Vì sao OpenAI sẵn sàng giảm giá tới 75%?

Chỉ trong vài tháng, OpenAI liên tiếp đối mặt với những sức ép chưa từng có: Anthropic vượt mặt ở thị trường doanh nghiệp, DeepSeek khơi mào cuộc chiến giảm giá toàn cầu, Microsoft tìm kiếm phương án thay thế, Apple khởi kiện, còn hàng loạt lãnh đạo cấp cao rời công ty.

Những diễn biến này cho thấy ngành trí tuệ nhân tạo đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn mới, nơi lợi thế không còn chỉ nằm ở mô hình mạnh nhất mà là khả năng cung cấp AI với chi phí thấp, đáng tin cậy và dễ triển khai.

Từ "ông vua AI" đến thế phòng ngự trên mọi mặt trận

Chưa đầy ba năm trước, OpenAI gần như là cái tên đồng nghĩa với trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Thành công của ChatGPT và dòng mô hình GPT đã đưa công ty trở thành doanh nghiệp AI có ảnh hưởng nhất thế giới, tạo ra một làn sóng đầu tư chưa từng có và định hình cách cả ngành công nghệ phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn.

Nhưng đến giữa năm 2026, bức tranh đã thay đổi nhanh chóng dẫn đến việc CEO Sam Altman vừa tuyên bố OpenAI sẵn sàng giảm giá tới 75%. Nếu đặt trong bối cảnh vài năm trước, đây có thể được xem là một chiến lược mở rộng thị trường. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh hiện tại, nhiều chuyên gia nhận định đây là phản ứng bắt buộc trước áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Ngay cả phiên bản cao cấp GPT-5.6 Sol cũng được định giá thấp hơn đáng kể so với Claude Fable 5 của Anthropic. Tuy nhiên, điều khiến OpenAI phải lo lắng không nằm ở Anthropic mà đến từ một đối thủ khác là DeepSeek.

Tháng 5/2026, DeepSeek công bố giảm vĩnh viễn 75% giá API của mô hình V4-Pro. Sau điều chỉnh, chi phí xử lí mỗi triệu token chỉ còn bằng một phần rất nhỏ so với các đối thủ Mỹ.

Khoảng cách giá lên tới hàng chục, thậm chí hơn một trăm lần đối với một số tác vụ đã khiến cuộc cạnh tranh không còn đơn thuần là cuộc đua về công nghệ.

Trong lĩnh vực AI doanh nghiệp, chi phí vận hành luôn là yếu tố quyết định. Nếu chất lượng mô hình chỉ chênh lệch vài phần trăm nhưng chi phí thấp hơn hàng chục lần, doanh nghiệp sẽ nhanh chóng cân nhắc thay đổi nhà cung cấp.

Điều đáng chú ý là DeepSeek không chỉ thu hút các công ty Trung Quốc. Theo nhiều nguồn tin quốc tế, Microsoft đang đánh giá một phiên bản DeepSeek V4 được tối ưu để có thể vận hành trên Azure như một lựa chọn thay thế cho OpenAI và Anthropic trong một số dịch vụ AI dành cho doanh nghiệp.

Nếu điều này trở thành hiện thực, đây sẽ là bước ngoặt lớn bởi Microsoft từ lâu được xem là đồng minh chiến lược quan trọng nhất của OpenAI. Áp lực còn đến từ Anthropic.

Theo dữ liệu của nền tảng Ramp, Anthropic đã lần đầu tiên vượt OpenAI về tỉ trọng chi tiêu AI của doanh nghiệp Mỹ trong tháng 4. Đến tháng 6, thị phần của Anthropic tiếp tục tăng lên 41%, trong khi OpenAI tụt xuống phía sau.

Điều đáng nói là ba năm trước, OpenAI từng nắm khoảng một nửa thị trường AI doanh nghiệp, còn Anthropic chỉ chiếm khoảng 12%. Sự đảo chiều này phản ánh một thực tế rằng doanh nghiệp ngày càng ưu tiên tính ổn định, khả năng tuân thủ và hiệu quả chi phí hơn là chỉ theo đuổi mô hình mạnh nhất.

Cuộc cách mạng chi phí đang thay đổi toàn bộ ngành AI

Nếu Anthropic tạo sức ép ở phân khúc doanh nghiệp thì các công ty AI Trung Quốc lại làm thay đổi nền tảng cạnh tranh của toàn ngành. Trong nhiều năm, các mô hình AI hàng đầu được định giá theo năng lực công nghệ. Mô hình càng mạnh thì giá API càng cao.

Logic này đang sụp đổ. Nguyên nhân đầu tiên là khoảng cách về hiệu năng giữa các mô hình ngày càng thu hẹp. Nếu như giai đoạn 2023-2024, GPT bỏ xa phần lớn đối thủ thì đến năm 2026, nhiều mô hình từ Trung Quốc như DeepSeek hay Kimi đã đạt chất lượng đủ để cạnh tranh trong hàng loạt tác vụ lập trình, xử lí văn bản và suy luận.

