AI Trung Quốc lần đầu đạt điểm tuyệt đối Olympic Toán quốc tế

Đây là lần đầu tiên một hệ thống AI giải chính xác toàn bộ sáu bài toán của cuộc thi Olympic Toán quốc tế, vượt thành tích trước đó của Google DeepMind và OpenAI, đồng thời cho thấy cuộc đua AI đang mở rộng từ chatbot sang những bài toán đòi hỏi năng lực suy luận ở cấp độ cao nhất.

AI của RedNote lập kỉ lục với điểm tuyệt đối tại Olympic Toán quốc tế

Olympic Toán quốc tế (International Mathematical Olympiad, IMO), được tổ chức thường niên từ năm 1959, từ lâu được xem là một trong những sân chơi học thuật khó nhất thế giới. Không giống các kì thi chỉ yêu cầu đưa ra đáp án cuối cùng, IMO buộc thí sinh phải trình bày toàn bộ quá trình chứng minh với lập luận chặt chẽ, không được bỏ sót điều kiện hay mắc lỗi logic. Chính vì vậy, IMO đã trở thành một trong những "thước đo vàng" để đánh giá khả năng suy luận của các hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Năm nay, dấu mốc lịch sử đã xuất hiện khi mô hình dots-note-3.0 của RedNote đạt điểm tuyệt đối 42/42 sau khi giải thành công cả sáu bài toán của kì thi vừa kết thúc tại Thượng Hải.

Điều đáng chú ý là dots-note-3.0 hiện vẫn chỉ là phiên bản "note", mô hình nhẹ nhất trong họ AI dots3 của RedNote. Hệ sinh thái này còn có hai phiên bản lớn hơn là jazz và aria, được thiết kế cho các nhu cầu sử dụng và mức tài nguyên tính toán khác nhau.

Theo RedNote, dots-note-3.0 vẫn đang trong giai đoạn beta nhưng sẽ được mã nguồn mở trong thời gian tới. Công ty chưa công bố thời điểm cụ thể cũng như các thông số kĩ thuật chi tiết.

Thành tích này giúp RedNote vượt qua những "ông lớn" AI từng dẫn đầu ở IMO. Tại kì thi năm ngoái, Google DeepMind và OpenAI đều đạt thành tích tương đương huy chương vàng với 35/42 điểm.

Xa hơn, tại IMO 2024, hai hệ thống AlphaProof và AlphaGeometry 2 của Google DeepMind đạt 28 điểm, tương đương huy chương bạc. Tuy nhiên, khi đó các chuyên gia con người vẫn phải chuyển đổi đề toán sang ngôn ngữ logic chuyên dụng trước khi AI có thể xử lí.

Ngược lại, dots-note-3.0 có thể đọc trực tiếp đề thi gốc giống như một thí sinh thực thụ. Hệ thống hoạt động hoàn toàn theo quy định chính thức của IMO, không có bất kì sự can thiệp nào của con người trong quá trình giải toán như gợi ý, chỉnh sửa lập luận hay bổ sung các bước suy luận còn thiếu.

Đây được xem là bước tiến rất lớn, bởi AI không chỉ hiểu ngôn ngữ tự nhiên của đề bài mà còn tự xây dựng toàn bộ lời giải theo đúng chuẩn đánh giá của IMO.

Từ chatbot đến cỗ máy suy luận, AI bước sang giai đoạn cạnh tranh mới

Theo RedNote, bí quyết tạo nên thành tích của dots-note-3.0 nằm ở kiến trúc AI mang tính "agentic", cho phép hệ thống vừa suy luận bằng ngôn ngữ tự nhiên vừa kết hợp thực thi mã Python để kiểm chứng các giả thuyết, thử nghiệm nhiều hướng giải khác nhau trước khi đưa ra lời chứng minh cuối cùng.

Quan trọng hơn, mô hình không chỉ tạo ra câu trả lời mà còn liên tục tự đánh giá lại quá trình suy luận của chính mình. AI sẽ đặt câu hỏi về từng giả định, phát hiện những điểm chưa hợp lí, sửa lỗi logic rồi tiếp tục kiểm tra lại nhiều vòng trước khi hoàn thiện lời giải.

Cơ chế "tự phản biện" này đang được xem là một trong những hướng phát triển quan trọng của AI thế hệ mới. Thay vì chỉ dự đoán từ tiếp theo như các mô hình ngôn ngữ truyền thống, các hệ thống agentic được thiết kế để lập kế hoạch, thử nghiệm, tự sửa sai và tối ưu hóa kết quả giống như cách con người giải quyết những vấn đề phức tạp.

Thành công của RedNote cũng phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các công ty AI Trung Quốc và Mỹ. Trong vài năm gần đây, các doanh nghiệp Trung Quốc liên tục giới thiệu những mô hình ngôn ngữ lớn có năng lực ngày càng tiệm cận các đối thủ hàng đầu thế giới, đồng thời đẩy mạnh chiến lược mã nguồn mở nhằm mở rộng cộng đồng phát triển.

Việc một nền tảng mạng xã hội như RedNote, vốn nổi tiếng với ứng dụng Xiaohongshu được ví như sự kết hợp giữa Instagram và Pinterest, có thể tạo ra mô hình AI dẫn đầu thế giới cho thấy ranh giới giữa các công ty internet và doanh nghiệp AI chuyên biệt đang dần bị xóa nhòa. Các nền tảng sở hữu lượng dữ liệu người dùng khổng lồ cùng năng lực điện toán mạnh đang ngày càng có lợi thế trong cuộc đua phát triển mô hình nền tảng.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý rằng việc chinh phục IMO không đồng nghĩa AI đã đạt trí tuệ tổng quát như con người. Olympic Toán chỉ phản ánh năng lực suy luận trong một lĩnh vực rất chuyên biệt. Những thách thức như hiểu biết về thế giới thực, khả năng lập kế hoạch dài hạn hay tư duy sáng tạo trong môi trường mở vẫn là bài toán lớn đối với AI hiện nay.

Bên cạnh thành tích của AI, đội tuyển học sinh Trung Quốc cũng tiếp tục khẳng định vị thế khi giành ngôi nhất toàn đoàn tại IMO 2026. Đội gồm sáu thành viên, trong đó có ba thí sinh đạt điểm tuyệt đối.

Việc cả con người và AI cùng lập nên những thành tích xuất sắc tại kì IMO tổ chức ở Thượng Hải đã tạo nên một dấu ấn đặc biệt cho cuộc thi năm nay. Quan trọng hơn, kết quả của dots-note-3.0 cho thấy AI đang tiến rất nhanh từ khả năng hội thoại sang năng lực suy luận toán học ở cấp độ cao nhất. Đây có thể là tiền đề để các mô hình AI trong tương lai tham gia giải quyết những bài toán khoa học, kĩ thuật và nghiên cứu phức tạp hơn, mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Bùi Tú