TP.HCM siết điều phối ghép tạng: Chặn nguy cơ biến lòng nhân ái thành trục lợi
Trước nguy cơ tự ý điều phối tạng trái quy định, Sở Y tế TP.HCM yêu cầu chấn chỉnh toàn hệ thống, bảo đảm minh bạch, công bằng và ngăn chặn thương mại hóa hiến ghép tạng.
Việc ghép mô, bộ phận cơ thể người đã mang lại cơ hội sống cho hàng nghìn bệnh nhân. Tuy nhiên, trước dấu hiệu xuất hiện tình trạng tự ý kết nối, điều phối tạng trái quy định, Sở Y tế TP.HCM đã chỉ đạo chấn chỉnh toàn diện, khẳng định sẽ xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm nhằm bảo vệ tính nhân văn và minh bạch của hoạt động hiến, ghép tạng.
Điều phối tạng phải đúng quy định để bảo vệ người bệnh
Ghép mô, bộ phận cơ thể người được xem là một trong những thành tựu lớn của y học hiện đại, mở ra cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo khi các phương pháp điều trị khác không còn hiệu quả. Cùng với sự phát triển của kĩ thuật ghép tạng, nhu cầu hiến và ghép tạng tại Việt Nam ngày càng tăng, kéo theo yêu cầu phải quản lí chặt chẽ toàn bộ quy trình điều phối.
Tuy nhiên, thời gian gần đây đã xuất hiện tình trạng một số cơ sở y tế tự ý kết nối, điều phối mô, bộ phận cơ thể người không đúng quy định của pháp luật.
Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro, không chỉ vi phạm Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác mà còn có nguy cơ tạo ra "vùng xám" để các hành vi môi giới, mua bán hoặc thương mại hóa mô, tạng len lỏi vào hoạt động vốn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Trong bối cảnh số lượng người bệnh chờ ghép ngày càng nhiều, bất kì sai lệch nào trong quy trình điều phối đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bệnh cũng như làm xói mòn niềm tin của cộng đồng đối với phong trào hiến tạng.
TP.HCM chấn chỉnh toàn hệ thống, chỉ Trung tâm Điều phối Quốc gia mới được điều phối tạng.
Để ngăn chặn nguy cơ này, Sở Y tế TP.HCM yêu cầu tất cả bệnh viện công lập và ngoài công lập trên địa bàn rà soát toàn bộ quy trình liên quan đến hoạt động hiến và ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Thông điệp được nhấn mạnh là chỉ Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người mới có chức năng điều phối việc lấy, ghép, bảo quản, lưu giữ và vận chuyển mô, bộ phận cơ thể người theo đúng quy định pháp luật. Mọi hình thức tự ý kết nối giữa người hiến và người nhận hoặc điều phối ngoài hệ thống đều không được phép.
Đối với các cơ sở được Bộ Y tế cấp phép thực hiện ghép tạng, Sở Y tế yêu cầu tăng cường kiểm tra hồ sơ pháp lí, đặc biệt là việc xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận trong các trường hợp hiến tạng từ người còn sống. Đây được xem là "hàng rào" quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ mua bán tạng núp bóng hoạt động hiến tặng tự nguyện.
Minh bạch là điều kiện tiên quyết để giữ gìn giá trị nhân văn của ghép tạng
Điểm đáng chú ý trong đợt chấn chỉnh lần này, Sở Y tế TP.HCM yêu cầu nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cơ sở khám chữa bệnh.
Nếu để xảy ra sai phạm trong hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người, thủ trưởng đơn vị sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật cũng như trước Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM.
Quy định này được kì vọng sẽ tạo chuyển biến trong công tác quản trị bệnh viện, hạn chế tình trạng buông lỏng quản lí hoặc đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.
Song song đó, Phòng Kiểm tra pháp chế của Sở Y tế được giao tăng cường thanh tra, kiểm tra định kì và đột xuất, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương để mở rộng mạng lưới giám sát đến từng cơ sở y tế, bảo đảm mọi hoạt động điều phối tạng đều được thực hiện đúng quy định.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, ghép tạng là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất giá trị nhân văn của ngành y tế khi một người hiến có thể mang lại cơ hội sống cho nhiều bệnh nhân khác. Chính vì vậy, mọi hoạt động hiến và ghép tạng phải được thực hiện trên nền tảng minh bạch, công bằng và tuân thủ tuyệt đối các quy định của pháp luật.
Ông cho rằng việc thực hiện điều phối thông qua hệ thống thống nhất của Trung tâm Điều phối Quốc gia không chỉ bảo đảm phân bổ nguồn tạng theo nguyên tắc chuyên môn mà còn góp phần ngăn ngừa nguy cơ thương mại hóa mô, bộ phận cơ thể người, bảo vệ quyền lợi của cả người hiến và người nhận.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng, niềm tin của xã hội là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của phong trào hiến tạng. Khi quy trình được vận hành minh bạch và được giám sát chặt chẽ, nhiều người dân sẽ sẵn sàng đăng kí hiến tạng hơn, qua đó mang lại thêm cơ hội sống cho hàng nghìn bệnh nhân đang chờ ghép trên cả nước.
Hoạt động hiến và ghép mô, bộ phận cơ thể người không chỉ là thành tựu của y học mà còn là biểu tượng của lòng nhân ái. Mỗi ca ghép thành công đều bắt đầu từ sự tin tưởng của người hiến và sự công bằng trong quá trình điều phối.
Việc Sở Y tế TP.HCM đồng loạt siết chặt quy trình quản lí, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và tăng cường giám sát nhiều tầng không đơn thuần là động thái xử lí vi phạm mà còn là bước đi cần thiết để bảo vệ tính minh bạch của hoạt động ghép tạng.
Trong bối cảnh nhu cầu ghép tạng ngày càng gia tăng, những quy định được thực thi nghiêm túc góp phần giữ cho "cánh cửa sự sống" luôn được mở đúng cách, đúng pháp luật và đúng với giá trị nhân văn vốn có của ngành y tế.
