Vì sao Apple muốn mua chip nhớ Trung Quốc dù biết khó sử dụng?

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định mục tiêu thực sự của "Táo khuyết" không nằm ở việc thay thế Samsung hay SK Hynix, mà là tạo thêm đòn bẩy trong cuộc đàm phán với các nhà cung cấp Hàn Quốc giữa lúc giá chip nhớ tăng mạnh vì cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI).

AI khiến Apple phụ thuộc hơn bao giờ hết vào chip nhớ Hàn Quốc

Apple đang phải đối mặt với một nghịch lí. Công ty muốn giảm chi phí linh kiện, nhưng lại ngày càng phụ thuộc vào loại chip nhớ mà chỉ vài doanh nghiệp trên thế giới có thể sản xuất với quy mô lớn.

Tháng trước, Apple tăng giá MacBook và iPad thêm tới 20%, đồng thời cho biết nguyên nhân đến từ mức giá chip nhớ DRAM tăng lên mức "không bền vững". Thông tin này ngay lập tức khiến giá trị vốn hóa của hãng bốc hơi khoảng 263 tỉ USD chỉ trong một phiên giao dịch, cho thấy nhà đầu tư đặc biệt lo ngại về chi phí sản xuất ngày càng leo thang.

Theo ông Kim Yang-paeng, nhà nghiên cứu bán dẫn tại Viện Kinh tế Công nghiệp và Thương mại Hàn Quốc (KIET), Apple thực tế không hẳn muốn mua chip nhớ của ChangXin Memory Technologies (CXMT). Điều hãng cần là chứng minh với thị trường rằng họ đã cố gắng tìm kiếm nguồn cung thay thế nhưng không có nhiều lựa chọn khả thi.

"Có thể Apple muốn cho người tiêu dùng thấy rằng họ đã chấp nhận cả rủi ro chính trị để tìm nguồn chip nhớ mới, nhưng cuối cùng vẫn không tìm được sản phẩm đáp ứng yêu cầu", ông Kim nhận định.

Sức ép chi phí đối với Apple xuất phát từ chính cuộc cách mạng AI. Trước đây, Apple có thể duy trì dung lượng RAM cơ bản ở mức thấp, còn những khách hàng muốn nâng cấp sẽ phải trả thêm khoản phí rất cao. Đây là một trong những nguồn lợi nhuận hấp dẫn của hãng trong nhiều năm.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của Apple Intelligence đã thay đổi hoàn toàn chiến lược đó. Các mô hình AI hoạt động trực tiếp trên thiết bị cần dung lượng bộ nhớ lớn để lưu trữ tham số thay vì liên tục truy xuất từ bộ nhớ lưu trữ vốn chậm hơn nhiều. Vì vậy, Apple buộc phải nâng dung lượng RAM tiêu chuẩn trên hầu hết sản phẩm.

Cuối năm 2024, MacBook Air được nâng RAM mặc định từ 8 GB lên 16 GB nhưng vẫn giữ nguyên giá bán 999 USD. Đây là lần đầu tiên Apple tăng gấp đôi bộ nhớ cơ bản trên một dòng Mac mà không tăng giá.

Việc nâng cấu hình trên hàng loạt sản phẩm khiến lượng DRAM Apple tiêu thụ cho mỗi thiết bị tăng mạnh so với vài năm trước, đúng vào thời điểm thị trường rơi vào tình trạng thiếu nguồn cung.

Theo UBS, giá DRAM theo hợp đồng trong đầu năm 2026 đã tăng khoảng 95% chỉ sau một quý và tình trạng khan hiếm có thể kéo dài đến ít nhất cuối năm 2027.

Trong khi đó, phần lớn nguồn cung DRAM cao cấp trên thế giới hiện nằm trong tay ba doanh nghiệp: Samsung Electronics, SK Hynix và Micron. Hai trong số đó là các công ty Hàn Quốc. Điều đó khiến Apple gần như không có nhiều lựa chọn thay thế.

