Bắc Kinh tăng tốc xây ‘nhà máy token’, cạnh tranh năng lực AI với Mỹ

Động thái này phản ánh tham vọng của Trung Quốc trong việc xây dựng hệ sinh thái AI hoàn chỉnh, từ chip, hệ điều hành đến trung tâm dữ liệu, để cạnh tranh với Mỹ trong kỉ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Bắc Kinh mở rộng sức mạnh tính toán, hướng tới trở thành “thủ phủ AI” của Trung Quốc

Trong lúc cuộc cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng quyết liệt, chính quyền Bắc Kinh vừa công bố kế hoạch mở rộng mạnh mẽ hạ tầng tính toán phục vụ AI. Theo Cục Kinh tế và Công nghệ Thông tin thành phố Bắc Kinh, thủ đô Trung Quốc sẽ bổ sung thêm 50.000 petaflop năng lực tính toán thông minh trong nửa cuối năm 2026. Khi hoàn thành, tổng năng lực tính toán của thành phố sẽ vượt mốc 130.000 petaflop vào cuối năm.

Petaflop là đơn vị đo hiệu năng siêu máy tính, trong đó một petaflop tương đương một triệu tỉ phép tính mỗi giây. Trước đó, chỉ trong sáu tháng đầu năm, Bắc Kinh đã tăng thêm 22.000 petaflop, nâng tổng năng lực hiện có lên khoảng 82.000 petaflop. Quy mô mở rộng trong nửa cuối năm thậm chí còn lớn hơn gấp đôi so với giai đoạn đầu năm, cho thấy tốc độ đầu tư ngày càng được đẩy mạnh.

Theo giới chức thành phố, mục tiêu của kế hoạch này là biến Bắc Kinh thành "thủ phủ AI" của Trung Quốc, trung tâm tập trung năng lực nghiên cứu, phát triển và triển khai trí tuệ nhân tạo lớn nhất cả nước.

Năng lực tính toán đang trở thành yếu tố quan trọng không kém dữ liệu và thuật toán trong phát triển AI. Khi các mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng phức tạp, nhu cầu về hạ tầng điện toán cũng tăng theo cấp số nhân. Việc mở rộng các cụm máy chủ AI sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian huấn luyện mô hình và triển khai nhanh hơn các ứng dụng AI trong sản xuất, dịch vụ và quản lí.

Song song với việc đầu tư trung tâm dữ liệu, Bắc Kinh cũng muốn xây dựng hệ sinh thái công nghệ độc lập hơn. Thành phố đang thúc đẩy phát triển nền tảng "RISC-V + AI OS", kết hợp kiến trúc chip mã nguồn mở RISC-V với hệ điều hành tối ưu cho AI.

RISC-V được xem là một trong những lựa chọn thay thế quan trọng cho các kiến trúc chip phương Tây như Arm hay x86 của Intel. Bằng cách kết hợp phần cứng và phần mềm trong một hệ sinh thái thống nhất, Trung Quốc kì vọng sẽ xây dựng được chuỗi công nghệ AI hoàn chỉnh, từ chip, hệ điều hành cho đến các ứng dụng cuối cùng.

Đây cũng là một phần trong chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài trong bối cảnh các lệnh hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến từ Mỹ vẫn tiếp tục được siết chặt.

“Nhà máy token” là công xướng mới phục vụ AI bùng nổ

Không chỉ đầu tư vào phần cứng, Bắc Kinh còn lần đầu tiên đưa ra kế hoạch phát triển cái gọi là "nền kinh tế token" (token economy). Trong lĩnh vực AI, token là đơn vị cơ bản dùng để đo lượng dữ liệu mà mô hình xử lí và cũng là cơ sở để tính phí sử dụng các dịch vụ AI. Mỗi lần người dùng gửi yêu cầu đến chatbot hoặc mô hình AI tạo sinh, hệ thống sẽ tiêu thụ một lượng token nhất định.

Khi AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi, token đang trở thành một chỉ số quan trọng phản ánh nhu cầu tính toán của toàn nền kinh tế số. Theo kế hoạch mới, Bắc Kinh sẽ ban hành các chính sách riêng nhằm quản lí việc sản xuất, phân phối và sử dụng token trong các hệ thống AI.

Điểm đáng chú ý nhất là thành phố sẽ xây dựng các "nhà máy token", thế hệ trung tâm dữ liệu mới được thiết kế để tối đa hóa sản lượng token trên mỗi đơn vị năng lượng và năng lực tính toán.

Khác với các trung tâm dữ liệu truyền thống, nhà máy token không chỉ tập trung vào công suất máy chủ mà còn tối ưu toàn bộ quy trình vận hành nhằm tạo ra nhiều token nhất với chi phí thấp nhất.

Theo chính quyền Bắc Kinh, những cơ sở này sẽ trở thành hạ tầng nền tảng phục vụ quá trình ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, giáo dục, du lịch và các ngành dịch vụ.

Xu hướng này phản ánh nhu cầu AI đang tăng trưởng bùng nổ trên toàn Trung Quốc. Theo số liệu chính thức, đến tháng 3 năm nay, lượng token được sử dụng mỗi ngày trên cả nước đã vượt 140 nghìn tỉ token, cao gấp hơn 1.000 lần so với đầu năm 2024.

Sự tăng trưởng này khiến việc mở rộng hạ tầng tính toán trở thành yêu cầu cấp thiết nếu Trung Quốc muốn duy trì tốc độ phát triển AI.

Bắc Kinh Yihao, nhà máy token đầu tiên của thủ đô vừa hoàn thành vào tháng trước, hiện đã đạt công suất hơn 1.400 tỉ token mỗi ngày. Trong khi đó, nhiều dự án tương tự cũng đang được triển khai tại các địa phương khác trên cả nước. Song song với việc phát triển trong nước, Trung Quốc cũng muốn mở rộng hợp tác quốc tế về AI và hạ tầng số.

Tại Diễn đàn Phát triển Con đường Tơ lụa Kĩ thuật số diễn ra ở Tây An, ông Nhậm Hiền Lương, Tổng thư kí Hội nghị Internet Thế giới, cho rằng hợp tác công nghệ sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng trong kỉ nguyên số và trí tuệ nhân tạo, đặc biệt đối với các quốc gia thuộc Nam bán cầu và các đối tác trong sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Trong khi đó, ông Trang Vinh Văn, người đứng đầu cơ quan quản lí không gian mạng Trung Quốc, cũng kêu gọi thúc đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số và tăng cường kết nối hạ tầng kĩ thuật số giữa các nền kinh tế BRI.

Việc Bắc Kinh đồng thời mở rộng năng lực tính toán, xây dựng hệ sinh thái chip, hệ điều hành AI và phát triển nền kinh tế token cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ giai đoạn đầu tư vào mô hình AI sang xây dựng toàn bộ hạ tầng phục vụ AI. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tạo lợi thế dài hạn trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu, nơi sức mạnh không chỉ nằm ở các mô hình ngôn ngữ lớn mà còn ở khả năng cung cấp nguồn lực tính toán khổng lồ để vận hành chúng ở quy mô quốc gia.

Bùi Tú