TP.HCM lên lộ trình di dời cảng biển khỏi lõi đô thị
TP.HCM đang đẩy nhanh lộ trình di dời các cảng biển khỏi khu vực trung tâm, vừa giảm áp lực giao thông, vừa mở lại quỹ đất ven sông cho hạ tầng và không gian công cộng.
Nội dung này được thực hiện theo tinh thần chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Thông báo số 365/TB-VPCP ngày 10/7/2026. Theo đó, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu TP.HCM khẩn trương phối hợp với Bộ Xây dựng để xác định phương án và lộ trình di dời phù hợp các cảng biển đang hoạt động trong nội đô.
Hoàn tất giai đoạn cuối của quá trình tái cấu trúc cảng nội đô
Tại cuộc làm việc ngày 6/7, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho biết GRDP thành phố trong sáu tháng đầu năm 2026 ước tăng 8,55%, mức cao nhất trong khoảng mười năm. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng cả năm trên 10%, đồng thời phải tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng để tạo thêm dư địa phát triển.
Cũng tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đề cập yêu cầu xử lý điểm nghẽn logistics và thực hiện lộ trình di dời cảng phù hợp. Việc đưa cảng khỏi trung tâm vì vậy còn gắn với tổ chức lại mạng lưới logistics.
Chủ trương di dời các cảng trên sông Sài Gòn và Nhà máy đóng tàu Ba Son đã được xác lập từ năm 2005, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 791/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chi tiết Nhóm cảng biển số 5 đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.
Đến năm 2008, Quyết định 458/QĐ-TTg được ban hành để thành lập Ban Chỉ đạo thực hiện quy hoạch di dời. Các đơn vị thuộc diện sắp xếp khi đó gồm Cảng Sài Gòn, Tân Cảng Sài Gòn, Nhà máy đóng tàu Ba Son, Cảng Tân Thuận Đông và Cảng Rau Quả.
Sau nhiều năm, một phần đáng kể của lộ trình đã được thực hiện. Ba Son không còn hoạt động cảng như trước. Khu Nhà Rồng Khánh Hội đang được nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch gắn với không gian công cộng, bảo tồn Bảo tàng Hồ Chí Minh và tổ chức lại bờ tây sông Sài Gòn.
Cảng Tân Thuận hiện là một trong những vị trí được chú ý trong quá trình tiếp tục sắp xếp hệ thống cảng khu vực trung tâm. Theo thông tin công bố ngày 22/7, toàn bộ công năng và lượng hàng của cảng này đang được điều hướng về Tân Cảng Hiệp Phước.
Di dời cảng biển để mở lại không gian ven sông TP.HCM
Việc di dời cảng có ý nghĩa lớn hơn chuyện đưa xe container ra khỏi đường phố trung tâm. Những khu đất cảng nằm dọc sông Sài Gòn có giá trị đặc biệt về giao thông, cảnh quan và khả năng kết nối các khu đô thị.
Nếu được tổ chức lại đúng quy hoạch, phần đất sau di dời có thể phục vụ công viên, không gian công cộng, giao thông và dịch vụ đô thị. Đây cũng là cơ hội để thành phố khắc phục tình trạng nhiều đoạn bờ sông có vị trí đẹp nhưng bị chia cắt bởi kho bãi, hàng rào và các chức năng khai thác cũ.
Khu vực Nhà Rồng Khánh Hội là ví dụ rõ nhất. Đầu năm 2026, TP.HCM tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch khu vực này, đồng thời mở rộng phạm vi tổ chức không gian kiến trúc bờ tây sông Sài Gòn từ cầu Ba Son đến Cảng Container quốc tế Việt Nam, đi qua các phường Sài Gòn, Xóm Chiếu và Tân Thuận.
TP.HCM hiện có lợi thế lớn hơn trước vì không gian kinh tế biển và hệ thống cảng đã mở rộng. Cụm cảng nước sâu Cái Mép Thị Vải hiện thuộc TP.HCM sau sắp xếp đơn vị hành chính, tạo điều kiện tổ chức lại mạng lưới cảng theo hướng phân vai rõ hơn giữa cảng cửa ngõ quốc tế, cảng container và các đầu mối logistics.
Với Cảng Tân Thuận, việc sắp xếp lại hoạt động còn gắn với các dự án hạ tầng và chỉnh trang không gian ven sông. Tuy nhiên, hiện chưa có căn cứ để khẳng định đây là cảng cuối cùng phải di dời hoặc toàn bộ quỹ đất sau di dời đã được xác định phương án sử dụng.
Vấn đề cần chờ là phương án cụ thể do Sở Xây dựng tham mưu UBND TP.HCM, trong đó làm rõ các cảng thuộc diện di dời, lộ trình thực hiện, nơi tiếp nhận hàng hóa và định hướng sử dụng quỹ đất sau di dời.
Sau hơn 20 năm kể từ khi chủ trương di dời cảng trên sông Sài Gòn được xác lập, TP.HCM đang bước vào giai đoạn mới. Hiệu quả sẽ được đo bằng khả năng giảm ùn tắc, tổ chức logistics và mở không gian ven sông cho cộng đồng.