CXMT chưa đủ sức thay thế, nhưng vẫn là "lá bài" của Apple

Theo Financial Times, Apple đã bắt đầu thử nghiệm chip DRAM của ChangXin Memory Technologies cho các thiết bị bán tại Trung Quốc. Trước đó, Bloomberg cũng tiết lộ CEO Tim Cook trực tiếp làm việc với chính quyền Mỹ nhằm xin phép triển khai kế hoạch này.

Tuy nhiên, khả năng Apple thực sự sử dụng rộng rãi chip nhớ Trung Quốc vẫn rất thấp. Ông Ray Wang, chuyên gia phân tích tại SemiAnalysis, cho rằng quá trình thử nghiệm hiện nay mới chỉ ở giai đoạn đánh giá ban đầu, còn rất xa mới đến bước thương mại hóa. Vấn đề đầu tiên nằm ở chính công nghệ.

Theo Ray Wang, chip LPDDR của CXMT vẫn thua Samsung, SK Hynix và Micron ở nhiều tiêu chí quan trọng như hiệu suất, mức tiêu thụ điện năng và tỉ lệ sản phẩm đạt chuẩn. Ngay cả lợi thế về giá cũng không thực sự rõ ràng khi chip DDR5 của CXMT chỉ rẻ hơn khoảng 5-10%, trong khi chi phí sản xuất của hãng lại cao hơn hơn 30% so với các đối thủ.

Bên cạnh yếu tố công nghệ là rào cản địa chính trị. CXMT hiện nằm trong danh sách đen của Lầu Năm Góc và nhiều nghị sĩ Mỹ đã công khai phản đối bất kì thỏa thuận nào giữa Apple với doanh nghiệp này. Chủ tịch Ủy ban về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ, John Moolenaar, gọi việc hợp tác với một công ty có liên hệ quân sự là "một sai lầm nghiêm trọng".

Apple cũng từng trải qua tình huống tương tự vào năm 2022 khi phải hủy kế hoạch mua chip lưu trữ của Yangtze Memory Technologies sau khi vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ Mỹ. Nếu cả rào cản công nghệ lẫn chính trị đều rất lớn, tại sao Apple vẫn công khai theo đuổi CXMT?

Theo Ray Wang, đây chủ yếu là một chiến thuật đàm phán. Việc thử nghiệm một nhà cung cấp mới giúp Apple phát đi tín hiệu rằng hãng luôn sẵn sàng tìm kiếm các lựa chọn khác, qua đó tạo thêm sức ép trong các cuộc thương lượng giá với Samsung và SK Hynix.

Nói cách khác, Apple không nhất thiết phải mua chip của CXMT. Chỉ cần chứng minh rằng họ đang cân nhắc phương án đó cũng đủ tạo ra lợi thế trên bàn đàm phán. Dù vậy, các chuyên gia cũng lưu ý không nên xem nhẹ sự trỗi dậy của ngành bán dẫn Trung Quốc trong dài hạn.

Theo SemiAnalysis, thị phần sản xuất chip nhớ toàn cầu của CXMT có thể tăng từ khoảng 9% hiện nay lên 12% vào năm 2027. Công ty vẫn đang hoạt động gần như hết công suất, còn các nhà máy mới cần nhiều năm để hoàn thành.

Ray Wang cho rằng điều Hàn Quốc cần theo dõi không phải là kết quả kinh doanh nhất thời của CXMT, vốn hưởng lợi từ chu kì giá chip tăng mạnh, mà là quá trình mở rộng năng lực sản xuất được hỗ trợ bởi nguồn vốn nhà nước, mô hình từng giúp Trung Quốc bứt phá trong các ngành pin mặt trời và xe điện.

Trong ngắn hạn, Samsung và SK Hynix vẫn giữ vị thế gần như không thể thay thế trong chuỗi cung ứng chip nhớ AI. Nhưng về dài hạn, Apple hiểu rằng việc có thêm một đối thủ đủ sức cạnh tranh sẽ mang lại cho hãng nhiều lợi thế hơn trong cuộc mặc cả với những nhà cung cấp đang nắm giữ công nghệ quan trọng nhất của kỉ nguyên AI.

Bùi Tú