Malaysia hướng tới là trung tâm công nghệ pin mới của ASEAN

Đây được xem là bước ngoặt trong chiến lược nâng cấp nền công nghiệp từ gia công sang làm chủ công nghệ cốt lõi, đồng thời mở ra tham vọng xây dựng chuỗi cung ứng pin xe điện độc lập ngay tại Đông Nam Á.

Công nghệ pin graphene nội địa hứa hẹn tăng 60% mật độ năng lượng, sạc đầy chỉ trong 12 phút

Ngay trong tháng 7, Malaysia sẽ bắt đầu sản xuất thương mại quy mô nhỏ loại pin lithium-ion tích hợp graphene đầu tiên do các nhà khoa học trong nước phát triển. Dự án có tổng kinh phí nghiên cứu khoảng 20 triệu ringgit (tương đương gần 5 triệu USD) và được xem là dấu mốc quan trọng trong quá trình xây dựng ngành công nghiệp pin xe điện của quốc gia này.

Pin sẽ được sản xuất tại Gigafactory Malaysia, công ty con do NanoMalaysia Berhad sở hữu hoàn toàn. NanoMalaysia là doanh nghiệp trực thuộc Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Malaysia (MOSTI), được giao nhiệm vụ phát triển các công nghệ chiến lược như vật liệu nano, linh kiện xe điện, lưu trữ năng lượng và kinh tế hydrogen.

Theo lãnh đạo NanoMalaysia, đây nhiều khả năng là công nghệ pin xe điện nội địa đầu tiên tại ASEAN được phát triển và sản xuất ngay trong khu vực, thay vì phụ thuộc vào các tập đoàn nước ngoài.

Khác với nhiều loại pin lithium-ion thương mại hiện nay sử dụng cực âm bằng than chì (graphite), pin mới vẫn dựa trên hóa học nickel-mangan-coban (NMC) nhưng bổ sung graphene nhằm nâng cao khả năng lưu trữ năng lượng.

Graphene là vật liệu chỉ dày một lớp nguyên tử carbon, nổi tiếng nhờ độ bền rất cao, khả năng dẫn điện và dẫn nhiệt vượt trội. Theo NanoMalaysia, việc thay thế một phần graphite bằng graphene giúp gia tăng đáng kể diện tích bề mặt điện cực, từ đó tăng số lượng hạt mang điện có thể lưu trữ.

Doanh nghiệp cho biết chỉ cần bổ sung một lượng graphene tương đối nhỏ nhưng mật độ năng lượng ở cấp điện cực có thể tăng khoảng 60% so với các công nghệ pin thương mại hiện nay.

Nếu vận hành đúng điều kiện tối ưu, loại pin này có thể giúp xe điện đạt quãng đường lên tới khoảng 640 km sau mỗi lần sạc đầy.

Đáng chú ý hơn, công nghệ còn hỗ trợ sạc siêu nhanh, cho phép nạp đầy pin chỉ trong khoảng 12 phút, rút ngắn đáng kể thời gian chờ so với nhiều mẫu xe điện hiện có trên thị trường.

Theo NanoMalaysia, pin đặc biệt phù hợp với các mẫu xe điện sử dụng mật độ năng lượng trên 200 Wh/kg - phân khúc đang ngày càng phổ biến đối với các dòng ô tô điện hiệu suất cao. Nhà máy đầu tiên đặt tại Khu công nghiệp Suria ở Sepang, cách thủ đô Kuala Lumpur khoảng 50 km.

Hoạt động sản xuất thương mại quy mô nhỏ sẽ bắt đầu ngay trong tháng 7, trong khi công suất tính theo megawatt-giờ (MWh) dự kiến được đưa vào vận hành sớm nhất từ tháng 9/2026.

Ở giai đoạn đầu, nhà máy có diện tích khoảng 1.400 m² với công suất khoảng 1 MWh pin mỗi năm, tương đương khoảng 92.000 cell pin.

NanoMalaysia cho biết doanh nghiệp đã nhận được đơn đặt hàng đầu tiên cho bộ pin dung lượng 25 kWh từ một tổ chức trong nước, đồng thời đang hoàn tất đàm phán với nhiều khách hàng khác.

Không chỉ làm pin, Malaysia muốn xây dựng chuỗi giá trị xe điện hoàn chỉnh

Giới chuyên gia nhận định việc tự phát triển pin mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với việc đưa ra một sản phẩm mới. Theo các nghiên cứu trong ngành, pin hiện chiếm khoảng 40% tổng giá thành của một chiếc xe điện. Vì vậy, nếu có thể sản xuất trong nước, Malaysia sẽ giảm đáng kể chi phí nhập khẩu, vận chuyển, lưu kho cũng như các loại thuế liên quan.

Điều này không chỉ giúp các hãng xe điện đang lắp ráp tại Malaysia giảm giá thành mà còn tăng sức hấp dẫn của quốc gia này đối với các nhà sản xuất quốc tế đang tìm kiếm địa điểm đầu tư mới trong khu vực.

Song song với phát triển công nghệ, Malaysia cũng đang tính đến việc chủ động nguồn nguyên liệu. Do nickel là thành phần quan trọng trong pin NMC, NanoMalaysia cho biết đang xúc tiến hợp tác chiến lược với Indonesia - quốc gia sở hữu một trong những trữ lượng nickel lớn nhất thế giới.

Hai bên đã kí biên bản ghi nhớ với Viện Nghiên cứu Pin Quốc gia Indonesia nhằm hướng tới việc cung cấp nickel số lượng lớn khi Malaysia mở rộng sản xuất lên quy mô gigafactory trong tương lai.

Ngoài nguồn nguyên liệu sơ cấp, NanoMalaysia cũng xây dựng chương trình tái chế pin hết vòng đời nhằm thu hồi các kim loại quý phục vụ sản xuất, góp phần bảo đảm an ninh nguyên liệu trong dài hạn.

Các thị trường xuất khẩu tiềm năng được doanh nghiệp nhắm tới gồm Indonesia, Hàn Quốc, Ấn Độ và Pakistan. Giới kinh tế Malaysia đánh giá công nghệ pin nội địa có thể trở thành một trong những động lực quan trọng giúp nền kinh tế chuyển dịch sang các ngành công nghệ cao.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ đóng vai trò là trung tâm lắp ráp, Malaysia đang hướng đến việc làm chủ công nghệ, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chiến lược này cũng phù hợp với xu hướng phát triển ngành xe điện tại Malaysia. Mới đây, hãng xe điện Trung Quốc BYD thông báo sẽ ra mắt mẫu sedan hạng sang Denza Z9GT tại Malaysia, đánh dấu lần đầu mẫu xe này xuất hiện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngoài thị trường Trung Quốc.

Trong khi đó, Chính phủ Malaysia cũng nhiều lần khẳng định mục tiêu đưa nền kinh tế vượt khỏi mô hình sản xuất truyền thống để xây dựng năng lực công nghệ nội địa, phát triển nhân lực chất lượng cao và hình thành các ngành công nghiệp có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Nếu dự án pin graphene thành công và tiếp tục được mở rộng quy mô trong những năm tới, Malaysia không chỉ có cơ hội giảm phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu mà còn có thể nổi lên như một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng pin xe điện của ASEAN, đúng thời điểm cuộc đua điện hóa ngành ô tô đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới

Bùi Tú