Hạn mức 400 triệu và 24h chờ: Siết dòng tiền tội phạm công nghệ lừa đảo
Để ngăn chặn tình trạng bị tội phạm công nghệ cao lừa đảo, Ngân hàng Nhà nước vừa chính thức áp dụng cơ chế thời gian chờ đối với các giao dịch chuyển tiền trực tiếp.
Giữ chân dòng tiền trước nguy cơ bị tội phạm công nghệ cao lừa đảo
Quy định mới yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai dịch vụ đăng kí hạn mức giao dịch kèm thời gian chờ đối với khách hàng cá nhân trên các kênh Internet Banking và Mobile Banking.
Đây được xem là bước đi tiếp theo đầy quyết liệt sau chiến dịch dọn rác tài khoản bằng sinh trắc học, nhằm tạo ra một "khoảng lặng" cần thiết để người dùng kịp giữ lại dòng tiền khi nhận ra dấu hiệu bất thường.
Theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), thời gian chờ được định nghĩa là khoảng thời gian kể từ khi khách hàng thực hiện lệnh chuyển tiền cho đến trước khi số tiền đó thực sự được hạch toán vào tài khoản của người thụ hưởng.
Trong khung giờ này, nếu phát hiện mình bị lừa đảo, gian lận hoặc đơn giản là thay đổi nhu cầu, khách hàng hoàn toàn có quyền yêu cầu ngân hàng dừng giao dịch để bảo toàn số dư.
Cơ chế này không áp dụng tràn lan gây nghẽn dòng chảy thanh toán mà được thiết kế bộ lọc rủi ro rất thông minh dựa trên 3 điều kiện cấu thành.
Vượt quá mức hạn mức mà khách hàng đã chủ động đăng kí trước đó; Khoản tiền được chuyển đến một tài khoản chưa từng nhận bất kì giao dịch nào có giá trị bằng hoặc lớn hơn mức hạn mức nói trên từ chính khách hàng trong vòng 1 năm liền kề; Tối thiểu là 24h tính từ thời điểm bấm nút chuyển tiền.
Đáng chú ý, NHNN cũng tính sẵn phương án "quét lưới" đối với nhóm khách hàng không chủ động thiết lập cấu hình bảo vệ. Trường hợp người dùng không đăng kí dịch vụ, các ngân hàng sẽ tự động áp dụng chế độ mặc định: Hạn mức 400 triệu đồng/giao dịch và thời gian chờ tối thiểu 24h.
Để kích hoạt hoặc điều chỉnh các thông số này, quy trình nội bộ của ngân hàng phải đảm bảo tính bảo mật nghiêm ngặt kết hợp xác minh danh tính qua tài khoản định danh điện tử mức độ 2 (VNeID).
Ngược lại, khi người dân muốn hủy lệnh chuyển tiền đang trong trạng thái chờ, họ cũng phải trải qua bước xác thực tương tự để tránh bị kẻ xấu lợi dụng can thiệp ngược.
An tâm nhưng lo "nghẽn" việc
Ngay sau khi thông tin về chính sách mới được nhen nhóm, tệp khách hàng cá nhân, đặc biệt là những người thường xuyên giao dịch giá trị lớn, đã có những phản hồi đa chiều.
Bà Nguyễn Thị Thanh (58 tuổi, phường Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ nhẹ nhõm: "Năm ngoái, suýt chút nữa tôi đã chuyển 500 triệu đồng cho nhóm mạo danh công an gọi điện đe dọa. Lúc đó đầu óc u mê, bấm chuyển xong khoảng 15 phút sau con trai về phân tích mới tỉnh ra thì tiền đã mất hút qua mấy chục tài khoản rác rồi. Nếu có quy định hoãn 24h này, những người già như chúng tôi sẽ có cơ hội giữ lại được tài sản tích cóp cả đời".
Tuy nhiên, ở góc độ kinh doanh, anh Trần Minh Quân, chủ một đại lý phân phối thiết bị điện tử tại phường Cầu Giấy lại bày tỏ sự băn khoăn về tính linh hoạt: "Đặc thù công việc của tôi là phải chuyển khoản đặt cọc gấp vài trăm triệu cho các đối tác mới để giữ hàng. Nếu cứ tài khoản mới mà bắt đợi 24 tiếng thì lỡ hết cơ hội kinh doanh. Ngân hàng cần có cơ chế cho phép chúng tôi xác thực mạnh nhanh tại chỗ để mở khóa giao dịch đi ngay khi cần thiết".
Phân tích dưới góc độ kinh tế và quản trị rủi ro, trao đổi với Một Thế Giới, chuyên gia kinh tế, PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh đánh giá cao tính thời điểm và sự cần thiết của giải pháp này.
"Từ trước đến nay, điểm yếu lớn nhất của hệ thống thanh toán trực tuyến là tốc độ xử lí thời gian thực. Kẻ gian lợi dụng điều này để dòng tiền đi xuyên biên giới hoặc phân tán vào các tài khoản trung gian chỉ trong vòng vài phút. Việc tạo ra khoảng đệm 24h là biện pháp kỹ thuật cực kì căn cơ, đánh thẳng vào tử huyệt của tội phạm công nghệ cao, đó là thời gian tẩu tán tiền lẻ", vị chuyên gia này cho hay.
Dù vậy, ông Thịnh cũng lưu ý, các ngân hàng thương mại cần phân loại nhóm khách hàng rất chi tiết để tránh làm suy giảm trải nghiệm người dùng và ảnh hưởng đến tốc độ lưu thông dòng vốn trong nền kinh tế.
Dưới góc nhìn công nghệ và an ninh mạng, giới chuyên gia cho rằng việc lưu giữ và giám sát trạng thái 'chờ' của hàng triệu giao dịch mỗi ngày sẽ đặt lên vai hệ thống Core Banking (ngân hàng lõi) của các nhà băng một áp lực hạ tầng không nhỏ.
Ngoài ra, việc hiển thị cảnh báo trực quan trước giao dịch, lưu trữ nhật kí điện tử phục vụ tra soát cũng cần được chuẩn hóa đồng bộ để tránh tình trạng hệ thống bị treo, nghẽn vào các khung giờ cao điểm.
Ông Thịnh cũng nhấn mạnh, sự tích hợp sâu với hệ sinh thái VNeID mức độ 2 chính là chìa khóa để quy trình xác thực việc "hủy hay tiếp tục" giao dịch diễn ra an toàn, giảm thiểu rủi ro bị hacker chiếm quyền điều khiển ngay trong khoảng thời gian chờ 24h.
Để chính sách đi vào cuộc sống một cách minh bạch, NHNN đặt ra những chế tài rất rõ ràng về mặt hiển thị và thỏa thuận. Các ngân hàng buộc phải công khai phạm vi áp dụng, quyền và nghĩa vụ rõ ràng để người dân chủ động lựa chọn cấu hình bảo vệ phù hợp với túi tiền của mình.
Mỗi khi một lệnh chuyển tiền chạm vào vượt hạn mức, tài khoản nhận lạ, hệ thống bắt buộc phải hiển thị một thông báo bật lên cảnh báo tường tận, yêu cầu người dùng tick chọn xác nhận đã hiểu rõ cơ chế hoãn dòng tiền trước khi thực hiện bước nhập OTP cuối cùng.
