như người cao tuổi, Trung tâm đã bố trí nhiều bàn hướng dẫn trực tiếp để hỗ trợ chụp ảnh căn cước công dân, nhập dữ liệu và cấp đổi sang loại thẻ vật lý gắn chip.

Một trong những ưu điểm rõ rệt nhất của thẻ vé điện tử là sự tiện lợi và nhanh chóng khi mua vé. Hành khách chỉ mất vài giây quét mã QR là có thể thanh toán do hệ thống trừ vào số tiền đã nạp trong ứng dụng.

Quan trọng hơn, thẻ vé điện tử đổi hình thức từ tính tiền cả chặng khi mua vé lượt sang tính tiền theo quãng đường di chuyển trên lộ trình. Sau khi quét mã lúc lên xe, hệ thống sẽ trừ trước số tiền tương ứng lộ trình. Khi xuống xe, hành khách cần quét mã lần nữa ở vị trí cửa xuống. Hệ thống sẽ tính tiền dựa trên quãng đường đã đi, sau đó hoàn lại tiền thừa cho hành khách.

Trước kia, hành khách mua vé lượt hết một số tiền, nếu xuống giữa chặng sẽ coi như sử dụng hết số tiền đó. Ngày nay, hành khách xuống giữa chừng sẽ được tính tiền tùy theo quãng đường di chuyển.

Độ chính xác của cách tính tiền này lên tới từng VND, được hành khách đánh giá là rất có lợi cho người thường mua vé lượt và di chuyển quãng ngắn, đặc biệt là trong nội đô.

Cơ chế "trừ trước, hoàn tiền sau" này cũng tương thích trực tiếp với chương trình ưu đãi miễn phí vé xe buýt trong vành đai 1 của TP. Hà Nội. Khi lên các tuyến xe buýt trong vành đai, hệ thống sẽ ghi nhận và không trừ tiền của hành khách.

Theo anh Trung, nhân viên xe buýt Vinbus, nếu hành khách di chuyển từ ngoại thành vào vành đai 1, hệ thống sẽ tự động không tính tiền quãng đường bên trong vành đai.

Hành khách quen dần với việc không cầm vé xe buýt vật lí

Việc hành khách tự quét mã QR giúp giảm tải đáng kể khối lượng công việc của nhân viên xe buýt như thu tiền và soát vé.

Tuy nhiên một số nhân viên xe chia sẻ rằng, nhiều hành khách vẫn quen mua vé rồi xuống ngay khi tới nơi cần đến, nên quên mất việc quét mã QR tại đầu đọc ở của xuống. Trong trường hợp không quét mã, ứng dụng sẽ trừ tiền cả lộ trình thay vì hoàn lại tiền thừa.

Nhân viên xe buýt trong những ngày đầu thường xuyên phải giúp đỡ, nhắc nhở hành khách về vấn đề quét mã. Đầu đọc ở cửa xuống tuy ở vị trí thuận tiện để quét kể cả khi xe di chuyển, nhưng được đánh giá là khó quan sát, nhất là vào lúc cao điểm. Một số hành khách cho biết, có thể gắn biển thêm chỉ dẫn ở vị trí đầu đọc để thuận tiện quan sát và thao tác trên ứng dụng hơn.

Nhân viên lẫn hành khách nhìn chung đều ghi nhận những lúng túng chỉ là do chưa quen ứng dụng. Bà Lan (Bà Triệu, Hà Nội) cho biết: "Ban đầu, đúng là có một số khó khăn khi chuyển đổi từ thẻ vật lý sang ứng dụng điện thoại, nhất là với người cao tuổi. Tuy nhiên, sau vài lần sử dụng tôi cũng đã quen".

Một số hành khách cao tuổi vẫn ưa chuộng thẻ đi xe buýt miễn phí kiểu cũ, do lo ngại bị mất căn cước công dân, không có hoặc không thạo sử dụng điện thoại thông minh.

Ông Trần Văn Phát (Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ: "Đúng là dùng thẻ cũ quen hơn, nhưng sau này căn cước công dân sẽ được dùng cho mọi dịch vụ, nên rồi tôi cũng phải thay đổi thôi".

Vẫn còn vài bất cập

Mặc dù máy quét được thiết kế với giao diện trực quan, thẩm mỹ, tuy nhiên nhiều trường hợp phóng viên ghi nhận máy gặp trục trặc, cản trở việc mua vé bằng ứng dụng. Trong trường hợp này, nhân viên xe buýt phải quay trở lại soát vé kiểu cũ.

Việc thao tác tại máy quét khi lưu lượng người lên xuống xe nhiều cũng là một vấn đề được nhiều người quan tâm, đặc biệt vào lúc cao điểm. Bạn Duy Anh (Hà Nội) chia sẻ bản thân thấy việc quét mã giúp thanh toán nhanh, nhưng lúc đông người lại thành bất tiện.

"Lúc người lên xe hàng loạt, khó để bảo người đứng sau đợi để mình mở máy ra quét được. Lúc lên hết xe rồi, người đứng chật xe thì lại rất khó để đi ra chỗ máy quét ở cửa ra vào".

Chính sách miễn phí vé xe buýt trong phạm vi Vành đai 1 sẽ được triển khai đến hết ngày 30/6/2027. Trung tâm, Quản lý và Điều hành giao thông TP. Hà Nội cũng cho biết sẽ bổ sung thẻ vật lý gắn chip nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, đặc biệt đối với nhóm hành khách là người cao tuổi và những người gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ số.

Hướng dẫn sử dụng thẻ vé điện tử khi lên xuống xe buýt từ 1/7 để tránh mất tiền oan

Minh Trí