6 điểm mới tháo gỡ vướng mắc trong mua sắm chuyển đổi số

Trong bối cảnh đẩy mạnh phát triển kinh tế số và xây dựng chính phủ số, việc hoàn thiện hành lang pháp lí cho công tác mua sắm chuyển đổi số đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Thời gian qua, quá trình triển khai các nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin tại các cơ quan nhà nước vẫn vướng phải nhiều rào cản từ các quy định pháp luật cũ, chưa hoàn toàn phù hợp với đặc thù sản phẩm số.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 224/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chuyển đổi số. Văn bản này được kì vọng sẽ thiết lập hành lang pháp lí thông thoáng, giải quyết các điểm nghẽn về bố trí nguồn lực, thủ tục đầu tư, cũng như quản lí hệ thống công nghệ thông tin sử dụng ngân sách nhà nước.

Hoàn thiện nguồn lực và cơ chế đặc thù trong mua sắm chuyển đổi số

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý đầu tiên tại Nghị định số 224/2026/NĐ-CP là chuyển đổi số lần đầu tiên được xác lập thành một lĩnh vực chi ngân sách độc lập. Trước đây, kinh phí cho nhiệm vụ số hóa thường phải lồng ghép vào nhiều chương trình khác nhau, dẫn đến tình trạng dàn trải và thiếu chủ động.

Nay, với quy định bố trí mức tối thiểu bằng 1% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm, các cơ quan, đơn vị sẽ có nguồn lực tài chính ổn định, rõ ràng và căn cứ pháp lí vững chắc để lập dự toán, triển khai các dự án quy mô lớn từ trung ương đến địa phương.

Bên cạnh đó, hoạt động nghiên cứu và thử nghiệm các giải pháp công nghệ mới trước đây gặp nhiều rủi ro khi doanh nghiệp phải tự chi trả hoàn toàn chi phí. Thậm chí sau khi thử nghiệm thành công, việc thương mại hóa vẫn phải trải qua thủ tục đấu thầu thông thường. Để khuyến khích đổi mới sáng tạo, Nghị định mới cho phép nhà nước hỗ trợ tối đa 30% kinh phí thử nghiệm (không quá 15 tỉ đồng) cho mỗi doanh nghiệp hoặc nhiệm vụ thử nghiệm. Chính sách này giúp giảm thiểu đáng kể áp lực tài chính, tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng công nghệ tích cực tham gia giải quyết các bài toán số hóa quốc gia.

Đối với các dự án nền tảng số quốc gia hoặc cơ sở dữ liệu quốc gia, yêu cầu về tính đồng bộ và tiến độ là vô cùng cấp bách. Nghị định 224 thiết kế cơ chế đặc thù cho phép chỉ định một doanh nghiệp xuyên suốt thực hiện toàn bộ các khâu từ nghiên cứu, lập dự án, thiết kế kỹ thuật đến triển khai thực hiện. Quy định này khắc phục tình trạng phân tách nhiều đơn vị tham gia khiến tiến độ bị trì trệ và thiếu tính liên kết hệ thống, đồng thời đảm bảo sự thống nhất trong kiến trúc công nghệ tổng thể.

Linh hoạt quy trình triển khai, gỡ bỏ rủi ro pháp lí và vận hành

Đặc thù của phát triển phần mềm là quá trình diễn ra liên tục, đòi hỏi sự điều chỉnh và bổ sung tính năng thường xuyên dựa trên thực tế sử dụng. Các quy định cũ yêu cầu tách biệt nghiêm ngặt giữa đơn vị thiết kế và đơn vị triển khai đã tạo ra nhiều thủ tục hành chính cồng kềnh. Nghị định số 224/2026/NĐ-CP cho phép một doanh nghiệp được thực hiện đồng thời cả hai công đoạn này, giúp tối ưu hóa thời gian, chủ động xử lí các yêu cầu kỹ thuật phát sinh và đẩy nhanh tốc độ bàn giao sản phẩm.

Trong quá trình lập dự toán dự án công nghệ thông tin, việc thu thập báo giá từ thị trường từng là nỗi lo lớn của nhiều chủ đầu tư do sợ vướng rủi ro pháp lí nếu doanh nghiệp nâng khống giá. Nghị định mới đã tháo gỡ nút thắt này bằng quy định rõ: nếu chủ đầu tư thực hiện đầy đủ, công khai và minh bạch quy trình lấy báo giá theo đúng quy định pháp luật thì sẽ được miễn trừ trách nhiệm đối với các hành vi nâng khống giá của doanh nghiệp cung cấp. Trách nhiệm pháp lí lúc này thuộc về phía doanh nghiệp báo giá, giúp đội ngũ quản lí yên tâm công tác.

Ngoài ra, việc duy trì tính ổn định, bảo mật và phát triển liên tục của các hệ thống phần mềm sau khi đưa vào khai thác đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về kiến trúc và mã nguồn gốc. Thực tế trước đây cho thấy việc giao cho đơn vị vận hành khác với đơn vị phát triển thường gây ra nhiều khó khăn khi xử lí sự cố. Nghị định 224 cho phép chỉ định chính doanh nghiệp đã xây dựng phần mềm tiếp tục đảm nhiệm công tác quản trị, bảo trì và vận hành hệ thống. Nhờ đó, chất lượng dịch vụ luôn được duy trì ở mức cao nhất, đảm bảo an toàn thông tin và hiệu quả đầu tư lâu dài.

Nhìn chung, sự ra đời của các quy định mới tại Nghị định số 224/2026/NĐ-CP đánh dấu bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế số. Việc tháo gỡ kịp thời các rào cản về nguồn lực, thủ tục và trách nhiệm sẽ tạo đà mạnh mẽ để các cơ quan nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp tăng tốc thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược quốc gia.

Nam Phong