Xe tự lái có nên giữ lại vô lăng?

“Nếu bạn đang phát triển một loại xe được thiết kế để không bao giờ có người điều khiển, vậy liệu có hợp lý không khi yêu cầu người lái phải điều khiển xe bằng tay? Tôi nghĩ câu trả lời khá rõ ràng rồi”, ông Morrison phát biểu trong chương trình Squawk Box của đài CNBC.

Vài mẫu xe tự lái, chẳng hạn phương tiện chạy dịch vụ gọi xe của Uber hay Tesla đều đi theo hướng này vì chúng không được thiết kế để con người lái. Một số xe của hãng khác như Waymo lại vẫn có thể cho phép nhân viên đảm bảo an toàn điều khiển từ xa.

Tuy nhiên loại bỏ hoàn toàn bàn đạp thắng hay vô lăng đồng nghĩa với việc con người chẳng cách nào can thiệp nếu xe tự lái chết máy hay xảy ra tình huống nguy hiểm cần can thiệp.

Từ năm 2019 các hãng sản xuất xe tự lái đã thúc đẩy thay đổi quy định đối với loại phương tiện mới này. NHTSA vào năm 2022 từng sửa đổi các quy định về cách thức thiết kế cho xe tự lái. Phát biểu mới nhất của ông Morrison báo hiệu sắp tới sẽ có nhiều thay đổi hơn nữa.

Theo vị giám đốc NHTSA, họ có trách nhiệm giám sát ngành công nghiệp ô tô, nhưng không muốn cản trở sự tiến bộ.

Ông chia sẻ: “Tiềm năng mà những công nghệ này đem lại thực sự không thể phủ nhận. Chúng tôi muốn thấy chúng thành công và phát triển. Nhưng cần thực hiện đúng cách”.

Trong chương trình, Morrison cũng nói về loạt sự cố xe tự lái chết máy hoặc không tránh đường kịp thời cho xe ưu tiên. Ông cho biết sự cố như vậy rất hiếm khi xảy ra, nhưng mỗi trường hợp đều là quá đáng.

Lĩnh vực phát triển nhanh

Lĩnh vực xe tự lái đang trải qua giai đoạn bùng nổ mạnh mẽ trên toàn cầu nhờ sự đột phá của trí tuệ nhân tạo và công nghệ cảm biến. Tuy nhiên ngành cũng đang đối mặt với không ít thách thức lớn về mặt thực tế lẫn pháp lí.

Các mô hình máy học giúp phương tiện nhận diện biển báo, người đi đường và dự đoán tình huống giao thông chính xác hơn. Dịch vụ taxi không tài xế mở rộng quy mô không chỉ ở Mỹ mà cả Trung Quốc lẫn nhiều nước khác. Chiến lược lấy phần mềm làm trung tâm cho phép các hãng xe dễ dàng cập nhật tính năng tự lái từ xa.

Công nghệ nâng cấp không khiến lo ngại tan biến do hàng loạt sự cố như chặn đường xe ưu tiên, dừng đột ngột trên cao tốc, bất động khi đèn giao thông tắt xảy ra khắp nơi. Bên cạnh đó việc vận hành đội xe tự lái lớn để thu thập dữ liệu thực tế đòi hỏi nguồn tài chính cực kì lớn. Không những vậy dịch vụ taxi tự hành đe dọa đến thị trường việc làm của tài xế công nghệ.

Hành khách có dám ngồi xe không vô lăng hay không?

Trên thị trường hiện nay không thiếu xe tự lái không vô lăng, chẳng hạn Tesla Cybercab, Zoox Robotaxi, Baidu Yichi 06, Geely EVA Cab. Tất cả đều đạt cấp độ tự hành cao nhất (Level 4 hoặc 5).

Quyết định ngồi xe của hành khách sẽ được quyết định bởi sự tò mò lẫn nỗi sợ bản năng. Ghế tài xế và vô lăng tuy không còn tác dụng nhưng vẫn đóng vai trò trấn an tâm lý. Khi không có chúng hành khách có thể thấy thiếu an toàn, thậm chí hoảng loạn dù chỉ với rung lắc nhỏ.

Trên đường phố đông đúc xe cộ, người đi bộ lẫn đủ loại vật thể khác nhau, cảm giác nhìn một chiếc xe tự xoay sở chẳng ai điều khiển - không có cả vô lăng - dễ gây cảm giác lo lắng tột độ.

Nếu muốn thuyết phục hành khách bước lên một phương tiện có mức độ tự chủ cao như vậy thì các hãng xe cần thực hiện nhiều biện pháp cả về công nghệ lẫn tâm lý.

Dù loại bỏ vô lăng, xe phải luôn có nút vật lý cho phép dừng lại ngay trong trường hợp khẩn cấp hay lúc người ngồi trên phương tiện quá hoảng loạn.

Minh bạch dữ liệu cũng rất hữu ích. Các màn hình trong xe nên hiển thị chính xác những gì đang “thấy” (quét LiDAR, vật cản, quỹ đạo dự kiến) để tạo niềm tin rằng hệ thống đang kiểm soát tốt tình hình.

Nội thất bên trong xe khi được thiết kế lại theo hướng khiến hành khách thấy thoải mái hơn (ghế đối diện nhau, màn hình giải trí, thêm tủ lạnh nhỏ) có thể giúp đánh lạc hướng người ngồi trên phương tiện khỏi việc đang di chuyển.

Cẩm Bình