Doanh nghiệp tỉ đô: Tiêu chí nào định danh 'ông lớn' công nghệ chiến lược?
Ngày 17/6/2026, Chính phủ phê duyệt Quyết định 1091/QĐ-TTg hình thành doanh nghiệp tỉ đô công nghệ chiến lược, tạo lực lượng nòng cốt làm chủ công nghệ lõi và dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia.
Ngày 17/6/2026, Chính phủ chính thức ký Quyết định số 1091/QĐ-TTg về Đề án hình thành các doanh nghiệp tỉ đô quy mô lớn mảng công nghệ chiến lược. Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án này là một chủ trương trọng tâm nhằm phát triển hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược và an ninh mạng. Điểm mới mang tính chiến lược là xác định lực lượng quy mô lớn trong nước đóng vai trò nòng cốt để từng bước làm chủ công nghệ cốt lõi, nền tảng, chiến lược; đồng thời đủ năng lực thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Kết nối viện trường và bài toán thương mại hóa sáng chế cho doanh nghiệp tỉ đô
Xoay quanh việc triển khai thực hiện Đề án, ngày 10/7, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã có văn bản trả lời câu hỏi của Một Thế Giới. Theo đó, Bộ KH&CN đã có những thông tin làm rõ chi tiết về hai bài toán cốt lõi: kế hoạch kết nối viện - trường và bộ tiêu chí xác định năng lực làm chủ công nghệ thực chất.
Trả lời cho câu hỏi về kế hoạch kết nối các doanh nghiệp tỉ đô với viện nghiên cứu và trường đại học nhằm đẩy mạnh R&D, thương mại hóa bằng sáng chế, Bộ KH&CN định hướng triển khai thông qua các giải pháp đồng bộ:
Bộ KH&CN sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, xác định và công bố các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia, bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các ngành, lĩnh vực then chốt, gắn với nhu cầu thực tiễn, có khả năng tạo ra sản phẩm, nền tảng, dịch vụ công nghệ chiến lược của Việt Nam, phục vụ phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng và các bài toán thiết yếu của người dân, xã hội.
Bộ KH&CN cũng cho biết, thúc đẩy mô hình liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; trong đó Nhà nước định hướng, đặt hàng, hỗ trợ cơ chế thử nghiệm và thị trường đầu ra; doanh nghiệp chủ trì phát triển sản phẩm, tích hợp hệ thống, triển khai ứng dụng và thương mại hóa; viện nghiên cứu, trường đại học tham gia nghiên cứu công nghệ lõi, đào tạo nhân lực chất lượng cao, chuyển giao kết quả nghiên cứu, sáng chế và tri thức chuyên sâu cho doanh nghiệp.
Bộ cũng sẽ thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, sáng chế thông qua các dự án đồng nghiên cứu, đồng phát triển, thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ; hỗ trợ bảo hộ, quản lý, khai thác sở hữu trí tuệ trong và ngoài nước; kết nối với Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, các quỹ đầu tư và đối tác trong nước, quốc tế. Mục tiêu là đưa kết quả nghiên cứu, bằng sáng chế, giải pháp kỹ thuật đi vào cuộc sống.
Định danh năng lực thực chất và đặc thù lĩnh vực mũi nhọn
Giải đáp thắc mắc về bộ tiêu chí kỹ thuật xác định năng lực của doanh nghiệp tỉ đô, Bộ KH&CN cho hay, Bộ dự kiến xây dựng theo hướng không chỉ căn cứ vào doanh thu, nhân lực mà còn đánh giá năng lực kỹ thuật thực chất.
"Bộ KH&CN dự kiến xây dựng theo hướng không chỉ căn cứ vào doanh thu, nhân lực, mà còn đánh giá năng lực kỹ thuật thực chất của doanh nghiệp.
Các nhóm tiêu chí chính gồm:
- Năng lực làm chủ công nghệ cốt lõi, công nghệ nền tảng, công nghệ chiến lược;
- Năng lực R&D, tổ chức khoa học và công nghệ trong doanh nghiệp;
- Năng lực sở hữu trí tuệ, sáng chế, bản quyền phần mềm, dữ liệu, mô hình, chip IP hoặc tài sản công nghệ do doanh nghiệp làm chủ;
- Năng lực triển khai sản phẩm, nền tảng, dịch vụ ở quy mô lớn;
- Năng lực dẫn dắt hệ sinh thái doanh nghiệp nhỏ và vừa, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp khởi nghiệp cùng tham gia chuỗi cung ứng."
Trả lời câu hỏi: Ngoài các tiêu chuẩn về doanh thu và nhân lực, bộ tiêu chí kỹ thuật cụ thể nào để xác định năng lực "làm chủ công nghệ" của doanh nghiệp, đảm bảo họ có thể dẫn dắt quốc gia trong các lĩnh vực then chốt như AI hay blockchain?
Bộ KH&CN cho hay, đối với các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI) hay chuỗi khối (blockchain), tiêu chí kỹ thuật sẽ phải cụ thể hóa theo đặc thù công nghệ. Với AI, cần đánh giá năng lực làm chủ mô hình, dữ liệu huấn luyện, năng lực tính toán, độ chính xác, an toàn, khả năng giải thích và ứng dụng trên dữ liệu của Việt Nam.
Với chuỗi khối, cần đánh giá năng lực làm chủ nền tảng, giao thức, cơ chế đồng thuận, bảo mật, định danh, quản trị dữ liệu, khả năng mở rộng, liên thông và ứng dụng trong quản trị, điều hành, sản xuất, kinh doanh.
