Chuyển đổi tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử cho hạ tầng PKI

Ngày 21/7/2026, Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia thuộc Bộ KH&CN đã tổ chức hội thảo quốc tế với chủ đề: “Định hình tương lai hạ tầng PKI: Chuyển đổi các tiêu chuẩn mật mã cho dịch vụ tin cậy hướng tới kỉ nguyên hậu lượng tử”. Sự kiện quy tụ đông đảo các nhà quản lí, hoạch định chính sách cùng các chuyên gia công nghệ hàng đầu trong nước và quốc tế để cùng thảo luận về xu hướng phát triển công nghệ mã hóa mới.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh cố hóa toàn diện diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, hệ thống dịch vụ tin cậy và các giao dịch điện tử đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế số. Tuy nhiên, sự phát triển vượt bậc của điện toán lượng tử đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với các hệ thống bảo mật hiện hành toàn cầu.

Thách thức từ mật mã hậu lượng tử trong an toàn thông tin

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Tô Thị Thu Hương - Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia đã nhấn mạnh những thành tựu ấn tượng của Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số và phát triển chính phủ số toàn diện. Theo bà Tô Thị Thu Hương, tính đến hết tháng 6/2026, tổng số lượng chứng thư số đã cấp phát trên toàn quốc đạt gần 32 triệu, nâng tỉ lệ phổ cập chữ kí số trong dân số trưởng thành lên mức 45,62%, đi kèm với hàng tỉ giao dịch điện tử được thực hiện an toàn trên môi trường mạng.

Dù vậy, bà Tô Thị Thu Hương thẳng thắn chỉ ra rằng chúng ta đang đối diện với một bước ngoặt lớn của thời đại khi kỉ nguyên lượng tử đang đến rất gần. Sự xuất hiện của điện toán lượng tử đặt ra những thách thức mang tính cấu trúc đối với các mô hình bảo mật truyền thống hiện nay.

Những hệ thống mã hóa vốn được coi là bất khả xâm phạm hay đáng tin cậy trong nhiều thập kỉ qua hoàn toàn có nguy cơ bị phá vỡ trong tương lai gần nếu thiếu các hành động chuẩn bị kịp thời, bài bản và đồng bộ từ toàn xã hội. Việc ứng dụng mật mã hậu lượng tử chính là chìa khóa then chốt để giải quyết triệt để vấn đề này.

Để giải quyết bài toán chiến lược này, bà Tô Thị Thu Hương đề xuất cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và các cơ quan quản lí nhà nước cần tập trung triển khai hiệu quả ba ưu tiên cốt lõi:

Thứ nhất, chủ động nâng cấp hạ tầng kỹ thuật: Các tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy, doanh nghiệp và trung tâm dữ liệu lớn cần khẩn trương chuẩn bị hạ tầng số, hướng tới việc tích hợp các thiết bị bảo mật chuyên dụng tiên tiến.

Thứ hai, đi tắt đón đầu về tiêu chuẩn kỹ thuật: Tận dụng tri thức và kinh nghiệm quốc tế để dịch chuyển đồng bộ các tiêu chuẩn tiên tiến, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian nâng cấp hệ thống và tránh những sai lầm tốn kém trong quá trình vận hành thực tế tại doanh nghiệp.

Thứ ba, thúc đẩy công nhận tin cậy xuyên biên giới: Xây dựng và hoàn thiện lộ trình đánh giá tính tương thích của hệ thống dịch vụ tin cậy Việt Nam với các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, tạo tiền đề vững chắc cho việc công nhận tin cậy số xuyên biên giới trong khu vực và toàn cầu.

Bài học kinh nghiệm quốc tế và khung pháp lí tiên tiến cho dịch vụ tin cậy

Ông Vikash Sharma - Quản lí Khách hàng Chiến lược khu vực ASEAN tại DigiCert đã mang đến góc nhìn toàn diện về khung pháp lí và tiêu chuẩn châu Âu về dịch vụ tin cậy và xu hướng trong tương lai gần.

Ông tập trung phân tích sâu sắc những điểm đổi mới nổi bật trong các bộ tiêu chuẩn và quy định của Liên minh Châu Âu như eIDAS 2.0 (được thông qua năm 2024), các tiêu chuẩn kỹ thuật ETSI và khung pháp lí thanh toán số PSD3. Theo ông Vikash Sharma, các tiêu chuẩn này không chỉ định hình lại cách thức vận hành dịch vụ tin cậy và thanh toán số tại châu Âu mà còn là tài liệu tham khảo vô cùng giá trị để Việt Nam xây dựng hành lang pháp lí tương thích trong kỷ nguyên số hóa sâu rộng.

Phát biểu tham luận tại hội nghị, ông Lackern Xu – Quản lí Khối Kỹ thuật Giải pháp tại DigiCert đã trình bày tham luận với chủ đề Niềm tin số trong kỉ nguyên mới: Hiện đại hóa hệ thống chứng thực và tự động hóa quản lý vòng đời. Ông Lackern Xu nhấn mạnh rằng việc hiện đại hóa cấu trúc bảo mật kết hợp tự động hóa toàn diện quản lí vòng đời chứng thư số chính là chìa khóa cốt lõi giúp doanh nghiệp giảm thiểu tối đa rủi ro vận hành, đồng thời tạo nền tảng kỹ thuật vững chắc để chuyển đổi mượt mà sang ứng dụng mật mã hậu lượng tử trong tương lai.

Góc nhìn chiến lược cho ngành Tài chính - Ngân hàng và định hướng phát triển tại Việt Nam

Trong khuôn khổ sự kiện, bức tranh ứng dụng giải pháp mã hóa tiên tiến tại Việt Nam cũng được phân tích dưới góc độ chuyên sâu từ các chuyên gia hàng đầu trong nước. Ông Hoàng Nguyên Vân – Phó Viện trưởng Viện Sáng tạo Chuyển đổi số VIDTI – đã trình bày tham luận quan trọng có tiêu đề Giải pháp bảo mật thế hệ mới và mô hình truyền thống trong lĩnh vực Tài chính – Ngân hàng.

Ông Vân đã chỉ ra những tác động trực tiếp, mạnh mẽ và sâu sắc của các mô hình mã hóa mới đối với khối tài chính – ngân hàng, đây là lĩnh vực đòi hỏi mức độ an toàn, bảo mật thông tin và tính chính xác tuyệt đối. Đồng thời, ông đưa ra các khuyến nghị thiết thực cùng lộ trình triển khai chuyển đổi ứng dụng mật mã hậu lượng tử phù hợp cho các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

Bức tranh tổng quan về hệ sinh thái dịch vụ tin cậy cũng được ông Lê Quang Tú - đại diện Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) - với chủ đề Tổng quan về dịch vụ tin cậy và định hướng xây dựng tiêu chuẩn cho dịch vụ tin cậy tại Việt Nam.

Những đánh giá khách quan về thực trạng thị trường chữ kí số cùng định hướng chính sách chiến lược từ ông Lê Quang Tú đã cung cấp khung nền tảng pháp lí và kỹ thuật quan trọng cho tất cả các đại biểu tham dự hội thảo.

Việc sớm nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ mật mã hậu lượng tử cho hạ tầng PKI sẽ đóng vai trò là chiếc lá chắn thép vững chắc, giúp bảo vệ toàn diện nền kinh tế số quốc gia phát triển an toàn, ổn định, bền vững và vươn tầm quốc tế trong kỉ nguyên số hóa toàn cầu đầy biến động.

Bài, ảnh: Nam Phong