Trung Quốc siết tình yêu giữa người và chatbot AI vì muốn có nhiều trẻ em hơn
Trung Quốc đặt ra ranh giới cảm xúc giữa con người và chatbot AI (trí tuệ nhân tạo).
Cơ quan quản lí Trung Quốc bất ngờ có chung quan điểm với những người đồng cấp ở bang California và New York (Mỹ): Con người cần ngừng yêu chatbot AI.
Tuy nhiên, trong khi các nhà làm luật Mỹ chủ yếu yêu cầu các công ty AI bổ sung biện pháp bảo vệ sức khỏe tâm thần cho người dùng, Trung Quốc lại áp dụng cách tiếp cận cứng rắn hơn. Chính quyền nước này đang siết chặt hoạt động "yêu đương ảo", một phần vì muốn người dân ngừng hẹn hò với chatbot AI và quay trở lại xây dựng gia đình, sinh con.
Các quy định mới cấm chatbot đồng hành khuyến khích người dùng phụ thuộc về mặt tình cảm được Trung Quốc công bố từ tháng 4 và chính thức có hiệu lực từ ngày 15/7.
Các quy định này cũng cấm chatbot thiết lập mối quan hệ tình cảm với trẻ vị thành niên và yêu cầu doanh nghiệp phải thông báo cho người liên hệ khẩn cấp nếu phát hiện người dùng rơi vào khủng hoảng tâm lí.
Matt Sheehan, chuyên gia nghiên cứu AI Trung Quốc tại tổ chức Carnegie Endowment for International Peace, cho rằng: "Chính quyền không muốn một bộ phận lớn dân số rơi vào các mối quan hệ tình cảm sâu sắc với chatbot. Điều đó có thể khiến họ rời xa thị trường hôn nhân, gây tác động tâm lí tiêu cực, dẫn đến nghiện ngập, lệ thuộc và nhiều hệ lụy xã hội khác".
Carnegie Endowment for International Peace (CEIP) là một trong những viện nghiên cứu chính sách về quan hệ quốc tế và địa chính trị có ảnh hưởng nhất thế giới, đặt trụ sở tại Washington D.C (thủ đô Mỹ). Tổ chức này được thành lập năm 1910 bởi nhà tư bản kiêm nhà từ thiện nổi tiếng Andrew Carnegie với mục tiêu thúc đẩy hòa bình và hợp tác quốc tế.
Alibaba và ByteDance vô hiệu một số tính năng chatbot AI
Các quy định mới ảnh hưởng trực tiếp đến hai tập đoàn công nghệ lớn là Alibaba và ByteDance (công ty mẹ TikTok). Cả hai đã thông báo với người dùng rằng một số tính năng chatbot sẽ bị vô hiệu hóa kể từ ngày quy định có hiệu lực.
Khi các chatbot đồng hành ngày càng thông minh và giống con người hơn, nhiều chính phủ trên thế giới bắt đầu tìm cách bảo đảm chúng không thay thế các mối quan hệ ngoài đời thực. Trong thời gian qua, đã xuất hiện nhiều vụ kiện cáo buộc chatbot khiến một số người tự tử hoặc có hành vi tự hại bản thân.
Trong năm qua, bang California và New York đã thông qua các đạo luật yêu cầu chatbot phải thường xuyên nhắc nhở người dùng rằng chúng không phải con người.
Tại California, chatbot phải nhắc nhở người dùng dưới 18 tuổi sau mỗi 3 giờ trò chuyện.
Tại New York, quy định này áp dụng cho mọi người dùng. Chatbot cũng phải hướng dẫn những người có ý định tự tử tìm đến các dịch vụ hỗ trợ khủng hoảng tâm lý. Doanh nghiệp có thể bị xử phạt dân sự nếu không tuân thủ các quy trình an toàn.
Tuy nhiên, Trung Quốc còn đi xa hơn. Ngoài việc cấm tạo sự lệ thuộc cảm xúc ở người dùng và cấm cung cấp các mối quan hệ thân mật ảo cho trẻ vị thành niên, các quy định mới còn yêu cầu chatbot đồng hành phải trải qua quá trình đánh giá của cơ quan quản lý trước khi được cung cấp ra công chúng.
Chính phủ Trung Quốc cũng có quyền rộng hơn trong việc đình chỉ hoặc đóng cửa các dịch vụ bị coi là không an toàn. Dù nhắm đến chatbot đồng hành, các quy định này về lý thuyết cũng có thể ảnh hưởng đến những chatbot AI đa dụng nếu chúng được yêu cầu đưa ra phản hồi mang tính cảm xúc.
Trung Quốc lo AI làm mất ổn định xã hội
Các quy định mới phù hợp với chiến lược nhiều năm ở Trung Quốc nhằm kiểm soát AI để công nghệ này không đe dọa sự ổn định xã hội và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Mục tiêu này không chỉ giới hạn ở việc kiểm duyệt nội dung chính trị.
Trong tài liệu mang tên "Khung quản trị an toàn AI" công bố năm 2024, các cơ quan quản lý Trung Quốc cảnh báo AI phát triển không kiểm soát có thể làm mất ổn định xã hội bằng cách "thay đổi các quan niệm truyền thống về việc làm, sinh đẻ và giáo dục".
Dân số Trung Quốc đã giảm năm thứ tư liên tiếp vào năm 2025, xuống còn 1,405 tỉ người, trong khi tỉ lệ sinh giảm xuống mức thấp kỉ lục. Hệ quả của nhiều thập niên áp dụng chính sách một con là xã hội đang già hóa nhanh chóng, buộc chính phủ Trung Quốc phải triển khai trợ cấp chăm sóc trẻ em và nhiều biện pháp khuyến sinh khác.
Những "bạn trai AI" hay "bạn gái AI" rõ ràng không giúp ích cho mục tiêu đó.
Chính sách một con của Trung Quốc được áp dụng từ năm 1980 và chính thức bị bãi bỏ vào cuối 2015. Từ ngày 1/1/2016, nước này chuyển sang chính sách hai con, trước khi tiếp tục cho phép sinh ba con từ năm 2021 nhằm đối phó với tình trạng già hóa dân số và tỉ lệ sinh sụt giảm.
Matt Sheehan nhận xét: "Chính phủ Trung Quốc muốn khuyến khích người dân xây dựng các mối quan hệ thực sự ngoài đời. Hãy thử tưởng tượng một kịch bản trong 3 - 4 năm tới, có khoảng 15 triệu phụ nữ Trung Quốc nói rằng người yêu của họ là chatbot, nên không kết hôn hay sinh con".