Trước ngày 27/7, từ Công viên Lê Thị Riêng nhắc lại trách nhiệm đưa liệt sĩ trở về

Ngày 18/7, lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục phát hiện thêm 4 bộ hài cốt cùng một số di vật. Dưới những lớp đất đã trải qua nhiều lần thay đổi, dấu tích của những người lính hi sinh trong chiến tranh lần lượt được đưa lên.

Mỗi phát hiện mới không chỉ bổ sung vào kết quả của một cuộc tìm kiếm. Đó còn là lời nhắc về những gia đình đã chờ đợi hàng chục năm, những liệt sĩ chưa xác định được danh tính và trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc đưa các anh trở về.

Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7 hằng năm là dịp cả nước tổ chức nhiều hoạt động đền ơn đáp nghĩa. Năm nay, tại Công viên Lê Thị Riêng, sự tri ân đang được thể hiện bằng một công việc cụ thể hơn: đào từng lớp đất, thu thập từng mẩu xương, bảo quản từng di vật và tìm kiếm từng thông tin có thể dẫn đến tên tuổi của người đã khuất.

Tri ân không chỉ dừng ở những nén hương ngày 27/7

Gần 80 năm qua, các hoạt động thăm hỏi gia đình chính sách, chăm sóc thương binh, tu bổ nghĩa trang và thắp nến tri ân đã trở thành việc làm quen thuộc mỗi dịp 27/7. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều liệt sĩ chưa được quy tập hoặc đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Phía sau mỗi ngôi mộ chưa biết tên là một gia đình chưa thể khép lại nỗi chờ đợi.

Cuộc tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng cho thấy công tác đền ơn đáp nghĩa không thể chỉ tập trung trong một ngày kỷ niệm. Đây là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quân sự, chính quyền, đơn vị chuyên môn, cựu chiến binh, nhân chứng và thân nhân liệt sĩ.

Việc tìm thấy hài cốt mới là bước đầu. Sau đó là quá trình phân loại, lấy mẫu sinh phẩm, đối chiếu hồ sơ chiến trường, kiểm tra di vật và giám định ADN. Công việc này có thể kéo dài, bởi nhiều tài liệu đã thất lạc, nhân chứng ngày càng ít và dấu vết trên hài cốt không còn nguyên vẹn.

Sự thận trọng đặc biệt quan trọng. Một thông tin chưa được kiểm chứng có thể tạo hy vọng lớn cho gia đình liệt sĩ, nhưng cũng có thể dẫn đến nhầm lẫn nếu kết luận được đưa ra quá sớm. Không chỉ là tưởng nhớ, đó còn là trách nhiệm làm rõ thông tin, trả lại tên cho liệt sĩ và tạo điều kiện để thân nhân được đón người đã khuất trở về quê hương.

Những ngày qua, nhiều người dân đã đến khu vực tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng để theo dõi, thắp hương và cung cấp thông tin. Sự quan tâm này cho thấy ký ức chiến tranh vẫn hiện diện trong đời sống đô thị hôm nay.

Một công viên đông người qua lại từng là nơi chôn cất các chiến sĩ hi sinh. Dưới không gian vui chơi quen thuộc là một phần lịch sử chưa được nhận diện đầy đủ.

Việc tiếp tục khai quật vì thế không chỉ nhằm tìm kiếm hài cốt. Đây còn là quá trình trả lại kí ức cho một vùng đất và giúp người dân hiểu rõ hơn những mất mát đã diễn ra ngay giữa lòng thành phố.

Câu chuyện liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và một lời hẹn kéo dài gần 60 năm

Trong những thông tin được phát hiện tại Công viên Lê Thị Riêng, trường hợp liệt sĩ Huỳnh Văn Quên để lại nhiều xúc động.

Một mẩu giấy còn lưu tên “đồng chí Huỳnh Văn Quên” trở thành manh mối để cơ quan chức năng lần tìm hồ sơ, đơn vị và thân nhân. Từ một vật nhỏ nằm dưới lòng đất gần 60 năm, kí ức về người lính trẻ dần được nối lại.

Những người đồng đội nhớ ông Quên là chiến sĩ trẻ, vui tính, từng tham gia chiến đấu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Người thân cho biết ông rời quê nhập ngũ khi còn rất trẻ rồi mất liên lạc sau một trận đánh.

Đáng chú ý hơn là câu chuyện của người phụ nữ từng chờ ông trở về.

Trước khi lên đường, người lính trẻ hẹn sau trận đánh sẽ trở lại ra mắt gia đình và tổ chức đám cưới. Nhưng cuộc chiến đã khiến lời hẹn ấy dang dở. Người ở lại tiếp tục chờ đợi, gắn bó với gia đình người đã mất và gìn giữ ký ức về ông suốt nhiều thập niên.

Đến nay, danh tính hài cốt nghi liên quan đến liệt sĩ Huỳnh Văn Quên vẫn cần được xác định bằng kết quả giám định ADN. Vì vậy, mọi kết luận phải chờ cơ quan chức năng công bố chính thức.

Dù vậy, câu chuyện này đã cho thấy giá trị của từng di vật và từng thông tin nhỏ trong công tác tìm kiếm liệt sĩ.

Một mẩu giấy, một chiếc ví, một dòng chữ hoặc lời kể của đồng đội có thể trở thành mắt xích quan trọng. Từ đó, cơ quan chức năng có cơ sở tìm thân nhân, lấy mẫu đối chiếu và thu hẹp danh sách những người có thể liên quan.

Trước ngày 27/7, trường hợp ông Huỳnh Văn Quên cũng nhắc lại rằng sự hi sinh không chỉ dừng ở người ra trận. Chiến tranh còn để lại những người mẹ mất con, người vợ mất chồng, người em mất anh và những lời hẹn không bao giờ được thực hiện.

Tri ân vì thế không nên chỉ được thể hiện bằng những câu chuyện xúc động. Điều quan trọng hơn là biến sự xúc động thành hành động cụ thể.

Các địa phương cần tiếp tục rà soát danh sách liệt sĩ chưa xác định nơi an táng, hỗ trợ thân nhân lấy mẫu ADN và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan. Những cựu chiến binh, người từng tham gia mai táng hoặc sống gần khu vực chiến sự cũng cần cung cấp thông tin trước khi ký ức bị mai một.

Cuộc tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng sẽ còn tiếp tục. Có thể dưới những lớp đất còn lại vẫn còn những hài cốt chưa được phát hiện. Mỗi người được tìm thấy là thêm một cơ hội trả lại tên tuổi cho liệt sĩ và khép lại một phần nỗi chờ đợi của gia đình.

Đó cũng là ý nghĩa thiết thực nhất của ngày 27/7: không để người đã hi sinh bị lãng quên và không để thân nhân tiếp tục chờ đợi trong vô vọng.

Nguyễn Tuyết