Điều gì giúp Metro số 2 TP.HCM tăng tốc sau nhiều năm?
Metro số 2 TP.HCM tăng tốc nhờ cơ chế đặc thù, chủ động nguồn vốn và hoàn tất mặt bằng. Dự án kỳ vọng hoàn thành trước năm 2030, tạo cú hích cho giao thông đô thị.
Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) từng được xem là một trong những dự án hạ tầng gặp nhiều khó khăn nhất của TP.HCM khi liên tục đối mặt với vướng mắc về vốn, thủ tục và giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, sau nhiều năm chậm tiến độ, dự án đang cho thấy những tín hiệu tăng tốc rõ rệt. Điều gì đang tạo nên sự chuyển mình này, và liệu Metro số 2 có thể về đích trước năm 2030 như kỳ vọng?
Cơ chế đặc thù - “chìa khóa” tháo điểm nghẽn
Thông tin tại buổi họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 9/7, ông Vũ Văn Vịnh, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 thuộc Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), cho biết Metro số 2 là một trong những dự án đầu tiên được áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù theo nghị quyết của Quốc hội dành cho phát triển đường sắt đô thị.
Theo ông Vịnh, cơ chế mới không chỉ giúp rút ngắn thủ tục đầu tư mà còn tạo sự chủ động lớn hơn cho thành phố trong quá trình triển khai. “Đây là nền tảng quan trọng để tháo gỡ các vướng mắc kéo dài nhiều năm, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện các gói thầu trọng điểm”, ông Vịnh nhấn mạnh.
Việc áp dụng cơ chế đặc thù được xem là bước ngoặt bởi trước đây, các dự án metro thường mất rất nhiều thời gian cho khâu điều chỉnh chủ trương đầu tư, đàm phán vốn vay và phê duyệt kỹ thuật. Khi các thủ tục được tinh gọn, tốc độ triển khai dự án có cơ hội cải thiện đáng kể.
Một thay đổi quan trọng khác của Metro số 2 là việc TP.HCM quyết định chủ động sử dụng ngân sách thành phố thay cho vốn ODA.
Trong nhiều năm, nguồn vốn vay nước ngoài từng là “nút thắt” khiến dự án phải liên tục điều chỉnh tiến độ. Theo MAUR, việc chuyển sang sử dụng ngân sách giúp thành phố linh hoạt hơn trong điều hành, không còn phụ thuộc vào quy trình điều chỉnh hiệp định vay hoặc các điều kiện của nhà tài trợ quốc tế.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án hạ tầng tại TP.HCM chậm tiến độ là giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, với Metro số 2, khâu này đã cơ bản hoàn tất.
Ông Vũ Văn Vịnh cho biết dự án đi qua 14 phường và công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư đã hoàn thành từ năm 2024. Các hạng mục di dời hạ tầng kỹ thuật như điện, nước, cây xanh và hệ thống chiếu sáng cũng đã được xử lý từ cuối năm 2019.
Điều này đồng nghĩa với việc nhà thầu có thể tiếp cận mặt bằng sạch để thi công liên tục, hạn chế nguy cơ gián đoạn do vướng giải tỏa - yếu tố từng khiến nhiều công trình giao thông lớn bị đội vốn và kéo dài thời gian thực hiện.
Metro số 2 có thể về đích trước năm 2030?
Sau khi dự án được điều chỉnh và phê duyệt vào cuối năm 2025, MAUR đã nhanh chóng ký hợp đồng với liên danh tổng thầu gồm Tập đoàn THACO và Công ty Xây dựng Đường sắt Trung Quốc.
Ngay sau đó, các đơn vị triển khai khảo sát địa chất, khảo sát xây dựng và hoàn tất thiết kế chi tiết cho hai nhà ga đầu tiên là ga Thị Nghè và ga Hòa Hưng. Theo kế hoạch, các máy khoan hầm TBM sẽ bắt đầu thi công vào khoảng tháng 8/2026 - cột mốc được xem là rất quan trọng đối với toàn dự án.
Không khí thi công trên công trường hiện đã sôi động hơn đáng kể so với những năm trước. Các hạng mục chuẩn bị cho giai đoạn đào hầm đang được triển khai đồng loạt nhằm bảo đảm tiến độ chung của toàn tuyến.
Dù vẫn còn nhiều thách thức về kỹ thuật và tổ chức thi công, giới chuyên gia đánh giá Metro số 2 đang sở hữu những điều kiện thuận lợi hơn nhiều so với giai đoạn trước.
Ông Vũ Văn Vịnh khẳng định Ban Quản lý sẽ tiếp tục đẩy nhanh thi công các nhà ga còn lại, bảo đảm tính đồng bộ giữa các hạng mục để đưa dự án về đích theo kế hoạch vào năm 2030.
Metro số 2 không chỉ là một tuyến đường sắt đô thị nối Bến Thành với Tham Lương. Dự án còn được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, giảm áp lực ùn tắc trên các trục đường huyết mạch và tạo tiền đề cho mạng lưới metro tương lai của TP.HCM.
Sau nhiều năm chậm tiến độ, câu hỏi “Điều gì giúp Metro số 2 TP.HCM tăng tốc?” dường như đã có câu trả lời rõ ràng hơn: một cơ chế mới, một cách làm mới và quyết tâm lớn hơn của thành phố trong việc hiện thực hóa giấc mơ đường sắt đô thị.