Khi khác biệt về chất lượng không còn quá lớn, yếu tố chi phí lập tức trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất. Thực tế này được phản ánh qua xu hướng sử dụng trên các nền tảng AI trung gian. Tỉ lệ token sử dụng cho các mô hình AI Trung Quốc trên OpenRouter đã tăng mạnh chỉ sau hơn một năm, cho thấy doanh nghiệp quốc tế ngày càng sẵn sàng lựa chọn giải pháp có chi phí thấp hơn.

Không chỉ các startup mà cả những tập đoàn lớn cũng bắt đầu thay đổi. Một số doanh nghiệp công nghệ cho biết đã chuyển phần lớn lưu lượng xử lí từ Anthropic sang DeepSeek để tiết kiệm hàng triệu USD chi phí mỗi năm mà vẫn duy trì chất lượng tương đương.

Trong khi đó, Uber từng đối mặt với hóa đơn API AI tăng quá nhanh khi hàng nghìn kỹ sư sử dụng công cụ lập trình bằng AI. Điều này buộc các doanh nghiệp phải đánh giá lại bài toán chi phí, thay vì chỉ quan tâm đến hiệu năng.

Nhiều lập trình viên độc lập cũng nhận xét rằng chi phí sử dụng DeepSeek thấp hơn rất nhiều nhưng chất lượng đầu ra trong nhiều tác vụ khó phân biệt với các mô hình đắt tiền.

Đây chính là lí do khiến giới phân tích cho rằng ngành AI đang bước vào "kỉ nguyên Android", nơi nhiều nhà cung cấp cùng cạnh tranh bằng giá bán và hiệu quả vận hành, thay vì "kỉ nguyên iPhone" khi chỉ một vài công ty sở hữu công nghệ vượt trội có thể áp mức giá cao.

Khủng hoảng nội bộ và bài toán sống còn của OpenAI

Nếu những sức ép từ bên ngoài chưa đủ lớn thì OpenAI còn phải đối mặt với nhiều thách thức ngay trong nội bộ. Từ đầu quý II/2026, hàng loạt lãnh đạo cấp cao đã rời công ty, trải dài từ bộ phận sản phẩm, hạ tầng, AI doanh nghiệp đến an toàn hệ thống. Việc nhiều nhân sự chủ chốt liên tiếp ra đi làm dấy lên lo ngại về sự ổn định trong giai đoạn cạnh tranh khốc liệt.

Song song đó là những biến động trong quan hệ với các đối tác lớn. Microsoft đã từng bước mở rộng các mô hình AI do chính mình phát triển, đồng thời giảm sự phụ thuộc tuyệt đối vào OpenAI. Thỏa thuận hợp tác giữa hai bên cũng không còn mang tính độc quyền như trước.

Trong khi đó, Apple khởi kiện OpenAI với cáo buộc liên quan đến bí mật thương mại và tuyển dụng nhân sự. Dù kết quả cuối cùng của vụ kiện chưa được định đoạt, đây vẫn là rủi ro pháp lí có thể ảnh hưởng đến hình ảnh và niềm tin của nhà đầu tư.

Một thách thức khác là chi phí vận hành khổng lồ. Để duy trì vị trí dẫn đầu, OpenAI phải tiếp tục đầu tư hàng chục tỉ USD mỗi năm cho trung tâm dữ liệu, chip AI và hạ tầng tính toán. Trong khi doanh thu tăng trưởng nhanh, công ty vẫn ghi nhận mức thua lỗ rất lớn và được dự báo cần thêm nhiều năm mới có thể đạt điểm hòa vốn. Đây chính là nghịch lí lớn nhất của OpenAI.

Nếu tiếp tục giữ giá cao, công ty có nguy cơ mất khách hàng vào tay Anthropic và các đối thủ Trung Quốc. Nhưng nếu giảm giá mạnh để giữ thị phần, áp lực tài chính sẽ càng nặng nề hơn khi chi phí hạ tầng chưa thể giảm tương ứng.

Có thể nói, cuộc khủng hoảng mà OpenAI đang trải qua không chỉ là vấn đề của riêng một doanh nghiệp. Nó phản ánh sự chuyển dịch của cả ngành AI từ giai đoạn cạnh tranh bằng công nghệ sang cạnh tranh bằng hiệu quả kinh tế. Trong tương lai, mô hình mạnh nhất chưa chắc là mô hình chiến thắng. Doanh nghiệp có khả năng cung cấp AI với chi phí thấp, vận hành ổn định, tích hợp tốt vào hệ sinh thái và đáp ứng yêu cầu của khách hàng mới là bên nắm lợi thế.

Cuộc chiến AI vì thế đang bước sang một chương mới. OpenAI vẫn sở hữu nền tảng công nghệ hàng đầu, nhưng để duy trì vị thế, công ty sẽ phải thích nghi với những quy tắc hoàn toàn khác so với thời kì bùng nổ của ChatGPT. Khi AI dần trở thành hạ tầng phổ cập của nền kinh tế số, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về người tiên phong, mà thuộc về người có thể đưa công nghệ đến nhiều khách hàng nhất với mức chi phí hợp lí nhất.

Bùi Tú